TURKCE - paragraf (Bölüm 1)

1. Aşağıdaki cümlelerden hangisi bir paragrafın giriş cümlesi olabilir? I. Sonuç olarak, teknolojinin hayatımıza kattığı kolaylıkları göz ardı etmemek gerekir. II. İnsanoğlu tarih boyunca çevresini anlamlandırmaya çalışmıştır. III. Bu nedenle söz konusu görüşler uzun süre kabul görmemiştir. IV. Oysa durum hiç de öyle değildir.

• A) I ve III
• B) Yalnız I
• C) Yalnız II ✓
• D) Yalnız III
• E) II ve IV

Paragrafın giriş cümlesi, öncesinde bir cümle gerektirmeyen, konuyu tanıtan cümledir. 'İnsanoğlu tarih boyunca çevresini anlamlandırmaya çalışmıştır.' cümlesi herhangi bir bağlama ihtiyaç duymadan konuyu açmaktadır. I. cümle sonuç bildirir, III. cümle 'bu nedenle' bağlacıyla önceki bir cümleye bağlıdır, IV. cümle 'oysa' ile bir karşıtlık kurar; bunların tümü öncesinde bir cümle gerektirir.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisi paragrafın sonuç cümlesi olarak kullanılmaya en uygundur?

• A) Yazarın ilk eseri 1985 yılında yayımlanmış ve büyük ilgi görmüştür.
• B) Bunun yanı sıra şiirde anlam kadar ses de büyük önem taşımaktadır.
• C) Roman türü, Avrupa'da 18. yüzyılda ortaya çıkmıştır.
• D) Görülüyor ki edebiyat, toplumların aynası olmaktan hiçbir zaman vazgeçmemiştir. ✓
• E) Edebiyatın tarihi incelendiğinde pek çok farklı akımla karşılaşılır.

'Görülüyor ki' ifadesi, sonuç bildiren bir bağlaçtır ve önceki cümlelerdeki bilgileri özetleyerek bir yargıya varıldığını gösterir. Bu özellik, söz konusu cümleyi paragraf sonucu için en uygun seçenek yapar. Diğer seçenekler bilgi verici nitelikte olup bir konuyu başlatmaya ya da geliştirmeye uygundur.

3. Aşağıdaki paragrafta boş bırakılan yere anlam bütünlüğünü sağlamak için hangi cümle getirilmelidir? 'Kitap okuma alışkanlığı, çocuklukta kazanılması gereken en değerli becerilerden biridir. Bu alışkanlık; kelime dağarcığını geliştirir, empati yeteneğini besler ve düşünme becerisini güçlendirir. _______ Bu yüzden ailelerin çocuklarını okumaya teşvik etmesi büyük önem taşımaktadır.'

• A) Okuma alışkanlığı olan çocuklar genellikle matematik dersinde de başarılıdır.
• B) Kitaplar, yüzyıllar boyunca bilginin aktarılmasını sağlamıştır.
• C) Tüm bu faydaları nedeniyle okuma, çocukların gelişimine büyük katkı sağlar. ✓
• D) Roman türü, en çok okunan edebi tür olmaya devam etmektedir.
• E) Ancak bazı çocuklar okumayı sıkıcı bulmaktadır.

Boş yere gelen cümle, öncesindeki bilgileri (kelime dağarcığı, empati, düşünme becerisi) özetleyerek sonraki cümleye ('Bu yüzden...') geçişi sağlamalıdır. C seçeneğindeki 'tüm bu faydaları' ifadesi önceki cümleleri toparlayarak hem anlam bütünlüğünü korur hem de sonraki cümleye doğal bir geçiş hazırlar.

4. Aşağıdaki paragrafın ana düşüncesi hangisidir? 'Bir dil yalnızca iletişim aracı değildir; aynı zamanda o dili konuşan toplumun kültürünü, tarihini ve düşünce biçimini taşır. Bir dilin sözcükleri, o toplumun neye değer verdiğini yansıtır. Bu nedenle bir dil yok olduğunda yalnızca sözcükler değil, onlarla birlikte taşınan bir uygarlık da yok olur.'

• A) Bir dilin yok olması, beraberinde bir kültürü de yok eder. ✓
• B) Dil çeşitliliği dünya mirasının önemli bir parçasıdır.
• C) Toplumların kültürü iletişim biçimlerine yansır.
• D) Sözcükler, dilin en temel yapı taşlarıdır.
• E) Diller zamanla değişip dönüşmektedir.

