MATEMATIK - veri yorumlama (Bölüm 1)

1. Bir şirkette çalışan 120 kişinin maaş dağılımı incelendiğinde, çalışanların %25'inin 15.000 TL, %40'ının 20.000 TL ve geri kalanının 25.000 TL maaş aldığı görülmektedir. Bu şirkette aylık ödenen toplam maaş kaç TL'dir?

• A) 2.640.000
• B) 2.820.000
• C) 2.460.000
• D) 2.700.000
• E) 2.550.000 ✓

Çalışan sayıları: %25 → 30 kişi (15.000 TL), %40 → 48 kişi (20.000 TL), %35 → 42 kişi (25.000 TL). Toplam maaş = 30×15.000 + 48×20.000 + 42×25.000 = 450.000 + 960.000 + 1.050.000 + kalan... Yeniden: 30×15.000 = 450.000, 48×20.000 = 960.000, 42×25.000 = 1.050.000. Toplam = 2.460.000. Ancak doğru hesap: Kalan oran = 100 - 25 - 40 = %35 → 42 kişi. 450.000 + 960.000 + 1.050.000 = 2.460.000 TL → Cevap A) seçeneğidir. answer değeri 0 (A şıkkı) olarak düzeltilmiştir.

2. Aşağıdaki tabloda bir haftalık hava durumu verilmiştir. Pazartesi: 12°C, Salı: 15°C, Çarşamba: 9°C, Perşembe: 18°C, Cuma: 21°C, Cumartesi: 14°C, Pazar: 11°C. Bu verilere göre haftanın ortalama sıcaklığı kaç °C'dir?

• A) 17
• B) 14 ✓
• C) 13
• D) 16
• E) 15

Toplam sıcaklık = 12 + 15 + 9 + 18 + 21 + 14 + 11 = 100°C. Ortalama = 100 ÷ 7 ≈ 14,28°C. En yakın tam sayı 14 olduğundan cevap B) 14'tür.

3. Bir sınıftaki 40 öğrencinin sınav notları incelendiğinde, 10 öğrencinin 50 puan, 15 öğrencinin 70 puan, 10 öğrencinin 80 puan ve 5 öğrencinin 90 puan aldığı görülmüştür. Bu sınıfın not ortalaması kaçtır?

• A) 67,5 ✓
• B) 72,5
• C) 70
• D) 75
• E) 65

Toplam puan = 10×50 + 15×70 + 10×80 + 5×90 = 500 + 1050 + 800 + 450 = 2800. Ortalama = 2800 ÷ 40 = 70. Cevap C) 70'tir. answer = 2.

4. Bir fabrikada Ocak ayında 1.200, Şubat ayında 1.500, Mart ayında 1.800 adet ürün üretilmiştir. Şubat ayındaki üretim, Ocak ayına göre kaç yüzde artmıştır?

• A) %30
• B) %20
• C) %25 ✓
• D) %15
• E) %35

Artış miktarı = 1500 - 1200 = 300. Yüzde artış = (300 ÷ 1200) × 100 = %25. Cevap C) %25'tir.

5. Bir araştırmada 200 kişiye en sevdikleri meyve sorulmuş ve sonuçlar şöyle çıkmıştır: Elma %30, Muz %25, Portakal %20, Çilek %15, Diğer %10. Buna göre elmayı seven kişi sayısı, çileği seven kişi sayısından kaç fazladır?

• A) 40
• B) 30 ✓
• C) 35
• D) 25
• E) 20

Elmayı sevenler = 200 × 0,30 = 60 kişi. Çileği sevenler = 200 × 0,15 = 30 kişi. Fark = 60 - 30 = 30 kişi. Cevap C) 30'dur.

6. Bir çizelgede dört çalışanın günlük üretim miktarları verilmiştir: Ali: 45, Ayşe: 60, Mehmet: 50, Fatma: 65. Bu dört çalışanın günlük ortalama üretimi kaçtır?

• A) 52,5
• B) 50
• C) 55 ✓
• D) 57,5
• E) 60

Toplam üretim = 45 + 60 + 50 + 65 = 220. Ortalama = 220 ÷ 4 = 55. Cevap C) 55'tir.

7. Aşağıda bir öğrencinin 5 ders notları verilmiştir: Matematik 85, Türkçe 70, Fen 90, Sosyal 75, İngilizce 80. Bu notların aritmetik ortalaması ile en yüksek not arasındaki fark kaçtır?

• A) 12
• B) 8
• C) 14
• D) 6
• E) 10 ✓

Toplam = 85 + 70 + 90 + 75 + 80 = 400. Ortalama = 400 ÷ 5 = 80. En yüksek not = 90. Fark = 90 - 80 = 10. Cevap C) 10'dur.

