TARIH - mudanya lozan (Bölüm 2)

1. Lozan Antlaşması ile Türkiye'deki kapitülasyonlar konusunda ne kararlaştırılmıştır?

• A) Kapitülasyonlar Milletler Cemiyeti denetimine bırakılmıştır.
• B) Kapitülasyonlar 10 yıl daha sürecektir.
• C) Kapitülasyonlar kısmi olarak uygulanmaya devam edecektir.
• D) Kapitülasyonlar yalnızca İngiltere için geçerliliğini koruyacaktır.
• E) Kapitülasyonlar tamamen kaldırılmıştır. ✓

Lozan Antlaşması ile Osmanlı döneminden beri süregelen kapitülasyonlar tamamen ve kesin olarak kaldırılmıştır. Bu durum Türkiye'nin ekonomik bağımsızlığı açısından büyük önem taşımaktadır.

2. Lozan görüşmelerinde Boğazlar meselesindeki Türk talebine karşı çıkan ve Boğazlar üzerinde uluslararası denetim kurulmasını savunan devlet aşağıdakilerden hangisidir?

• A) İngiltere ✓
• B) İtalya
• C) Sovyet Rusya
• D) Fransa
• E) Yunanistan

İngiltere, Boğazlar üzerinde uluslararası bir komisyon kurulmasını ve Boğazların silahsızlandırılmasını savunmuştur. Lozan'da Boğazlar Türk egemenliğinde kalmış; ancak geçişi düzenlemek üzere bir komisyon kurulmuştur.

3. Lozan Antlaşması ile Türk-Yunan nüfus mübadelesi konusunda hangi karar alınmıştır?

• A) Nüfus mübadelesi tamamen reddedilmiştir.
• B) Mübadele yalnızca gönüllülük esasına göre yapılacaktır.
• C) Mübadele konusu Lozan'da değil daha sonra belirlenmiştir.
• D) Zorunlu nüfus mübadelesi kararlaştırılmıştır. ✓
• E) Türkler Yunanistan'dan, Rumlar ise Türkiye'den çıkarılmayacaktır.

Lozan Antlaşması çerçevesinde Türk-Yunan zorunlu nüfus mübadelesi kararlaştırılmıştır. Bu kapsamda Anadolu'daki Rum Ortodoks nüfus ile Yunanistan'daki Müslüman nüfus karşılıklı olarak yer değiştirmiştir.

4. Mudanya Mütarekesi'nin önemi bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

• A) Kurtuluş Savaşı'nı resmen sona erdiren belgedir.
• B) Osmanlı hükümetinin lağvedilmesine zemin hazırlamıştır.
• C) Türkiye'nin Batı devletleri tarafından tanındığı ilk uluslararası belgedir.
• D) Ateşkes sağlanarak barış görüşmelerinin önünü açmıştır. ✓
• E) Kapitülasyonların kaldırıldığı ilk belgedir.

Mudanya Mütarekesi bir ateşkes antlaşmasıdır; Sakarya ve Büyük Taarruz'un ardından fiilî savaşı bitirmiş, Lozan Barış Konferansı'nın toplanmasına zemin hazırlamıştır. Kurtuluş Savaşı'nı hukuken sona erdiren belge ise Lozan Antlaşması'dır.

5. Lozan Antlaşması'na göre Türkiye, aşağıdaki devletlerden hangisine savaş tazminatı ödemek zorunda kalmıştır?

• A) Hiçbirine ✓
• B) Yunanistan
• C) İngiltere
• D) İtalya
• E) Fransa

Lozan Antlaşması'nda Türkiye herhangi bir devlete savaş tazminatı ödemek zorunda bırakılmamıştır. Hatta Yunanistan, Doğu Trakya'yı terk ederken bıraktığı mülkler karşılığında Türkiye'ye küçük bir tazminat ödemeyi kabul etmiştir.

6. Lozan Konferansı'na katılan Türkiye'yi destekleyen ve Boğazlar konusunda Türkiye ile aynı görüşü savunan devlet aşağıdakilerden hangisidir?