Paragrafta dil; kültür, tarih ve düşünce biçiminin taşıyıcısı olarak tanımlanmış, son cümlede ise ana yargıya ulaşılmıştır: bir dilin yok olması yalnızca sözcükleri değil bir uygarlığı da yok eder. Bu düşünce, paragrafın bütününü kapsayan ana düşüncedir. Diğer seçenekler paragrafta yer almayan ya da yalnızca kısmi bilgileri yansıtan yargılardır.

5. Aşağıdaki paragrafta anlam bütünlüğünü bozan cümle hangisidir? '(I) Fotoğrafçılık, 19. yüzyılın başlarında ortaya çıkan ve hızla yaygınlaşan bir sanattır. (II) İlk fotoğraf makineleri oldukça büyük ve kullanması zordu. (III) Zamanla teknolojinin gelişmesiyle birlikte makineler küçülmüş ve herkes tarafından kullanılabilir hâle gelmiştir. (IV) Resim sanatı da yüzyıllar içinde büyük bir dönüşüm yaşamıştır. (V) Günümüzde akıllı telefonlar sayesinde herkes fotoğraf çekebilmektedir.'

• A) V
• B) III
• C) IV ✓
• D) II
• E) I

Paragraf, fotoğrafçılığın tarihsel gelişimini ve teknolojinin bu sanata katkısını konu almaktadır. I, II, III ve V. cümleler bu konuyu doğrudan ele almaktadır. IV. cümle ise 'resim sanatının dönüşümünü' anlatmakta olup fotoğrafçılıkla doğrudan ilişkisi kurulmamış, konunun dışına çıkılmıştır. Bu nedenle anlam bütünlüğünü bozan cümle IV.'tür.

6. Aşağıdaki cümleler anlamlı bir paragraf oluşturacak biçimde sıralandığında doğru sıralama hangisi olur? I. Bu durum, uzun vadede şehirlerin yaşanabilirliğini tehdit etmektedir. II. Hızlı nüfus artışı, pek çok şehirde plansız yapılaşmaya neden olmaktadır. III. Yeşil alanlar yok olurken altyapı sorunları da gün geçtikçe büyümektedir. IV. Plansız yapılaşma; konut sorununa, trafik kargaşasına ve çevre kirliliğine yol açmaktadır.

• A) II - IV - III - I ✓
• B) II - III - IV - I
• C) I - II - III - IV
• D) III - II - IV - I
• E) IV - II - I - III

Mantıksal sıralama şu şekilde kurulur: Önce neden (II: hızlı nüfus artışı → plansız yapılaşma), ardından sonuçlar (IV: konut, trafik, çevre sorunları), sonra bu sorunların somut görünümü (III: yeşil alanlar, altyapı), en sonda ise genel yargı (I: şehirlerin yaşanabilirliğinin tehlike altında olması) gelir. Bu da II - IV - III - I sıralamasını verir.

7. Aşağıdaki paragrafta yazar, okuyucuya hangi mesajı vermek istemektedir? 'Başarı, çoğu zaman insanların düşündüğü gibi ani bir şekilde gelmez. Arka planda yıllarca süren emek, başarısızlık ve yeniden deneme vardır. Parlayan yıldızlar olarak gördüğümüz insanlar, aslında uzun bir mücadelenin sonunda o noktaya gelmişlerdir. Bu nedenle başkalarının başarısını şansla açıklamak, hem o kişiye haksızlık hem de kendimize yapılmış bir yanılsamadır.'

• A) Başarının temelinde uzun ve meşakkatli bir çalışma yatar. ✓
• B) Başarısızlık, insanı güçlendiren en önemli deneyimdir.
• C) Herkesin başarıya ulaşması mümkün değildir.
• D) Toplumun başarı anlayışı zamanla değişmektedir.
• E) Başarılı olmak için şansa da ihtiyaç duyulur.

Paragraf boyunca başarının ani gelmediği, aksine uzun emek ve mücadelenin ürünü olduğu vurgulanmaktadır. Son cümlede ise başarıyı şansla açıklamanın hem haksızlık hem yanılsama olduğu belirtilmekte; bu da emeğin yadsınamayacağı mesajını pekiştirmektedir. Yazar, okuyucuya başarının ardındaki gerçek sürecin farkına varmasını telkin etmektedir.

