Yasama

1. Yasama yetkisi Türk Anayasası'na göre hangi organa aittir?

• A) Cumhurbaşkanı
• B) Bakanlar Kurulu
• C) Anayasa Mahkemesi
• D) Türkiye Büyük Millet Meclisi ✓

Türk Anayasası'na göre yasama yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) aittir. TBMM, halkın seçtiği milletvekillerinden oluşan yasama organıdır. Yasama yetkisi, kanun yapma, değiştirme ve kaldırma yetkisini içerir.

2. TBMM'nin aşağıdaki yetkilerinden hangisi yasama yetkisinin kapsamına girer?

• A) Bütçe hazırlamak
• B) Yargı kararlarını uygulamak
• C) Kanun yapmak ✓
• D) Cumhurbaşkanını atamak

TBMM'nin yasama yetkisi kapsamında kanun yapmak yer alır. Yasama yetkisi, kanun yapma, değiştirme ve kaldırma yetkisini içerir. Bu yetki, genellik, süreklilik ve devredilemezlik ilkelerine dayanır.

3. Anayasa'ya göre, millet adına yasama yetkisini kullanan Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin bu yetkisini başka bir devlet organına veya makamına bırakamaması hangi ilke ile açıklanır?

• A) Yasama yetkisinin sürekliliği
• B) Yasama yetkisinin asli olması
• C) Yasama yetkisinin genelliği
• D) Yasama yetkisinin devredilemezliği ✓

Yasama yetkisinin devredilemezliği ilkesi, bu yetkinin TBMM'ye ait olduğunu ve başka bir organa devredilemeyeceğini ifade eder. Bu ilke, yasama yetkisinin asli olmasını ve başka organlara bırakılamayacağını gösterir. Demokratik sistemin temel ilkelerinden biridir.

4. TBMM'nin bilgi edinme ve denetim yollarından biri aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kanun yapma
• B) Yazılı soru ✓
• C) Bütçe hazırlama
• D) Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi çıkarma

Yazılı soru, TBMM'nin bilgi edinme ve denetim yollarından biridir. Milletvekilleri, hükümete yazılı soru sorarak bilgi alabilir. Bu yöntem, parlamenter denetimin önemli araçlarından biridir.

5. 1982 Anayasasına göre kanun teklif etme yetkisi aşağıdakilerden hangisine aittir?

• A) Anayasa Mahkemesi
• B) Bakanlar Kurulu
• C) Cumhurbaşkanı
• D) Sadece milletvekilleri ✓

2017 Anayasa değişikliği ile 'Bakanlar Kurulu' ve 'kanun tasarısı' uygulaması kaldırılmıştır. Güncel sisteme göre genel kanun teklif etme yetkisi SADECE milletvekillerine aittir. (Önemli Not: Cumhurbaşkanı meclise sadece 'Bütçe Kanunu' teklifini sunabilir, bunun dışında kanun teklif edemez.)

6. TBMM tarafından kabul edilen bir kanun aşağıdakilerden hangisiyle yürürlüğe girer?

• A) Anayasa Mahkemesi'nin incelemesiyle
• B) Cumhurbaşkanının onayıyla
• C) Resmi Gazete'de yayımlanmasıyla ✓
• D) Bakanlar Kurulu kararıyla

TBMM tarafından kabul edilen bir kanun, Resmi Gazete'de yayımlandıktan sonra yürürlüğe girer. Kanunlar, Resmi Gazete'de yayımlandıktan sonra yürürlüğe girer. Bu süreç, kanunların hukuki bağlayıcılık kazanmasını sağlar.

7. TBMM'de bir anayasa değişikliği teklifinin kabul edilebilmesi için üye tam sayısının en az ne kadarının gizli oylamada kabul oyu vermesi gerekir?

• A) Basit çoğunlukla
• B) Salt çoğunlukla
• C) Üçte iki çoğunlukla
• D) Beşte üç çoğunlukla ✓

Bir anayasa değişikliği teklifinin TBMM tarafından kabul edilebilmesi için gereken asgari (en az) oran, üye tam sayısının beşte üçüdür (3/5 - 360 vekil). (Önemli Not: Teklif 3/5 ile 2/3 arasında oy alırsa referandum zorunludur. Eğer 2/3 ve üzeri oy alırsa Cumhurbaşkanı doğrudan onaylayabilir veya isterse referanduma götürebilir.)

