TURKCE - paragraf (Bölüm 2)

1. Aşağıdaki paragrafın anlatım biçimi hangisidir? 'İklim değişikliği, yalnızca buzulların erimesiyle sınırlı bir sorun değildir. Kuraklık, seller, fırtınalar ve biyoçeşitlilik kaybı da bu sürecin doğrudan sonuçlarıdır. Bilim insanları, sera gazı emisyonlarının azaltılmazsa bu sorunların önümüzdeki on yıllarda daha da ağırlaşacağını öngörmektedir.'

• A) İç konuşma
• B) Öyküleme
• C) Betimleme
• D) Açıklama ✓
• E) Tartışma

Açıklama anlatım biçiminde bir konu hakkında bilgi verilir, kavramlar tanımlanır ve olgular aktarılır. Paragrafta iklim değişikliğinin ne olduğu ve hangi sonuçlara yol açtığı nesnel bir dille açıklanmaktadır. Herhangi bir tartışma, taraf tutma ya da anlatı öğesi bulunmamaktadır; dolayısıyla anlatım biçimi açıklamadır.

2. Aşağıdaki paragrafta yazarın tutumu hangisidir? 'Sosyal medya platformları her ne kadar insanları birbirine bağladığını iddia etse de aslında bireyleri giderek daha da yalnızlaştırmaktadır. Ekran başında geçirilen saatler, yüz yüze iletişimi azaltmakta; sahte beğeniler ve yorumlar ise gerçek ilişkilerin yerini almaktadır.'

• A) Eleştiren ve karşı çıkan ✓
• B) Tarafsız ve bilgilendirici
• C) Sorgulayan ve kararsız
• D) İronik ve alaylı
• E) Destekleyen ve savunan

Yazar, sosyal medyanın yalnızlaştırdığını, yüz yüze iletişimi azalttığını ve gerçek ilişkilerin yerini sahte etkileşimlerin aldığını belirtmektedir. Bu ifadeler açıkça eleştiri içermekte ve sosyal medyaya karşı olumsuz bir tutum sergilenmektedir. Dolayısıyla yazarın tutumu 'eleştiren ve karşı çıkan' biçiminde tanımlanabilir.

3. Aşağıdaki paragrafın başlığı ne olabilir? 'Dağ yürüyüşü yalnızca fiziksel bir aktivite değildir. Doğayla kurulan bu bağ, insanın zihinsel yorgunluğunu gidermekte ve stresi azaltmaktadır. Araştırmalar, yeşil alanlarda vakit geçirenlerin şehirde yaşayanlara kıyasla daha düşük kortizol düzeylerine sahip olduğunu göstermektedir.'

• A) Şehir Yaşamının Stresi Artırması
• B) Kortizolün İnsan Sağlığına Etkileri
• C) En İyi Yürüyüş Rotaları
• D) Doğada Yürüyüşün Fiziksel ve Zihinsel Faydaları ✓
• E) Dağ Sporlarının Tarihi

Paragraf; dağ yürüyüşünün hem fiziksel hem de zihinsel faydalarını, stres azaltıcı etkisini ve bilimsel verilerle desteklenen sağlık yararlarını ele almaktadır. Bu içeriği en kapsamlı biçimde yansıtan başlık 'Doğada Yürüyüşün Fiziksel ve Zihinsel Faydaları'dır. Diğer başlıklar paragrafın yalnızca bir boyutunu ya da hiç değinilmeyen bir konuyu kapsamaktadır.

4. Aşağıdaki paragraftan çıkarılabilecek sonuç hangisidir? 'Türkiye'de son on yılda kütüphane sayısı artmış, ancak kütüphane üye sayısı aynı oranda artmamıştır. Buna karşın dijital kitap ve e-kitap platformlarına olan ilgi her yıl belirgin biçimde artmaktadır.'

• A) E-kitap platformları kütüphanelerden çok daha kaliteli hizmet sunmaktadır.
• B) Kütüphane sayısının artırılması okuma oranını doğrudan yükseltmektedir.
• C) Fiziksel kütüphaneler artık hiçbir işlev üstlenmemektedir.
• D) Okuma alışkanlığı fiziksel kütüphanelerden dijital ortama kaymaktadır. ✓
• E) Türkiye'de okuma alışkanlığı tamamen yok olmuştur.

Paragrafta kütüphane sayısının artmasına karşın üye sayısının artmaması ve dijital platformlara ilginin artması birlikte verilmektedir. Bu iki veri birlikte değerlendirildiğinde varılacak en mantıklı sonuç, okuma alışkanlığının fiziksel mekânlardan dijital ortama yöneldiğidir. Diğer seçenekler paragrafta desteklenmeyen ya da abartılmış sonuçlardır.

5. Aşağıdaki paragrafta anlam bakımından yanlış kullanılmış sözcük içeren cümle hangisidir? (I) Sanatçı, yıllarca emek verdiği tabloyu son kez gözden geçirdi. (II) Fırçanın her darbesi, onun içsel dünyasını yansıtıyordu. (III) Tablo, izleyenlerde derin bir hüzün uyandırdı. (IV) Eleştirmenler eserin sıradan ve basit olduğunu ittifakla kabul etti. (V) Sergi, sanat dünyasında büyük yankı uyandırdı.