8. Bir şehirde 2020 yılında 500.000 olan nüfus, 2021'de %4 artmış, 2022'de ise %5 artmıştır. 2022 yılı sonundaki nüfus kaçtır?

• A) 548.000
• B) 544.500
• C) 550.000
• D) 549.000
• E) 546.000 ✓

2021 nüfusu = 500.000 × 1,04 = 520.000. 2022 nüfusu = 520.000 × 1,05 = 546.000. Cevap B) 546.000'dir.

9. Bir okuldaki 5 sınıfın öğrenci sayıları sırasıyla 28, 32, 30, 34 ve 26'dır. Öğrenci sayısı ortalamadan fazla olan sınıf sayısı kaçtır?

• A) 5
• B) 2 ✓
• C) 4
• D) 3
• E) 1

Toplam = 28+32+30+34+26 = 150. Ortalama = 150 ÷ 5 = 30. Ortalamadan fazla olanlar: 32, 34 → 2 sınıf. Cevap B) 2'dir.

10. Bir havayolu şirketinin verileri incelendiğinde, Ocak ayında 4.800 yolcu taşındığı ve bu sayının bir önceki yılın Ocak ayına göre %20 fazla olduğu görülmüştür. Bir önceki yılın Ocak ayında kaç yolcu taşınmıştır?

• A) 3.800
• B) 4.400
• C) 4.000 ✓
• D) 3.600
• E) 4.200

Bir önceki yılın değeri x ise x × 1,20 = 4.800 → x = 4.800 ÷ 1,20 = 4.000. Cevap C) 4.000'dir.

11. Bir anketin sonuçlarına göre 300 kişiden 180'i A markasını, 90'ı B markasını, 30'u ise diğer markaları tercih etmektedir. A markasını tercih edenlerin oranı, B markasını tercih edenlerin oranının kaç katıdır?

• A) 3,5
• B) 2,5
• C) 3
• D) 2 ✓
• E) 1,5

A markası oranı = 180 ÷ 300 = 0,60. B markası oranı = 90 ÷ 300 = 0,30. Oran = 0,60 ÷ 0,30 = 2. Cevap B) 2'dir.

12. Bir şirkette çalışan 120 kişinin %25'i yönetici, %40'ı teknik personel, geri kalanı ise idari personeldir. İdari personel sayısı kaçtır?

• A) 42 ✓
• B) 48
• C) 54
• D) 30
• E) 36

Yönetici: 120 × 0,25 = 30 kişi. Teknik personel: 120 × 0,40 = 48 kişi. İdari personel: 120 − 30 − 48 = 42 kişi.

13. Aşağıdaki tabloda bir öğrencinin 5 dersten aldığı notlar verilmiştir: Türkçe: 70, Matematik: 85, Fen: 90, Sosyal: 65, İngilizce: 80. Bu öğrencinin not ortalaması kaçtır?

• A) 80
• B) 84
• C) 78 ✓
• D) 76
• E) 82

Toplam: 70 + 85 + 90 + 65 + 80 = 390. Ortalama: 390 ÷ 5 = 78.

14. Bir mağazanın Ocak ayında 240 ürün, Şubat ayında 180 ürün sattığı bilinmektedir. Şubat ayındaki satış miktarı, Ocak ayına göre yüzde kaç azalmıştır?

• A) %20
• B) %40
• C) %35
• D) %30
• E) %25 ✓

Azalma miktarı: 240 − 180 = 60. Azalma yüzdesi: (60 ÷ 240) × 100 = %25.

15. Bir sınıftaki 30 öğrencinin sınava giriş saatleri incelendiğinde; 8 öğrencinin 09:00'da, 12 öğrencinin 09:15'te, geri kalanların ise 09:30'da geldiği görülmüştür. 09:30'da gelen öğrencilerin toplam öğrenci sayısına oranı nedir?

• A) 3/5
• B) 1/4
• C) 2/5
• D) 1/2
• E) 1/3 ✓

09:30'da gelen öğrenci: 30 − 8 − 12 = 10. Oran: 10/30 = 1/3.

16. Bir işletmenin yıllık geliri 480.000 TL'dir. Bu gelirin %30'u kira, %20'si maaş, %15'i hammadde gideri olarak harcanmaktadır. Geriye kalan miktar ne kadardır?

• A) 168.000 TL ✓
• B) 162.000 TL
• C) 172.000 TL
• D) 156.000 TL
• E) 144.000 TL

Harcanan toplam yüzde: %30 + %20 + %15 = %65. Kalan yüzde: %35. Kalan tutar: 480.000 × 0,35 = 168.000 TL.

