Türkiye Cumhuriyeti Tarihi (1923-Günümüz)

1. Türkiye'de çok partili siyasi hayata geçişin başlangıcı hangi yıl kabul edilir?

• A) 1923
• B) 1930
• C) 1946 ✓
• D) 1950
• E) 1960

1946'da Demokrat Parti'nin kurulmasıyla Türkiye'de gerçek anlamda çok partili sisteme geçiş başlamıştır; 1950 seçimleriyle DP iktidarı devraldı.

2. 1950 genel seçimlerini kazanarak iktidara gelen parti ve lider ikilisi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) CHP – İsmet İnönü
• B) Demokrat Parti – Adnan Menderes ✓
• C) Milli Selamet Partisi – Necmettin Erbakan
• D) ANAP – Turgut Özal
• E) AP – Süleyman Demirel

Demokrat Parti, Celal Bayar cumhurbaşkanlığı ve Adnan Menderes başbakanlığıyla 1950 seçimlerini kazandı; 27 yıllık tek parti CHP iktidarı sona erdi.

3. 27 Mayıs 1960 askeri müdahalesinin en önemli hukuki sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Cumhurbaşkanlığı seçiminin halk oylamasına bırakılması
• B) 1961 Anayasası'nın hazırlanması ve kabul edilmesi ✓
• C) Türkiye'nin NATO'ya katılması
• D) Çok partili sisteme geçilmesi
• E) Kapitülasyonların kaldırılması

27 Mayıs müdahalesi sonrasında kurulan Milli Birlik Komitesi, 1961 Anayasası'nı hazırlattı; bu anayasa Türkiye'nin en liberal anayasası olarak nitelendirilir ve Anayasa Mahkemesi ile Senato ilk kez bu anayasayla kuruldu.

4. 12 Eylül 1980 askeri darbesinin ardından hazırlanan anayasa hangi yılda halkoylamasına sunulmuştur?

• A) 1980
• B) 1981
• C) 1982 ✓
• D) 1983
• E) 1984

12 Eylül 1980 darbesi sonrasında hazırlanan 1982 Anayasası, Kasım 1982'de halkoylamasına sunulmuş ve yaklaşık %91,4 oranında kabul edilmiştir.

5. '28 Şubat süreci' (1997) hangi hükümetin sonunu getirmiştir?

• A) ANAP-SHP koalisyonu
• B) DSP azınlık hükümeti
• C) RP-DYP koalisyonu (Necmettin Erbakan başbakanlığında) ✓
• D) CHP-AP koalisyonu
• E) MHP-ANAP koalisyonu

28 Şubat 1997 MGK toplantısında askeri yönlendirmelerle alınan kararlar, Refah Partisi (RP) ve Doğru Yol Partisi (DYP) koalisyon hükümeti üzerinde baskı oluşturdu; Erbakan istifa etmek zorunda kaldı.

6. Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne resmi tam üyelik başvurusu hangi yılda yapılmıştır?

• A) 1963
• B) 1973
• C) 1987 ✓
• D) 1993
• E) 1999

Türkiye 14 Nisan 1987'de Avrupa Topluluğu'na (bugünkü AB) tam üyelik başvurusunda bulunmuştur. 1963 Ankara Anlaşması ise ortaklık ilişkisinin başlangıcıdır.

7. Türkiye, AB aday ülkesi statüsünü hangi zirvede tescil ettirmiştir?

• A) Kopenhag 1993
• B) Amsterdam 1997
• C) Helsinki 1999 ✓
• D) Lizbon 2007
• E) Brüksel 2004

1999 Helsinki Zirvesi'nde Türkiye resmen AB aday ülkesi ilan edilmiş; katılım müzakereleri ise 2005'te başlamıştır.

8. Adnan Menderes, 27 Mayıs 1960 darbesinin ardından hangi suçlamalarla yargılanmıştır?

• A) Devlet sırlarını ifşa etmek
• B) Anayasayı ihlal etmek ve Türklük aleyhine propaganda yapmak
• C) Anayasayı ihlal ederek iktidarını kötüye kullanmak ✓
• D) Casusluk yapmak
• E) Terör örgütü kurmak

Menderes ve DP yöneticileri, Yassıada'da kurulan mahkemede anayasayı çiğnemek ve iktidarlarını kötüye kullanmak suçlamalarıyla yargılandı; Menderes 17 Eylül 1961'de idam edildi.