• A) İngiltere
• B) ABD
• C) İtalya
• D) Sovyet Rusya ✓
• E) Fransa

Sovyet Rusya, Boğazlar konusunda Türkiye'nin egemenlik taleplerini desteklemiştir. Sovyetler, Boğazların uluslararası denetime açılmasına karşı çıkmış; bu yolla İngiltere'nin bölgedeki etkisini sınırlamayı amaçlamıştır.

7. Lozan Antlaşması ile Osmanlı Devleti'nden kalma dış borçlar (Düyun-u Umumiye) konusunda ne kararlaştırılmıştır?

• A) Borçlar tamamen silinmiştir.
• B) Borçlar yalnızca Yunanistan tarafından ödenecektir.
• C) Tüm borçlar Türkiye tarafından üstlenilmiştir.
• D) Borçlar Milletler Cemiyeti'ne devredilmiştir.
• E) Borçlar Türkiye ile eski Osmanlı topraklarına sahip devletler arasında paylaştırılmıştır. ✓

Lozan Antlaşması'na göre Osmanlı dış borçları, Osmanlı Devleti'nden toprak alan tüm devletler arasında paylaştırılmıştır. Türkiye yalnızca kendisine düşen payı üstlenmiş; bu da mali yükü önemli ölçüde azaltmıştır.

8. Mudanya Mütarekesi'nde İstanbul ve Boğazlar bölgesi ile ilgili olarak hangi karar alınmıştır?

• A) İstanbul Milletler Cemiyeti yönetimine devredilecektir.
• B) İstanbul ve Boğazlar barış antlaşmasına kadar İtilaf kuvvetlerinin elinde kalacaktır. ✓
• C) İstanbul Türkiye'ye, Boğazlar ise İngiltere'ye bırakılacaktır.
• D) İstanbul derhal Türk kuvvetlerine teslim edilecektir.
• E) İstanbul'da plebisit yapılacak ve halk karar verecektir.

Mudanya Mütarekesi'ne göre İstanbul ve Boğazlar bölgesi, barış antlaşması imzalanana kadar İtilaf Devletleri'nin denetiminde kalacaktı. Lozan Antlaşması'nın ardından İtilaf kuvvetleri İstanbul'u tahliye etmiş ve şehir 6 Ekim 1923'te Türk kuvvetlerine teslim edilmiştir.

9. Lozan Antlaşması'nın Türk tarihi açısından önemi değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi en doğru ifadedir?

• A) Anadolu'daki işgalin sona erdiğinin tescillendiği ateşkes belgesidir.
• B) Türkiye Cumhuriyeti'nin uluslararası alanda tanındığı ve tam bağımsızlığını kazandığı antlaşmadır. ✓
• C) Türkiye'nin BM'ye üye kabul edildiği antlaşmadır.
• D) Osmanlı Devleti'nin sona erişini resmîleştiren belgedir.
• E) Türkiye'nin NATO'ya kabul edildiği antlaşmadır.

Lozan Antlaşması, Türkiye Cumhuriyeti'nin uluslararası alanda resmen tanındığı ve tam bağımsızlığını kazandığı temel belgedir. Kapitülasyonların kaldırılması, sınırların kesinleşmesi ve tazminat ödenmemesi bu bağımsızlığın somut göstergeleridir. Ateşkes belgesi ise Mudanya Mütarekesi'dir.

10. Mudanya Ateşkes Antlaşması'nı Türkiye adına kim imzalamıştır?

• A) Ali Fuat Cebesoy
• B) Refet Bele Paşa
• C) Kâzım Karabekir Paşa
• D) Mustafa Kemal Paşa
• E) İsmet Paşa ✓

Mudanya Ateşkes Antlaşması, TBMM Hükümeti adına İsmet Paşa (İnönü) tarafından imzalanmıştır. İsmet Paşa daha sonra Lozan Antlaşması'nı da Türkiye adına imzalayan isim olacaktır.

