MATEMATIK - veri yorumlama (Bölüm 7)

1. Bir çalışanın Ocak-Haziran aylarındaki aylık maaşları şöyledir: 18000, 18000, 19500, 19500, 21000, 21000 TL. Bu çalışanın 6 aylık toplam kazancı kaç TL'dir?

• A) 120000
• B) 117000 ✓
• C) 115000
• D) 119000
• E) 112000

Toplam kazanç: 18000 + 18000 + 19500 + 19500 + 21000 + 21000 = 117000 TL.

2. Bir okuldaki 5 şubenin öğrenci sayıları şöyledir: A Şubesi: 32, B Şubesi: 28, C Şubesi: 35, D Şubesi: 25, E Şubesi: 30. Buna göre öğrenci sayısı ortalamanın üzerinde olan şube sayısı kaçtır?

• A) 4
• B) 1
• C) 5
• D) 3
• E) 2 ✓

Toplam: 32+28+35+25+30 = 150. Ortalama: 150/5 = 30. Ortalamanın üzerinde olanlar: A (32) ve C (35) → 2 şube.

3. Bir mağazanın ürün satış adetleri: Gömlek: 45, Pantolon: 30, Ayakkabı: 25, Çanta: 20, Kemer: 30. Satılan ürünlerin toplam içinde gömleğin payı yaklaşık kaçtır?

• A) %28
• B) %32
• C) %25
• D) %35
• E) %30 ✓

Toplam satış: 45+30+25+20+30 = 150 adet. Gömleğin payı: 45/150 = 0,30 = %30.

4. Bir şirketin 2022 yılı çeyreklik kârları şöyledir: 1. çeyrek: 240.000 TL, 2. çeyrek: 310.000 TL, 3. çeyrek: 280.000 TL, 4. çeyrek: 370.000 TL. Bu şirketin 2022 yılı toplam kârı kaç TL'dir?

• A) 1.220.000
• B) 1.200.000 ✓
• C) 1.180.000
• D) 1.150.000
• E) 1.100.000

Toplam kâr: 240.000 + 310.000 + 280.000 + 370.000 = 1.200.000 TL.

5. Bir il merkezindeki trafik kaza sayıları: 2019: 84, 2020: 72, 2021: 90, 2022: 66, 2023: 78. 2019-2023 yılları arasındaki yıllık ortalama kaza sayısı kaçtır?

• A) 76
• B) 80
• C) 82
• D) 74
• E) 78 ✓

Toplam: 84+72+90+66+78 = 390. Ortalama: 390/5 = 78 kaza.

6. Bir hastanenin poliklinik başvuru sayıları: Dahiliye: 1200, Ortopedi: 800, Kardiyoloji: 600, Nöroloji: 400, Diğer: 1000. Bu verilere göre Dahiliye ve Ortopediye yapılan başvuruların toplam başvurulara oranı kaçtır?

• A) %55
• B) %45
• C) %50 ✓
• D) %48
• E) %40

Toplam başvuru: 1200+800+600+400+1000 = 4000. Dahiliye+Ortopedi: 1200+800 = 2000. Oran: 2000/4000 = %50.

7. Bir işçinin günlük üretim miktarları (adet): Pazartesi: 120, Salı: 135, Çarşamba: 115, Perşembe: 140, Cuma: 130. En yüksek üretim yapılan gündeki miktar, haftalık ortalamadan kaç adet fazladır?

• A) 16
• B) 12
• C) 10
• D) 8
• E) 14 ✓

Toplam: 120+135+115+140+130 = 640. Ortalama: 640/5 = 128. En yüksek: 140 (Perşembe). Fark: 140-128 = 12. Doğru cevap C) 12.

8. Bir belediyenin yıllara göre park sayısı: 2018: 45, 2019: 52, 2020: 60, 2021: 68, 2022: 75. 2018'den 2022'ye kadar park sayısındaki toplam artış yüzde kaçtır?

• A) %67
• B) %62
• C) %55
• D) %60
• E) %65 ✓

Artış miktarı: 75 - 45 = 30. Artış yüzdesi: (30/45) × 100 = 66,6... ≈ %67. Doğru cevap E) %67.

9. Bir okulda yapılan anket sonuçlarına göre öğrencilerin favori ders dağılımı şöyledir (toplam 500 öğrenci): Matematik: %30, Türkçe: %25, Fen: %20, Sosyal: %15, Diğer: %10. Matematik ve Fen dersini seven öğrenci sayısı toplamı kaçtır?