8. Aşağıdaki paragrafın başlığı olarak hangisi en uygundur? 'Müzik, beyin üzerinde son derece güçlü etkiler bırakır. Araştırmalar, düzenli müzik dinlemenin hafızayı güçlendirdiğini, stresi azalttığını ve odaklanma yeteneğini artırdığını ortaya koymaktadır. Özellikle klasik müziğin, bilişsel becerilerin gelişimine katkı sağladığı bilinmektedir. Bu bağlamda müziği yalnızca bir eğlence aracı olarak değerlendirmek, onun gerçek potansiyelini küçümsemek olur.'

• A) Müziğin İnsan Beynine Etkileri ✓
• B) Stres Yönetiminde Alternatif Yöntemler
• C) Klasik Müziğin Tarihsel Gelişimi
• D) Müzik Eğitiminin Önemi
• E) Beyin Sağlığını Korumanın Yolları

Paragraf, müziğin beyin üzerindeki bilimsel etkilerini (hafıza, stres, odaklanma, bilişsel gelişim) ele almaktadır. Bu içeriği en yalın ve kapsayıcı biçimde yansıtan başlık 'Müziğin İnsan Beynine Etkileri'dir. A seçeneği yalnızca klasik müziği, B seçeneği stres yönetimini, D seçeneği genel beyin sağlığını, E seçeneği ise müzik eğitimini öne çıkardığından paragrafın bütününü karşılamaz.

9. Aşağıdaki paragrafta geçen 'bu' zamiri neyin yerine kullanılmıştır? 'Doğada pek çok tür, başka canlılarla iş birliği yaparak hayatta kalmayı öğrenmiştir. Arıların çiçeklerle kurduğu ilişki, bu durumun en bilinen örneklerinden biridir. Arılar bal yaparken çiçeklerin tozlaşmasına katkıda bulunur. Bu, hem arıya hem çiçeğe yarar sağlayan mükemmel bir denge örneğidir.'

• A) Doğada pek çok türün iş birliği yapması
• B) Doğadaki denge
• C) Arıların bal yapması
• D) Çiçeklerin tozlaşma biçimi
• E) Arıların çiçeklerin tozlaşmasına katkıda bulunurken kendi de yarar elde etmesi ✓

Son cümledeki 'Bu' zamiri, bir önceki cümlede anlatılan durumun tamamını karşılamaktadır: arıların bal yapması ve aynı zamanda çiçeklerin tozlaşmasına katkıda bulunması, yani iki tarafın da yararlandığı karşılıklı ilişki. Bu nedenle 'Bu' zamirinin yerine C seçeneğindeki ifade geçirilebilir.

10. Aşağıdaki paragrafta yazarın tutumu nasıl nitelendirilebilir? 'Sosyal medyanın gençler üzerindeki etkilerini tartışırken her iki tarafı da görmek gerekir. Sosyal medya; bağlantı kurma, bilgiye erişim ve yaratıcılığı paylaşma açısından eşsiz fırsatlar sunar. Bununla birlikte aşırı kullanımın kaygı, yalnızlık ve dikkat dağınıklığına yol açabileceği de bilinmektedir. Dolayısıyla sosyal medyayı tümüyle reddetmek ya da körü körüne benimsemek yerine bilinçli bir kullanım anlayışı geliştirilmelidir.'

• A) Konuya ilgisiz, tarafsız kalan
• B) Sosyal medyanın gençler için zararlı olduğunu kanıtlamaya çalışan
• C) Sosyal medyayı destekleyen, olumlu gören
• D) Dengeli, her iki tarafı da göz önünde bulunduran ✓
• E) Sosyal medyayı tamamen olumsuz değerlendiren, karşı çıkan

Yazar, paragrafın başında 'her iki tarafı da görmek gerekir' diyerek tutumunu açıkça ortaya koymuştur. Ardından hem olumlu (bağlantı, bilgi, yaratıcılık) hem de olumsuz (kaygı, yalnızlık, dikkat dağınıklığı) yönleri ele almış, sonunda 'bilinçli kullanım' çağrısında bulunmuştur. Bu yaklaşım dengeli ve nesnel bir tutumu yansıtır.