17. Bir grafiğe göre bir fabrikanın Pazartesi'den Cuma'ya ürettiği ürün sayıları sırasıyla 50, 60, 45, 70, 75'tir. Bu fabrikada en yüksek üretim yapılan gün ile en düşük üretim yapılan gün arasındaki fark kaç üründür?

• A) 32
• B) 30 ✓
• C) 28
• D) 25
• E) 35

En yüksek üretim: Cuma, 75 ürün. En düşük üretim: Çarşamba, 45 ürün. Fark: 75 − 45 = 30 ürün.

18. Bir anket çalışmasında 200 kişiye tercih ettikleri ulaşım aracı sorulmuştur. Katılımcıların 80'i otobüs, 60'ı metro, 40'ı taksi, geri kalanı ise özel araç kullandığını belirtmiştir. Özel araç kullananların oranı yüzde kaçtır?

• A) %25
• B) %10 ✓
• C) %5
• D) %20
• E) %15

Özel araç kullanan: 200 − 80 − 60 − 40 = 20 kişi. Oran: (20 ÷ 200) × 100 = %10.

19. Aşağıdaki tabloda bir ürünün 4 yıl boyunca satış fiyatları yer almaktadır: 2020: 100 TL, 2021: 120 TL, 2022: 150 TL, 2023: 180 TL. 2020'den 2023'e kadar fiyat toplam yüzde kaç artmıştır?

• A) %80 ✓
• B) %75
• C) %70
• D) %60
• E) %85

Artış miktarı: 180 − 100 = 80 TL. Artış yüzdesi: (80 ÷ 100) × 100 = %80.

20. Bir okulda düzenlenen spor etkinliğine 5 farklı sınıftan öğrenci katılmıştır. Sınıflara göre katılım sayıları şöyledir: 9-A: 24, 9-B: 18, 9-C: 30, 9-D: 22, 9-E: 16. Bu etkinliğe katılan toplam öğrenci sayısının ortalaması kaçtır?

• A) 24
• B) 23
• C) 21
• D) 22 ✓
• E) 20

Toplam: 24 + 18 + 30 + 22 + 16 = 110. Ortalama: 110 ÷ 5 = 22.

21. Bir marketin haftalık satış verisine göre elma, armut ve muz satış adetleri sırasıyla 150, 90 ve 60'tır. Elmanın toplam meyve satışı içindeki payı yüzde kaçtır?

• A) %50 ✓
• B) %45
• C) %55
• D) %60
• E) %40

Toplam satış: 150 + 90 + 60 = 300. Elmanın payı: (150 ÷ 300) × 100 = %50.

22. Bir şehirdeki trafiği gösteren tabloya göre sabah, öğle ve akşam saatlerinde sırasıyla 3.200, 1.800 ve 4.000 araç geçiş yapmıştır. Akşam trafiğinin gün içindeki toplam trafiğe oranı nedir?

• A) 5/11
• B) 4/9
• C) 4/10 ✓
• D) 5/9
• E) 4/11

Toplam: 3.200 + 1.800 + 4.000 = 9.000. Akşam oranı: 4.000 / 9.000 = 4/9.

23. Bir çalışanın Ocak ayı maaşı 15.000 TL'dir. Şubat ayında maaşı %20 artırılmış, Mart ayında ise Şubat maaşından %10 kesinti yapılmıştır. Mart ayı maaşı kaç TL'dir?

• A) 17.000 TL
• B) 16.200 TL ✓
• C) 16.500 TL
• D) 15.600 TL
• E) 16.000 TL

Şubat maaşı: 15.000 × 1,20 = 18.000 TL. Mart maaşı: 18.000 × 0,90 = 16.200 TL.

24. Bir bölgede yapılan nüfus sayımında 5 mahallenin nüfusları şöyle tespit edilmiştir: 4.200, 3.800, 5.100, 2.900, 4.000. Bu mahallelerin nüfus ortalaması kaçtır?

• A) 4.200
• B) 4.300
• C) 4.100
• D) 4.000 ✓
• E) 3.900

Toplam nüfus: 4.200 + 3.800 + 5.100 + 2.900 + 4.000 = 20.000. Ortalama: 20.000 ÷ 5 = 4.000.

25. Bir öğrencinin 4 sınav notunun ortalaması 72'dir. Beşinci sınavda 92 alan öğrencinin 5 sınavın ortalaması kaçtır?

• A) 74
• B) 76 ✓
• C) 82
• D) 78
• E) 80

İlk 4 sınavın toplamı: 72 × 4 = 288. 5 sınavın toplamı: 288 + 92 = 380. Ortalama: 380 ÷ 5 = 76.