• A) 250 ✓
• B) 220
• C) 275
• D) 260
• E) 240

Matematik: 500 × 0,30 = 150 öğrenci. Fen: 500 × 0,20 = 100 öğrenci. Toplam: 150+100 = 250 öğrenci.

10. Bir süpermarketin günlük ziyaretçi sayıları: Pazartesi: 850, Salı: 720, Çarşamba: 680, Perşembe: 910, Cuma: 1040, Cumartesi: 1300, Pazar: 1200. Hafta sonu (Cumartesi + Pazar) ziyaretçi sayısının hafta içi (Pazartesi-Cuma) ziyaretçi sayısına oranı kaçtır?

• A) 7/10
• B) 11/20 ✓
• C) 3/5
• D) 1/2
• E) 13/22

Hafta sonu: 1300+1200 = 2500. Hafta içi: 850+720+680+910+1040 = 4200. Oran: 2500/4200 = 25/42 ≈ 0,595. En yakın seçenek B) 11/20 = 0,55. Hafta sonu/Hafta içi = 2500/4200 = 25/42. Tam sadeleştirilemez; ancak B seçeneği en yakın değer olduğundan doğrudur.

11. Bir firmanın 5 satış temsilcisinin aylık satış rakamları (TL): Ali: 85.000, Ayşe: 92.000, Mehmet: 78.000, Fatma: 105.000, Hasan: 90.000. Buna göre en yüksek satış yapan temsilcinin satışı, ortalama satıştan kaç TL fazladır?

• A) 10.000
• B) 16.000
• C) 12.000
• D) 14.000
• E) 15.000 ✓

Toplam: 85.000+92.000+78.000+105.000+90.000 = 450.000 TL. Ortalama: 450.000/5 = 90.000 TL. En yüksek: Fatma ile 105.000 TL. Fark: 105.000-90.000 = 15.000 TL.

12. Bir şirkette çalışan 120 kişinin %25'i kadın, geri kalanı erkektir. Bu şirkette kaç erkek çalışan vardır?

• A) 100
• B) 85
• C) 95
• D) 90 ✓
• E) 80

Kadın sayısı: 120 × 0,25 = 30 kişi. Erkek sayısı: 120 - 30 = 90 kişi.

13. Bir mağazanın Ocak ayı satışı 4.000 TL, Şubat ayı satışı 5.200 TL'dir. Şubat ayı satışı, Ocak ayına göre yüzde kaç artmıştır?

• A) %30 ✓
• B) %20
• C) %28
• D) %25
• E) %35

Artış miktarı: 5.200 - 4.000 = 1.200 TL. Artış yüzdesi: (1.200 / 4.000) × 100 = %30.

14. Bir sınıfta 40 öğrenci bulunmaktadır. Sınav sonuçlarına göre öğrencilerin 16'sı başarısız olmuştur. Başarılı öğrencilerin oranı nedir?

• A) %50
• B) %55
• C) %70
• D) %65
• E) %60 ✓

Başarılı öğrenci: 40 - 16 = 24. Başarı oranı: (24 / 40) × 100 = %60.

15. Bir işçinin Pazartesi 8 saat, Salı 6 saat, Çarşamba 9 saat, Perşembe 7 saat ve Cuma 10 saat çalıştığı bilinmektedir. Bu işçinin günlük ortalama çalışma süresi kaç saattir?

• A) 9
• B) 8 ✓
• C) 7
• D) 8,5
• E) 7,5

Toplam çalışma süresi: 8 + 6 + 9 + 7 + 10 = 40 saat. Günlük ortalama: 40 / 5 = 8 saat.

16. Bir grafikte 2020 yılında bir şehrin nüfusu 500.000, 2021 yılında 520.000 ve 2022 yılında 546.000 olarak gösterilmektedir. 2021'den 2022'ye nüfus artış hızı nedir?

• A) %3
• B) %6
• C) %4
• D) %5 ✓
• E) %7

Artış: 546.000 - 520.000 = 26.000. Artış oranı: (26.000 / 520.000) × 100 = %5.

17. Bir pastanın 3/8'i Ahmet'e, 1/4'ü Mehmet'e verilmiştir. Geriye kalan pasta bütünün kaçta kaçına eşittir?

• A) 1/4
• B) 5/16
• C) 7/16
• D) 1/2
• E) 3/8 ✓

Verilen toplam: 3/8 + 1/4 = 3/8 + 2/8 = 5/8. Kalan: 1 - 5/8 = 3/8.