11. Aşağıdaki cümlelerden hangisi, ötekilerden farklı bir düşünceyi dile getirmektedir?

• A) Doğanın insan psikolojisi üzerindeki iyileştirici etkisi bilimsel olarak kanıtlanmıştır.
• B) Yeşil alanlarda vakit geçirmek, stresi azaltmaya yardımcı olur.
• C) Doğayla iç içe olmak, insanın ruh sağlığına olumlu katkılar sağlar.
• D) Doğanın tahrip edilmesi, iklim krizini derinleştiren en önemli etkendir. ✓
• E) Parklar ve ormanlar, şehirlerdeki insanlar için önemli bir nefes noktasıdır.

A, B, C ve D seçenekleri doğanın insan sağlığı ve psikolojisi üzerindeki olumlu etkilerini farklı biçimlerde ifade etmektedir; hepsi ortak bir düşünceyi paylaşır. E seçeneği ise doğanın tahribatının iklim kriziyle ilişkisini ele almakta olup ötekilerden farklı bir konuya aittir.

12. Aşağıdaki parçada boş bırakılan yere, düşüncenin akışına göre hangi bağlaç getirilmelidir? 'Birçok araştırma, uyku düzeninin öğrenme üzerinde belirleyici bir etkisi olduğunu göstermektedir. Düzenli uyuyan bireyler, bilgiyi daha kolay işleyip uzun süreli belleğe aktarabilmektedir. _______ az uyuyan ya da düzensiz uyuyan bireyler, dikkat ve hafıza sorunlarıyla karşı karşıya kalmaktadır.'

• A) Çünkü
• B) Öte yandan
• C) Buna karşın ✓
• D) Dolayısıyla
• E) Nitekim

Paragrafta düzenli uyumanın faydaları anlatıldıktan sonra boşluk gelir ve ardından 'az ya da düzensiz uyuma' konusu işlenir. İki zıt durum arasında bir karşıtlık ilişkisi söz konusudur. Bu nedenle karşıtlık bildiren 'Buna karşın' bağlacı anlam bütünlüğünü doğru biçimde sağlar.

13. Aşağıdaki parçada anlatım bozukluğuna yol açan cümle hangisidir? '(I) Türk mutfağı, yüzyıllar içinde pek çok medeniyetin katkısıyla zenginleşmiştir. (II) Osmanlı döneminde saray mutfağında geliştirilen yemekler, bu zenginliğin en önemli kanıtıdır. (III) Bugün dünyada yaygın biçimde tüketilen bazı yemeklerin Türk mutfağından beslendiği bilinmektedir. (IV) Bu yemeklerin hepsinin tarihsel kökleri bulunmakta ve en eskiye dayanmaktadır. (V) Türk mutfağı, gastronomi dünyasında saygın bir yer edinmeye devam etmektedir.'

• A) V
• B) II
• C) III
• D) I
• E) IV ✓

'Bu yemeklerin hepsinin tarihsel kökleri bulunmakta ve en eskiye dayanmaktadır.' cümlesinde anlatım bozukluğu vardır. 'En eskiye dayanmak' ifadesi belirsiz ve eksiktir; 'hepsinin' ifadesiyle birlikte çelişkili bir anlam ortaya çıkmaktadır (hangi yemeğin eski olduğu belirsizdir, ayrıca 'en eskiye dayanmak' deyimi doğru kullanılmamıştır). Cümle yapısı açık ve tutarlı değildir.

14. Aşağıdaki paragrafta ele alınan temel konu nedir? 'İnsanlar binlerce yıl boyunca yıldızlara bakarak hem zaman hem de yön tayin etmiştir. Denizciler, ay ve yıldızları pusuladan çok önce kullanmaya başlamıştır. Çiftçiler ise ekip biçme zamanlarını gökyüzündeki değişimlere göre düzenlemiştir. Kısacası gökyüzü, modern teknoloji öncesinde insanlık için temel bir rehber işlevi görmüştür.'

• A) Çiftçilerin doğayla uyum içinde yaşaması
• B) Modern teknolojinin geleneksel yöntemleri nasıl dönüştürdüğü
• C) Gökyüzünün tarih boyunca insanlığa rehberlik etmesi ✓
• D) Yıldızların bilimsel olarak incelenmesi
• E) Denizcilerin tarihsel serüveni

Paragrafta denizciler ve çiftçiler örneklenerek gökyüzünün farklı topluluklar için nasıl kullanıldığı anlatılmıştır. Son cümlede 'gökyüzü, insanlık için temel bir rehber işlevi görmüştür' yargısıyla ana düşünce özetlenmiştir. Diğer seçenekler paragrafın yalnızca bir bölümünü ya da ilgisiz bir konuyu yansıtmaktadır.