8. TBMM'nin denetim yetkisinin bir aracı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Genel Görüşme ✓
• B) Bütçe hazırlama
• C) Kanun çıkarma
• D) Yasama dokunulmazlığı

Genel görüşme, TBMM'nin denetim yetkisinin araçlarından biridir. Milletvekilleri, önemli konularda genel görüşme açabilir. Bu yöntem, parlamenter denetimin önemli araçlarından biridir.

9. Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile kanunlar arasındaki öncelik sıralaması nedir?

• A) Kanun ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleri eşittir.
• B) Kanunlar, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinden üstündür. ✓
• C) Cumhurbaşkanlığı kararnameleri sadece yasama organının onayıyla geçerlidir.
• D) Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, kanunlardan üstündür.

Kanunlar, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinden üstündür ve çelişki durumunda kanun hükümleri uygulanır. Bu hiyerarşi, yasama yetkisinin üstünlüğünü gösterir. Kanunlar, anayasa hiyerarşisinde üst sırada yer alır.

10. 1982 Anayasası'na göre 'yasama dokunulmazlığı' kavramı aşağıdakilerden hangisini ifade eder?

• A) Milletvekillerinin meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamalarından dolayı sorumlu tutulmamasını
• B) Seçimden önce veya sonra suç işlediği ileri sürülen milletvekilinin, Meclis kararı olmadıkça tutulamamasını ve yargılanamamasını ✓
• C) Milletvekillerinin görev süreleri boyunca işledikleri her türlü suçtan dolayı ömür boyu muaf tutulmasını
• D) Milletvekillerinin ağır cezalık suçüstü hallerinde dahi hiçbir şekilde sorgulanamaması ve tutuklanamamasını

Yasama dokunulmazlığı (nisbi dokunulmazlık); seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen milletvekilinin, TBMM kararı olmadıkça tutulamaması, sorguya çekilememesi, tutuklanamaması ve yargılanamamasıdır. A seçeneğinde verilen tanım ise 'yasama sorumsuzluğu' (mutlak dokunulmazlık) kavramına aittir. Yasama dokunulmazlığı meclis tarafından kaldırılabilir ve ağır cezalık suçüstü hallerini kapsamaz.

11. Devamsızlık nedeniyle milletvekilliği hangi durumda düşer?

• A) Bir ay içinde toplam 5 birleşime katılmama durumunda
• B) Bir hafta içinde hiçbir birleşime katılmama durumunda
• C) Özürsüz ve kesintisiz olarak bir ay içinde 5 birleşime katılmama durumunda ✓
• D) Meclis Başkanlığı'nın kararıyla devamsızlık durumunda

Özürsüz ve kesintisiz olarak bir ay içinde 5 birleşime katılmayan milletvekilinin üyeliği TBMM kararıyla düşer. Bu kural, milletvekillerinin görevlerini düzenli olarak yapmalarını sağlar. Devamsızlık, milletvekilliğinin düşmesi için yeterli sebeptir.

12. Yasama yetkisinin genelliği ilkesi neyi ifade eder?

• A) Yasama yetkisinin devredilebileceğini
• B) TBMM'nin her konuda kanun yapabilme yetkisini ✓
• C) Yasama yetkisinin sürekliliğini
• D) Yasama yetkisinin belirli konularla sınırlı olmasını

Yasama yetkisinin genelliği, TBMM'nin herhangi bir konuda kanun yapabilme yetkisini ifade eder. Bu ilke, yasama yetkisinin sınırsız olduğunu gösterir. TBMM, anayasa çerçevesinde her konuda kanun yapabilir.

13. TBMM seçimleri kaç yılda bir yapılır?

• A) 5 yıl ✓
• B) 4 yıl
• C) 7 yıl
• D) 6 yıl

Türk Anayasası'na göre, TBMM seçimleri 5 yılda bir yapılır. Bu süre, milletvekillerinin görev süresini belirler. Erken seçim durumunda bu süre değişebilir.