9. 12 Mart 1971 askeri muhtırasının siyasi ortamı tetikleyen temel unsur aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Ekonomik kriz ve kıtlık
• B) Siyasi şiddet, anarşi ortamı ve hükümetin çaresizliği ✓
• C) Komünist bir darbe girişimi
• D) Kürt bağımsızlık hareketinin başlaması
• E) Yunanistan ile savaş tehlikesi

1960'ların sonlarında artan sol-sağ çatışması, öğrenci olayları ve hükümetin bu kargaşayı önleyemediği gerekçesiyle ordu, 12 Mart 1971'de hükümete muhtıra vererek istifasını istedi.

10. Aşağıdaki siyasi gelişmelerin kronolojik sıralaması hangi seçenekte doğru verilmiştir?

• A) 12 Eylül 1980 → 27 Mayıs 1960 → 12 Mart 1971
• B) 27 Mayıs 1960 → 12 Mart 1971 → 12 Eylül 1980 ✓
• C) 12 Mart 1971 → 27 Mayıs 1960 → 12 Eylül 1980
• D) 12 Eylül 1980 → 12 Mart 1971 → 27 Mayıs 1960
• E) 27 Mayıs 1960 → 12 Eylül 1980 → 12 Mart 1971

Doğru kronoloji: 27 Mayıs 1960 (askeri darbe), 12 Mart 1971 (muhtıra), 12 Eylül 1980 (askeri darbe). Bu üç tarih Türk siyasi tarihinin en önemli askeri müdahale dönemlerini işaret eder.

11. Türkiye ile AB arasındaki 1963 Ankara Anlaşması'nın niteliği aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Tam üyelik antlaşması
• B) Gümrük birliği antlaşması
• C) Ortaklık (asosiyasyon) anlaşması ✓
• D) Savunma işbirliği antlaşması
• E) Serbest ticaret bölgesi kurma antlaşması

1963 Ankara Anlaşması (Türkiye-AET Ortaklık Anlaşması), Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında ortaklık (asosiyasyon) ilişkisi kuran belgedir; tam üyeliği değil uzun vadeli yakınlaşmayı öngörüyordu.

12. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye Cumhuriyeti'nin 1982 Anayasası ile getirilen yeniliklerden biridir?

• A) Senato'nun kurulması
• B) Anayasa Mahkemesi'nin ilk kez oluşturulması
• C) Tek meclis sistemine (TBMM) dönülmesi ve Cumhurbaşkanı'nın yetkilerinin artırılması ✓
• D) Çok partili sisteme ilk kez geçilmesi
• E) Laiklik ilkesinin ilk kez anayasaya girmesi

1982 Anayasası, 1961 Anayasası'ndaki iki meclisli (TBMM + Senato) yapıyı kaldırarak tek meclis sistemine döndü; aynı zamanda Cumhurbaşkanı'nın yetkilerini önceki anayasaya göre önemli ölçüde genişletti.

13. Türkiye'de ilk çok partili seçimin yapıldığı yıl aşağıdakilerden hangisidir?

• A) 1946 ✓
• B) 1950
• C) 1954
• D) 1957
• E) 1961

Türkiye'de ilk çok partili genel seçim 21 Temmuz 1946'da yapılmıştır; CHP yüksek oy oranıyla iktidarını sürdürmüştür.

14. Demokrat Parti'nin 1950 seçimlerindeki zaferinin temel nedenlerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Askeri desteğini alması
• B) CHP'nin uzun tek parti iktidarına yönelik halk tepkisi ve köylü oyları ✓
• C) Amerikan finansmanı sağlaması
• D) İslamiyet'i resmileştirme vaadi
• E) Ordunun seçim sürecine müdahalesi

CHP'nin 27 yıllık tek parti iktidarının yarattığı otoriter algı ve Demokrat Parti'nin liberal ekonomi ile köylüye yakın tutumu, 1950'de büyük seçim zaferi kazanmasında belirleyici olmuştur.

15. Türkiye'nin NATO'ya katıldığı yıl aşağıdakilerden hangisidir?

• A) 1945
• B) 1949
• C) 1950
• D) 1952 ✓
• E) 1955

Türkiye, 18 Şubat 1952'de NATO'ya katılmış; bu karar Menderes hükümeti döneminde Kore Savaşı'na asker göndermesinin yarattığı itibar artışıyla kolaylaşmıştır.