11. Mudanya Ateşkes Antlaşması'na göre aşağıdaki toprakların hangisi Türk yönetimine bırakılmıştır?

• A) Edirne ve Kırklareli
• B) İzmir ve çevresi
• C) Bozcaada ve İmroz
• D) İstanbul ve Boğazlar
• E) Doğu Trakya ✓

Mudanya Ateşkes Antlaşması'na göre Doğu Trakya, Yunan kuvvetleri tarafından boşaltılarak TBMM yönetimine bırakılacaktı. Bu önemli bir kazanım olup savaş yapılmadan masada elde edilmiştir. İstanbul ve Boğazlar ise Lozan'a kadar geçici statüde müttefiklerde kalmıştır.

12. Lozan Antlaşması'nı Türkiye adına aşağıdakilerden hangisi imzalamıştır?

• A) Mustafa Kemal
• B) Fevzi Çakmak
• C) İsmet Paşa ✓
• D) Ali Fuat Cebesoy
• E) Kâzım Özalp

Lozan Barış Antlaşması, TBMM Hükümeti adına İsmet Paşa (İnönü) tarafından imzalanmıştır. İsmet Paşa, müzakerelerdeki kararlı tutumu ve diplomatik başarısıyla Lozan'ın mimarı olarak tarihe geçmiştir.

13. Lozan Antlaşması'na göre aşağıdaki boğazlardan hangisi ile ilgili düzenleme yapılmıştır?

• A) Dardanel ve Kerç Boğazları
• B) İstanbul ve Çanakkale Boğazları ✓
• C) Süveyş ve Hürmüz Boğazları
• D) Kızıldeniz ve Aden Körfezi
• E) Cebelitarık ve Messina Boğazları

Lozan Antlaşması, İstanbul Boğazı ve Çanakkale Boğazı'nı (Boğazlar meselesi) kapsamaktadır. Antlaşmayla Boğazlar bölgesi askerden arındırılmış ve uluslararası bir komisyonun yönetimine bırakılmıştır. Boğazlar üzerinde tam egemenlik 1936 Montrö Sözleşmesi ile sağlanmıştır.

14. Lozan Antlaşması ile Türkiye'nin hangi ülkeyle olan sınırı kesin olarak belirlenmiştir?

• A) Sovyetler Birliği – Kars sınırı onaylanmıştır
• B) Yunanistan – Batı Trakya sınırı çizilmiştir ✓
• C) Suriye – Fransa ile sınır netleştirilmiştir
• D) Irak (İngiltere mandası) – Musul sorunu çözüme kavuşturulmuştur
• E) Bulgaristan – Meriç Nehri sınır ilan edilmiştir

Lozan Antlaşması ile Türkiye-Yunanistan sınırı Batı Trakya üzerinden kesin biçimde belirlenmiştir. Musul meselesi Lozan'da çözüme kavuşturulamamış, 1926'da ayrı bir antlaşmayla İngiltere lehine sonuçlanmıştır.

15. Lozan Antlaşması'na göre Türkiye ile Yunanistan arasında yapılan nüfus mübadelesinde hangi kriter esas alınmıştır?

• A) Doğum yeri
• B) Din ✓
• C) Dil
• D) Vatandaşlık
• E) Etnik köken

Lozan Antlaşması çerçevesinde Türk-Yunan nüfus mübadelesinde din kriteri esas alınmıştır. Yunanistan'daki Müslümanlar Türkiye'ye, Türkiye'deki Ortodoks Hristiyanlar ise Yunanistan'a gönderilmiştir. Dil veya etnik köken değil, inanç belirleyici kriter olmuştur.

16. Lozan Antlaşması ile aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de kalmıştır?

• A) Bozcaada ve İmroz ✓
• B) Rodos
• C) Musul
• D) Onikiadalar
• E) Batı Trakya

Lozan Antlaşması ile Bozcaada (Tenedos) ve İmroz (Gökçeada) Türkiye'de kalmıştır. Onikiadalar ve Rodos İtalya'ya, Batı Trakya Yunanistan'a bırakılmış; Musul meselesi ise çözümsüz kalmıştır.