14. Türkiye'de seçimlerin yenilenmesine (erken seçim) karar verme yetkisi aşağıdakilerden hangisine aittir?

• A) Yüksek Seçim Kurulu
• B) İçişleri Bakanlığı
• C) TBMM ✓
• D) Anayasa Mahkemesi

• Yetkili Organlar: Anayasaya göre seçimleri yenileme yetkisi _TBMM_ ve _Cumhurbaşkanı'na_ aittir. • TBMM'nin Kararı: Meclis, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla (360 milletvekili) seçimlerin yenilenmesine karar verebilir. • Cumhurbaşkanının Kararı: Cumhurbaşkanı herhangi bir gerekçe göstermeksizin seçimleri yenileme kararı alabilir.

15. Yasama sorumsuzluğu nedir?

• A) Milletvekillerinin işledikleri tüm suçlardan sorumlu tutulmamasıdır.
• B) Milletvekillerinin yargı kararlarına uymamasıdır.
• C) Milletvekillerinin dokunulmazlıklarının kaldırılmasıdır.
• D) Milletvekillerinin görevleri süresince ve görevlerinden dolayı söyledikleri sözlerden sorumlu tutulmamasıdır. ✓

Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin görevleri süresince söyledikleri sözlerden ve verdikleri oylardan sorumlu tutulmamasını ifade eder. Bu sorumsuzluk, milletvekillerinin görevlerini serbestçe yapabilmelerini sağlar. Ancak, sorumsuzluk süresiz değildir.

16. Kanunların anayasaya uygunluğunu denetleyen organ hangisidir?

• A) Anayasa Mahkemesi ✓
• B) Yargıtay
• C) TBMM
• D) Danıştay

Kanunların anayasaya uygunluğunu denetleme yetkisi Anayasa Mahkemesi'ne aittir. Anayasa Mahkemesi, kanunların anayasaya uygunluğunu denetler. Bu denetim, anayasanın üstünlüğünü korur.

17. TBMM'de genel kurul toplantısı için gereken asgari çoğunluk nedir?

• A) Üye tam sayısının üçte biri ✓
• B) Üye tam sayısının salt çoğunluğu
• C) Üye tam sayısının beşte biri
• D) Üye tam sayısının dörtte biri

TBMM'de genel kurul toplantısı için üye tam sayısının en az üçte biri gereklidir. Bu çoğunluk, meclisin toplanabilmesi için gerekli asgari sayıdır. Toplantı yeter sayısı, meclisin çalışabilmesi için önemlidir.

18. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hangi konularda çıkarılamaz?

• A) Kamu hizmeti düzenlemeleri
• B) Yönetmelikler
• C) Temel haklar ve özgürlükler ✓
• D) Devlet teşkilatı

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi temel haklar ve özgürlükler konusunda çıkarılamaz. Bu kısıtlama, temel hakların korunmasını sağlar. Temel haklar, ancak kanunla düzenlenebilir.

19. Yasama yetkisinin sürekliliği ilkesi neyi ifade eder?

• A) Yasama yetkisinin belirli bir zaman dilimiyle sınırlı olmamasını ✓
• B) Yasama yetkisinin sadece belirli konularla sınırlandırılmasını
• C) Yasama yetkisinin Cumhurbaşkanına bırakılmasını
• D) Yasama yetkisinin devredilemez olmasını

Yasama yetkisinin sürekliliği, bu yetkinin belirli bir zaman dilimiyle sınırlı olmamasını ifade eder. Bu ilke, yasama yetkisinin sürekli olmasını gösterir. TBMM, görev süresi boyunca yasama yetkisini kullanabilir.

20. TBMM'de yasama dokunulmazlığının kaldırılabilmesi için Genel Kurulda hangi çoğunlukla karar alınması gereklidir?

• A) Basit çoğunluk ✓
• B) Üye tamsayısının salt çoğunluğu
• C) Üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu
• D) Üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması için Anayasa'da özel bir nitelikli çoğunluk öngörülmemiştir. Bu nedenle TBMM Genel Kurulunda genel karar yeter sayısı olan basit çoğunluk (toplantıya katılanların salt çoğunluğu) ile karar alınır. Ancak alınan bu karar için kabul oyları hiçbir zaman üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (151 oydan) az olamaz.