• A) I
• B) III
• C) II
• D) V
• E) IV ✓

'İttifak' sözcüğü 'görüş birliği, anlaşma' anlamına gelir ve genellikle olumlu ya da tarafsız bağlamlarda kullanılır; ancak buradaki asıl sorun 'sıradan ve basit' gibi olumsuz bir nitelendirmenin 'ittifakla kabul etmek' kalıbıyla birlikte anlam çelişkisi oluşturmasıdır. Doğru kullanım 'oybirliğiyle' ya da 'fikir birliğiyle' olabilir; fakat bu cümlede asıl anlam bozukluğu 'ittifakla' sözcüğünün bu bağlamda yanlış seçilmesinden kaynaklanmaktadır. IV. cümle anlam bakımından tutarsızdır.

6. Aşağıdaki cümlelerden hangisi bir paragrafın giriş cümlesi olarak kullanılamaz?

• A) Okuma alışkanlığı, çocukluk döneminde kazanılan en değerli becerilerden biridir.
• B) Sonuç olarak, dil yalnızca iletişim aracı değil, kimlik inşasının da temel taşıdır. ✓
• C) Doğa, insana hem ilham hem de huzur veren tükenmez bir kaynak olma özelliğini korumaktadır.
• D) İnsanlık tarihi boyunca sanat, toplumsal değişimin en güçlü araçlarından biri olmuştur.
• E) Edebiyat, bireyin iç dünyasını dış dünyayla buluşturan köprülerden biridir.

'Sonuç olarak' ifadesi bir bağlaç ve sonuç bildirme işleviyle kullanıldığından bu cümle, bir paragrafın sonunda yer alabilecek bir yargı cümlesidir. Paragrafın giriş cümlesi konuyu açan, sınırlayan ya da tanımlayan bir cümle olmalıdır; 'sonuç olarak' gibi bir geçiş ifadesiyle başlayan cümle giriş işlevi göremez.

7. Bir paragrafın ana düşüncesi için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• A) Paragrafın tüm cümleleri ana düşünceyle ilişkilidir.
• B) Her zaman paragrafın ilk cümlesinde yer alır. ✓
• C) Açık ya da örtük biçimde ifade edilebilir.
• D) Yardımcı düşünceler ana düşünceyi destekler.
• E) Paragrafın bütününe egemen olan temel yargıdır.

Ana düşünce paragrafın herhangi bir yerinde bulunabilir; ilk cümlede, son cümlede ya da paragraf geneline dağılmış örtük bir şekilde de yer alabilir. Yalnızca ilk cümlede bulunduğunu söylemek yanlış olur. Diğer seçenekler ana düşüncenin doğru özellikleridir.

8. Aşağıdaki paragrafın ana düşüncesi hangisidir? 'Kitap okumak, insanı yalnızca bilgi açısından değil duygu açısından da zenginleştirir. Farklı karakterlerin gözünden dünyayı gören okuyucu, empati kurma yeteneğini güçlendirir. Anlatıların içinde yaşadığı duygusal deneyimler onu daha anlayışlı ve hoşgörülü bir birey hâline getirir. Bu nedenle kitap, ruhun gıdası olarak nitelendirilen bir etkinliktir.'

• A) Okuyucu yalnızca bilgi edinmek için kitap okur.
• B) Empati yeteneği yalnızca kitap okuyarak kazanılabilir.
• C) Kitap okumak zaman kaybına yol açabilir.
• D) Kitap okumak insanı hem bilişsel hem de duygusal yönden geliştirir. ✓
• E) Kitap okuyanlar her zaman daha başarılı olur.

Paragrafta kitap okumanın insanı hem bilgi hem de duygu açısından zenginleştirdiği vurgulanmaktadır. 'Yalnızca bilgi açısından değil duygu açısından da' ifadesi bu iki boyutu birleştirmekte olup tüm yardımcı düşünceler de bu ana fikri destekler niteliktedir.

9. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde paragraf planı doğru sıralanmıştır?

• A) Sonuç – Gelişme – Giriş
• B) Giriş – Sonuç – Gelişme
• C) Gelişme – Sonuç – Giriş
• D) Gelişme – Giriş – Sonuç
• E) Giriş – Gelişme – Sonuç ✓

Bir paragrafın ya da metnin yapısı geleneksel olarak giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinden oluşur. Giriş konuyu tanıtır, gelişme ana düşünceyi destekleyen ayrıntıları sunar, sonuç ise genel bir yargıyla metni tamamlar.

10. Aşağıdaki paragrafta boş bırakılan yere anlam ve bütünlük açısından hangisi getirilmelidir? 'Çevre kirliliği, günümüzün en ciddi sorunlarından biridir. Fabrikaların saldığı dumanlar havayı, atık sular denizleri ve nehirleri kirletmektedir. _____ Bu nedenle bireylerin ve devletlerin ortak sorumluluk taşıması kaçınılmazdır.'

• A) