İslamiyet Öncesi Türk Tarihi

1. Türk tarihinde 'onluk sistem' adıyla bilinen ordu teşkilatını kuran hükümdar aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Bumin Kağan
• B) Mete Han ✓
• C) Bilge Kağan
• D) Kül Tigin
• E) Töngüz Han

Mete Han (MÖ 209), Asya Hun Devleti'nde onluk, yüzlük, binlik ve tümenlük bölümlere dayanan düzenli ordu teşkilatını kurmuştur.

2. Orhun Yazıtları hangi Türk devletine aittir?

• A) Asya Hun Devleti
• B) Uygur Devleti
• C) Göktürk Devleti ✓
• D) Avar Devleti
• E) Kıpçak Devleti

Orhun Yazıtları, 8. yüzyılda II. Göktürk (Kutluk) Devleti döneminde Bilge Kağan ve Kül Tigin adına dikilmiş, Türkçenin bilinen en eski yazılı belgelerinden sayılır.

3. Uygur Türkleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi YANLIŞTIR?

• A) Mani dinini benimsemişlerdir
• B) Minyatür sanatında önemli eserler vermişlerdir
• C) Yerleşik yaşama geçmişlerdir
• D) Orhun Yazıtları'nı dikmişlerdir ✓
• E) Kağıt ve matbaayı kullanmışlardır

Orhun Yazıtları Göktürklere aittir; Uygurlar değil. Uygurlar yerleşik yaşam, Mani dini, minyatür ve kitap sanatıyla öne çıkar.

4. Türklerin İslamiyet'i kabulünden önce kullandıkları yazı sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Arap alfabesi
• B) Latin alfabesi
• C) Süryani alfabesi
• D) Göktürk (Runik) alfabesi ✓
• E) Kiril alfabesi

Göktürk alfabesi (Runik), Türklerin İslamiyet öncesi dönemde kullandığı özgün yazı sistemidir. Orhun Yazıtları bu alfabeyle yazılmıştır.

5. Aşağıdaki Türk devletlerinden hangisi Mani dinini benimsemiştir?

• A) Asya Hunları
• B) Göktürkler
• C) Uygurlar ✓
• D) Hazarlar
• E) Kıpçaklar

Uygur Türkleri 762'de Mani dinini resmi din olarak benimsemiştir. Bu, Türk tarihinde bir kavmin toplu olarak dini değiştirdiği önemli bir örnektir.

6. Türk devlet geleneğinde 'kurultay' kavramı neyi ifade eder?

• A) Ordunun savaş öncesi toplandığı meydan
• B) Hükümdarın danışmanlar kurulu
• C) En yüksek karar organı olan büyük meclis ✓
• D) Din adamlarının toplandığı dini kurul
• E) Vergi toplama sistemi

Kurultay (toy), eski Türk devletlerinde hükümdar, beyler, hatunlar ve komutanların bir araya geldiği en yüksek karar organıdır.

7. Göktürk Devleti'nin kurucusu aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Mete Han
• B) Bumin Kağan ✓
• C) Bilge Kağan
• D) Kül Tigin
• E) İstemi Yabgu

Göktürk Devleti 552'de Bumin Kağan tarafından kurulmuştur. Bumin, Juan-Juan egemenliğine son vererek bağımsız Türk devletini ilan etmiştir.

8. Türklerin Orta Asya'dan göç etmelerinde aşağıdaki faktörlerden hangisi ETKİLİ OLMAMIŞDIR?

• A) İklim değişikliği ve kuraklık
• B) Nüfus artışı
• C) Çin baskısı ve saldırıları
• D) Deniz ticaretinin gelişmesi ✓
• E) Salgın hastalıklar

Orta Asya bozkır toplulukları denizle bağlantısı olmayan iç kesimlerde yaşadığından deniz ticareti göçleri tetikleyen bir faktör değildir.

9. Asya Hun Devleti'nin yıkılmasından sonra batıya göç eden Hun topluluklarının kurduğu devlet aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Avrupa Hunları ✓
• B) Akhunlar
• C) Bulgar Devleti
• D) Hazar Devleti
• E) Peçenek Devleti

Asya Hunlarının bir kolu batıya göç ederek Avrupa Hunları Devleti'ni kurmuş ve Attila önderliğinde Roma İmparatorluğu'nu tehdit etmiştir.

10. Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi YANLIŞTIR?

• A) Mete Han – Onluk ordu sistemi
• B) Bumin Kağan – Göktürk Devleti'nin kuruluşu
• C) Bilge Kağan – Orhun Yazıtları
• D) Uygurlar – Minyatür sanatı
• E) Asya Hunları – Mani dini ✓

Mani dini Uygurlar tarafından benimsenmişir; Asya Hunları Şamanizm'e bağlı kalmıştır.

11. Türk tarihinde 'il' kavramı neyi ifade eder?

• A) Ordu birliği
• B) Devlet düzeni ve egemenlik ✓
• C) Yerleşim yeri
• D) Vergi sistemi
• E) Dini tören

'İl' kavramı Türklerde devlet düzeni, barış ve egemenlik anlamına gelir. 'İl olmak' bağımsız devlet düzenine kavuşmak demektir.

12. Köktürk Yazıtları'nı kim yazdırmıştır?

• A) Mete Han
• B) Bumin Kağan
• C) Bilge Kağan ✓
• D) Kaşgarlı Mahmut
• E) Yusuf Has Hacip

Orhun (Köktürk) Yazıtları II. Göktürk Devleti döneminde Bilge Kağan tarafından, kardeşi Kül Tigin ve Vezir Tonyukuk adına da yazılar eklenerek dikilmiştir.

13. Türklerde hükümdarın 'gök tanrı tarafından yetkilendirildiği' inancına ne ad verilir?

• A) Töre
• B) Kut ✓
• C) İl
• D) Kurultay
• E) Urug

'Kut' anlayışı, hükümdarın iktidarını gök tanrıdan aldığını ve bu kudretin ilahi bir bağış olduğunu ifade eder.

14. Aşağıdaki Türk boylarından hangisi tarihte ilk kez 'Türk' adını kullanmıştır?

• A) Hunlar
• B) Uygurlar
• C) Göktürkler ✓
• D) Karluklar
• E) Oğuzlar

Türk adını devlet adı olarak ilk kullanan topluluk Göktürklerdir (552). Bu nedenle Türk tarihinde özel bir yeri vardır.

15. Asya Hun Devleti'nin kurucusu aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Mete Han
• B) Teoman ✓
• C) Attila
• D) Bumin Kağan
• E) Bilge Kağan

Asya Hun Devleti'nin kurucusu Teoman'dır (MÖ 209 öncesi). Oğlu Mete Han ise devleti en güçlü dönemine ulaştıran hükümdardır.