15. Aşağıdaki parçada yazarın asıl vurgulamak istediği düşünce hangisidir? 'Çeviri, iki dil arasında sözcük aktarmaktan çok daha karmaşık bir süreçtir. Bir çevirmen, yalnızca kelimelerin karşılığını bulmakla yetinemez; kelimelerin ardındaki kültürel anlamları, deyimleri, mizahı ve nüansları da taşımak zorundadır. Sözcükleri doğru çevirip anlamı yanlış aktarmak mümkündür. Bu nedenle iyi bir çeviri, iki kültür arasında köprü kuran yaratıcı bir edimdir.'

• A) Her dilin kendine özgü bir yapısı ve mantığı vardır.
• B) Çeviri hataları yanlış anlaşılmalara neden olur.
• C) Çevirmenler, dil bilgisinin yanı sıra kültür bilgisine de sahip olmalıdır. ✓
• D) Çevirmenlik, dünyada en zor mesleklerden biridir.
• E) Çeviri, yabancı dil bilgisi gerektiren teknik bir iştir.

Paragraf boyunca çevirinin yalnızca sözcük aktarımı olmadığı, bunun yanı sıra kültürel anlam, deyim, mizah ve nüansların da taşınması gerektiği vurgulanmaktadır. Son cümlede 'iki kültür arasında köprü' metaforu da bu düşünceyi pekiştirmektedir. Yazarın asıl mesajı, çevirmenin dil bilgisinin ötesinde kültürel yetkinliğe de ihtiyaç duyduğudur.

16. Aşağıdaki cümlelerden hangisi bir paragrafın giriş cümlesi olma özelliği taşımaz?

• A) Bilim ve sanat, uygarlığın iki temel direği sayılır.
• B) Edebiyat, toplumların aynası olarak kabul edilmektedir.
• C) Dil, insanlar arasındaki iletişimin temel aracıdır.
• D) Bu nedenle söz konusu yöntem artık kullanılmamaktadır. ✓
• E) İnsanlar tarih boyunca doğayı anlama çabası içinde olmuştur.

Giriş cümlesi, paragrafı başlatan ve kendinden önce başka bir cümle gerektirmeyen cümledir. 'Bu nedenle söz konusu yöntem artık kullanılmamaktadır.' cümlesi 'bu nedenle' bağlacıyla başladığından kendinden önce bir cümle gerektirmekte, yani bir sonuç cümlesi niteliği taşımaktadır. Bu özelliğiyle giriş cümlesi olamaz.

17. Aşağıdaki cümlelerin hangisi bir paragrafın son cümlesi olabilir?

• A) Öncelikle konuya tarihsel açıdan bakmak gerekmektedir.
• B) Tüm bu veriler, okuma alışkanlığının giderek azaldığını açıkça ortaya koymaktadır. ✓
• C) Şimdi bu durumu farklı bir boyutuyla ele alalım.
• D) Peki ya bu sorunun yanıtı nerede aranmalıdır?
• E) Öte yandan bazı araştırmacılar farklı bir görüş ileri sürmektedir.

Son cümle, paragrafı kapatan, sonuca ya da bir yargıya ulaşan cümledir. 'Tüm bu veriler, okuma alışkanlığının giderek azaldığını açıkça ortaya koymaktadır.' cümlesi 'tüm bu veriler' ifadesiyle kendinden önceki bilgileri toparlayıp bir sonuca bağladığından paragrafın son cümlesi olabilir. Diğer seçenekler soru, geçiş ya da yeni bir konuya giriş niteliği taşıdığından son cümle olamaz.