17. Aşağıdakilerden hangisi Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın sonuçlarından biri değildir?

• A) Kurtuluş Savaşı'nın askeri safhasının sona ermesi
• B) İstanbul'un fiilen TBMM yönetimine geçmesi
• C) Yunanlıların Doğu Trakya'yı boşaltması
• D) Kapitülasyonların kaldırılması ✓
• E) Lozan görüşmelerinin önünün açılması

Kapitülasyonların kaldırılması Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın değil, Lozan Barış Antlaşması'nın sonuçları arasındadır. Mudanya Ateşkes Antlaşması askeri süreci bitirmiş; Lozan ise siyasi ve hukuki düzenlemeleri getirmiştir.

18. Lozan Antlaşması'nda Osmanlı'dan kalan borçlar (Düyun-u Umumiye) ile ilgili ne kararlaştırılmıştır?

• A) Borçlar Osmanlı'dan ayrılan devletler arasında paylaştırılmıştır ✓
• B) Borçlar Yunanistan'a devredilmiştir
• C) Borçlar İngiltere tarafından ödenmiştir
• D) Tüm borçlar silinmiştir
• E) Tüm borçlar Türkiye tarafından üstlenilmiştir

Lozan Antlaşması'na göre Osmanlı Devleti'nin dış borçları, Osmanlı'dan ayrılan devletler (Türkiye dahil) arasında paylaştırılmıştır. Türkiye, Osmanlı'nın tamamını değil belirlenen payını üstlenmiş; böylece Düyun-u Umumiye idaresi de kaldırılmıştır.

19. Lozan görüşmelerine katılan devletler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almamaktadır?

• A) Yunanistan
• B) İngiltere
• C) Rusya (Sovyetler Birliği)
• D) Fransa
• E) Amerika Birleşik Devletleri ✓

Amerika Birleşik Devletleri Lozan Konferansı'na gözlemci sıfatıyla katılmış, antlaşmayı imzalamamıştır. İngiltere, Fransa, Yunanistan ve Sovyetler Birliği ise tam delegasyon olarak müzakerelerde yer almıştır.

20. Lozan Antlaşması ile aşağıdaki gelişmelerden hangisi gerçekleşmiştir?

• A) Saltanat kaldırılmıştır
• B) Türkiye Milletler Cemiyeti'ne katılmıştır
• C) Halifelik kaldırılmıştır
• D) Osmanlı Devleti resmen sona ermiştir
• E) Türkiye Cumhuriyeti uluslararası alanda tanınmıştır ✓

Lozan Antlaşması ile Türkiye Cumhuriyeti, imzacı devletler tarafından uluslararası alanda hukuki olarak tanınmıştır. Osmanlı Devleti'nin sona ermesi (saltanatın kaldırılması) Kasım 1922'de, Cumhuriyet'in ilanı Ekim 1923'te, hilafetin kaldırılması ise Mart 1924'te gerçekleşmiştir.

21. Mudanya Ateşkes Antlaşması'nda aşağıdaki ülkelerden hangisi imzacı taraflar arasında yer almamaktadır?

• A) İngiltere
• B) Osmanlı Hükümeti ✓
• C) Fransa
• D) İtalya
• E) Yunanistan

Mudanya Ateşkes Antlaşması; TBMM Hükümeti, İngiltere, Fransa ve İtalya arasında imzalanmıştır. Yunanistan antlaşmayı ancak birkaç gün gecikmeyle kabul etmiştir. Osmanlı (İstanbul) Hükümeti ise bu antlaşmada taraf değildir; zaten bu durum Osmanlı hükümetinin artık geçerliliğini yitirdiğini simgelemektedir.

22. Lozan Antlaşması'nın önemi bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

• A) Musul'u Türkiye'ye bağlamıştır
• B) Kapitülasyonları yeniden düzenleyerek devam ettirmiştir
• C) Türkiye'nin tam bağımsızlığını sağlayan barış antlaşmasıdır ✓
• D) Onikiadaları Türkiye'ye vermiştir
• E) Sevr Antlaşması'nı resmen yürürlüğe sokmuştur

Lozan Antlaşması, Türkiye'nin tam bağımsızlığını uluslararası alanda tescil eden temel belgedir. Sevr'i fiilen geçersiz kılmış, kapitülasyonları kaldırmış ve Türkiye'nin egemenlik haklarını tanımıştır. Musul Türkiye'ye verilmemiş, Onikiadalar İtalya'da kalmıştır.

23. Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın imzalanmasından önce İtilaf Devletleri'nin Türk tarafına ilettiği ateşkes teklifine Mustafa Kemal'in ilk tepkisi, Yunanistan'ın antlaşmayı bizzat imzalaması gerektiği yönünde olmuştur. Bu tutumun temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Yunanistan'ı uluslararası alanda hukuken savaşı kaybetmiş taraf olarak tescil ettirmek ✓
• B) Kapitülasyonların kaldırılması için zemin hazırlamak
• C) İtilaf Devletleri'nin Türk toprakları üzerindeki çıkarlarını zayıflatmak
• D) Yunanistan'ı Anadolu'dan tamamen çıkarmak için zaman kazanmak
• E) TBMM'nin uluslararası meşruiyetini pekiştirmek

Mustafa Kemal, Yunanistan'ın antlaşmayı doğrudan imzalamasını istemiştir. Bunun temel amacı, Yunanistan'ı savaşı fiilen kaybetmiş taraf olarak uluslararası belgede açıkça göstermek ve 'galip devlet' konumunu hukuki zemine oturtmaktır. Oysa İtilaf Devletleri, Yunanistan adına imzalayarak Yunan yenilgisini hafifletmek istiyordu. Antlaşma sonunda İtilaf temsilcileri imzaladı; Yunanistan ayrıca antlaşmayı kabul ettiğini bildirdi.

24. Mudanya Ateşkes Antlaşması (11 Ekim 1922) ile Doğu Trakya'nın Türkiye'ye bırakılması kararlaştırılmış; ancak bölgenin boşaltılması için belirli bir süre tanınmıştır. Bu düzenlemeye göre Doğu Trakya'daki Yunan kuvvetleri ve sivil yönetim bölgeyi kaç günlük süre içinde tahliye edecekti?

• A) 30 gün
• B) 15 gün ✓
• C) 7 gün
• D) 60 gün
• E) 45 gün

Mudanya Ateşkes Antlaşması'na göre Yunanistan, Doğu Trakya'yı 15 gün içinde boşaltacak; bölge önce müttefik kuvvetlerin geçici denetimine girecek, ardından Türk yönetimine devredilecekti. Türk jandarma kuvvetleri belirli bir kota dahilinde (8.000 kişi) bölgeye girebilecekti. Bu madde, Türkiye'nin Doğu Trakya'yı savaşmaksızın kazandığının somut göstergesidir.

25. Lozan Konferansı'nda İsmet Paşa ile Lord Curzon arasındaki en sert tartışma konularından birini oluşturan 'kapitülasyonlar' meselesi, Türk tarafının tutumu bakımından aşağıdakilerden hangisiyle doğru özetlenmiştir?

• A) Kapitülasyonların uluslararası tahkim denetimine bırakılması
• B) Kapitülasyonların belirli bir geçiş süreci tanınarak kademeli biçimde kaldırılması
• C) Kapitülasyonların tamamının, hiçbir uzlaşmaya yer bırakmaksızın, müzakere gündemine bile alınmadan reddedilmesi ✓
• D) Kapitülasyonların yalnızca Almanya ve Avusturya'ya karşı sürdürülmesi
• E) Kapitülasyonların yalnızca ticari boyutuyla kaldırılması, yargısal boyutunun korunması

İsmet Paşa, Lozan'da kapitülasyonların hiçbir şekilde müzakere konusu yapılmayacağını, bunların tamamen ve derhal kaldırılması gerektiğini kararlılıkla savunmuştur. Türk tarafı için bu mesele ulusal egemenlikle özdeşleştirilmiş, herhangi bir geçiş dönemi ya da kısmi uygulama kabul edilemez bulunmuştur. Lozan Antlaşması ile kapitülasyonlar kesin olarak ilga edilmiştir.