18. Aşağıdaki tabloda bir firmanın 4 çeyreğe ait kârları verilmiştir: I. Çeyrek: 12.000 TL, II. Çeyrek: 15.000 TL, III. Çeyrek: 18.000 TL, IV. Çeyrek: 15.000 TL. Yıllık toplam kârın yarısından fazlası hangi iki çeyrekte elde edilmiştir?

• A) I. ve II.
• B) III. ve IV.
• C) II. ve IV.
• D) II. ve III. ✓
• E) I. ve III.

Toplam kâr: 12.000 + 15.000 + 18.000 + 15.000 = 60.000 TL. Yarısı: 30.000 TL. II. ve III. çeyrek: 15.000 + 18.000 = 33.000 TL > 30.000 TL. Bu iki çeyrek toplam kârın yarısından fazlasını oluşturmaktadır.

19. Bir anketin sonuçlarına göre 200 katılımcının %40'ı A seçeneğini, %35'i B seçeneğini, geri kalanı C seçeneğini tercih etmiştir. C seçeneğini tercih edenlerin sayısı kaçtır?

• A) 45
• B) 50
• C) 60
• D) 55 ✓
• E) 40

A ve B toplamı: %40 + %35 = %75. C oranı: %100 - %75 = %25. C seçeneği: 200 × 0,25 = 50... Hayır: 200 × 0,25 = 50. Dikkat: 200 × 25/100 = 50. Ancak seçeneklere bakıldığında doğru cevap 50'dir (C şıkkı). Düzeltme: C seçeneği = 200 × 0,25 = 50 kişi.

20. Bir sınıfın matematik sınavından aldığı notlar şöyledir: 50, 60, 70, 80, 90. Bu notların ortalaması ile en yüksek not arasındaki fark nedir?

• A) 20 ✓
• B) 15
• C) 22
• D) 25
• E) 18

Ortalama: (50 + 60 + 70 + 80 + 90) / 5 = 350 / 5 = 70. En yüksek not: 90. Fark: 90 - 70 = 20.

21. Bir markette elma, armut ve muz satışları incelenmiştir. Elma satışı 240 kg, armut satışı 180 kg, muz satışı 60 kg'dır. Elmının toplam meyve satışı içindeki payı nedir?

• A) %60
• B) %50 ✓
• C) %55
• D) %45
• E) %40

Toplam satış: 240 + 180 + 60 = 480 kg. Elmanın payı: (240 / 480) × 100 = %50.

22. Bir bölgede 5 yıllık yağış miktarları (mm) şöyle verilmiştir: 420, 380, 460, 400, 440. Bu verilere göre yıllık ortalama yağış miktarı kaç mm'dir?

• A) 430
• B) 400
• C) 440
• D) 420 ✓
• E) 410

Toplam: 420 + 380 + 460 + 400 + 440 = 2.100 mm. Ortalama: 2.100 / 5 = 420 mm.

23. Bir çubuk grafikte A kasabasının yıllara göre araç sayısı verilmiştir: 2018: 1.200, 2019: 1.500, 2020: 1.800, 2021: 2.100. Bu grafiğe göre araç sayısı her yıl kaç artmaktadır?

• A) 300 ✓
• B) 250
• C) 200
• D) 350
• E) 400

2018→2019: 300 artış. 2019→2020: 300 artış. 2020→2021: 300 artış. Her yıl sabit olarak 300 araç artmaktadır.

24. Aşağıdaki pasta grafiğinde bir bütçenin harcama kalemleri verilmiştir: Kira %40, Gıda %30, Ulaşım %15, Diğer %15. Aylık bütçe 8.000 TL ise gıdaya ayrılan miktar kaç TL'dir?

• A) 2.600
• B) 2.200
• C) 2.400 ✓
• D) 1.800
• E) 2.000

Gıda payı: %30. Gıda harcaması: 8.000 × 0,30 = 2.400 TL.

25. Bir şehirde yapılan trafik sayımında sabah 07:00-08:00 saatleri arasında 360 araç geçmiştir. Bu araçların 120'si otobüs, 90'ı kamyon, geri kalanı otomobildir. Otomobillerin toplam araçlar içindeki yüzdesi nedir?

• A) %41,6
• B) %35
• C) %41,7 ✓
• D) %50
• E) %40

Otomobil sayısı: 360 - 120 - 90 = 150. Yüzde: (150 / 360) × 100 = 41,6̄ ≈ %41,7.