18. Aşağıdaki paragrafların hangisinde konu bütünlüğü bozulmuştur?

• A) Sanat, insanın iç dünyasını dışa vurma biçimidir. Resim, müzik ve edebiyat bu ifade yollarının başında gelir. Her sanat dalı farklı bir duyguyu farklı bir araçla anlatır.
• B) Teknoloji hayatımızı kolaylaştırmaktadır. Akıllı telefonlar sayesinde iletişim çok hızlanmıştır. Ülkemizde tarım sektörü son yıllarda büyük gelişme kaydetmiştir. ✓
• C) Çocukluk, insanın en özgür dönemidir. Bu dönemde hayal gücü sınır tanımaz, merak her şeyin önüne geçer. Çocuklar dünyayı keşfederken aynı zamanda kendilerini de tanımaya başlarlar.
• D) Spor yapmak sağlığı korur, stresi azaltır. Düzenli egzersiz yapan bireylerin bağışıklık sistemi daha güçlüdür. Uyku kalitesi de spor yapanlarda belirgin biçimde artar.
• E) Kitap okumak, kelime dağarcığını genişletir. Düzenli okuyan bireyler daha güçlü bir ifade becerisine sahip olur. Ayrıca kitaplar empati yeteneğini de geliştirir.

Paragrafta konu bütünlüğü; bütün cümlelerin aynı ana fikir etrafında toplanması demektir. C seçeneğindeki paragrafta ilk iki cümle teknolojiyle ilgiliyken son cümle tamamen farklı bir konuya (tarım sektörü) geçmektedir. Bu durum konu bütünlüğünü bozar.

19. Bir paragrafın ana fikriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

• A) Ana fikir çoğunlukla tek bir cümleyle özetlenebilir.
• B) Ana fikir genellikle geniş zaman kipiyle, yargı bildiren bir cümleyle ifade edilir.
• C) Ana fikir, paragrafın tamamına egemen olan temel düşüncedir.
• D) Ana fikir, destekleyici cümlelerle açıklanır ve pekiştirilir.
• E) Ana fikir yalnızca paragrafın son cümlesinde yer alabilir. ✓

Ana fikir paragrafın başında, ortasında veya sonunda yer alabilir; bazı paragraflarda ise açıkça yazılmaz, okuyucu tarafından çıkarım yoluyla bulunur. Dolayısıyla 'yalnızca son cümlede yer alabilir' ifadesi yanlıştır. Diğer seçeneklerdeki bilgiler ana fikirle ilgili doğru özelliklerdir.

20. Aşağıdaki paragrafın ana fikri hangisidir? 'Bir dili öğrenmek yalnızca sözcük ve dilbilgisi kurallarını ezberlemekten ibaret değildir. O dili konuşan topluluğun kültürünü, tarihini ve değerlerini de tanımak gerekir. Aksi hâlde öğrenilen dil, anlamsız sesler yığınından öteye gidemez.'

• A) Dil öğrenimi yalnızca kuralları değil kültürü de kapsar. ✓
• B) Dil öğrenmek uzun zaman gerektirir.
• C) Sözcük bilmek dil öğreniminin en önemli basamağıdır.
• D) Her dilin kendine özgü bir dilbilgisi yapısı vardır.
• E) Yabancı dil öğrenmek çok çalışmayı gerektirir.

Paragraf, dil öğrenmenin sadece sözcük ve kural ezberlemek olmadığını, kültürü ve tarihi de tanımak gerektiğini vurgulamaktadır. Bu düşünce tüm cümlelere egemendir. Dolayısıyla paragrafın ana fikri 'Dil öğrenimi yalnızca kuralları değil kültürü de kapsar.' biçiminde özetlenebilir.

21. Aşağıdaki paragrafın konusu nedir? 'Geleneksel Türk mutfağı, Orta Asya'dan Anadolu'ya uzanan köklü bir geçmişe sahiptir. Bu mutfak; baharatların, zeytinyağının ve taze sebzelerin usta bir uyumuyla şekillenmiştir. Yüzyıllar boyunca farklı kültürlerle etkileşim, Türk mutfağını zengin ve çeşitli kılmıştır.'

• A) Türk mutfağının tarihsel gelişimi ve zenginliği ✓
• B) Baharatların Türk mutfağındaki önemi
• C) Türk mutfağının dünya mutfakları arasındaki yeri
• D) Orta Asya mutfak kültürünün Anadolu'ya taşınması
• E) Kültürlerarası etkileşimin yemek alışkanlıklarına yansıması

Paragrafta Türk mutfağının tarihi kökleri, temel malzemeleri ve kültürel etkileşimle zenginleşmesi ele alınmaktadır. Bu bilgiler bir arada değerlendirildiğinde paragrafın konusunun 'Türk mutfağının tarihsel gelişimi ve zenginliği' olduğu anlaşılmaktadır. Diğer seçenekler paragrafın yalnızca bir bölümünü yansıtmaktadır.

22. Aşağıdakilerden hangisi paragrafta destekleyici cümlenin işlevi değildir?

• A) Ana fikri örneklerle açıklamak
• B) Ana fikrin yerine yeni bir düşünce ortaya koymak ✓
• C) Ana fikri kanıtlarla pekiştirmek
• D) Ana fikre karşı görüşleri sunarak çürütmek
• E) Ana fikri ayrıntılarla genişletmek

Destekleyici cümleler, ana fikri açıklamak, örneklendirmek, kanıtlamak veya ayrıntılandırmak için kullanılır; her zaman ana fikirle bağlantılıdır. Ana fikrin yerine yeni ve bağımsız bir düşünce ortaya koymak ise destekleyici cümlenin değil, yeni bir paragrafın işlevidir. Bu nedenle D seçeneği destekleyici cümlenin işlevi değildir.

23. Aşağıdaki paragrafta boş bırakılan yere getirilebilecek en uygun cümle hangisidir? 'Bilim insanları yıllarca uyku üzerine araştırmalar yapmıştır. ______ Yetersiz uyku, dikkat dağınıklığına, hafıza sorunlarına ve bağışıklık sisteminin zayıflamasına yol açmaktadır.'

• A) Uyku, insanlık tarihi boyunca gizemini korumuştur.
• B) Rüyaların psikolojik anlamı da araştırmacıların ilgisini çekmiştir.
• C) Bazı kişiler günde dört saatten az uyuyabilmektedir.
• D) Bu araştırmalar uykunun yalnızca bir dinlenme eylemi olmadığını ortaya koymuştur. ✓
• E) Uyku düzeni kişiden kişiye farklılık göstermektedir.

Boşluktan önceki cümle araştırmalardan söz etmekte, sonraki cümle ise yetersiz uykunun olumsuz etkilerini sıralamaktadır. Bu iki cümle arasında araştırmaların bulgularını genel olarak aktaran bir köprü cümle gerekmektedir. 'Bu araştırmalar uykunun yalnızca bir dinlenme eylemi olmadığını ortaya koymuştur.' cümlesi hem öncekini hem de sonrakini anlamca birbirine bağladığından en uygun seçenektir.

24. Bir paragrafa ait cümleler karışık verilmiştir. Bu cümlelerin anlamlı bir bütün oluşturacak biçimde sıralanışı hangisidir? I. Bu becerinin kazanılmasında ise düzenli okuma alışkanlığı büyük rol oynar. II. Başarılı bir iletişim için doğru ve etkili ifade becerisi şarttır. III. Sonuç olarak okumak, yalnızca bilgi edinmek için değil, iyi bir iletişimci olmak için de gereklidir. IV. Çünkü okuyan bireyler daha zengin bir kelime dağarcığına ve güçlü bir anlatım yeteneğine sahip olur.

• A) IV – II – I – III
• B) II – IV – I – III
• C) III – I – IV – II
• D) II – I – IV – III ✓
• E) I – II – III – IV

Paragraf şu sırayla anlam bütünlüğü kazanır: Önce iletişim için ifade becerisinin gerekliliği (II), ardından bu becerinin kazanılmasında okumanın rolü (I), sonra neden böyle olduğunun açıklaması (IV), son olarak da genel bir sonuç cümlesi (III). Bu sıralama II – I – IV – III biçimindedir.

25. Aşağıdaki paragrafın anlatım biçimi hangisidir? 'Güneş, sabahın erken saatlerinde dağların ardından yavaşça yükseldi. Vadileri örten sis tabakası, ilk ışıklarla birlikte dağılmaya başladı. Ormandan gelen kuş sesleri, bu sessiz sabahı renklendirdi.'

• A) Kanıtlama
• B) Öyküleme
• C) Betimleme ✓
• D) Tartışma
• E) Açıklama

Betimleme; bir varlığın, mekânın ya da durumun ayrıntılı biçimde aktarılmasıdır. Paragrafta güneşin doğuşu, sisin dağılması ve kuş sesleri duyusal ayrıntılarla resmedilmektedir. Herhangi bir olay akışı, tartışma ya da açıklama yoktur. Bu nedenle paragrafın anlatım biçimi betimlemedir.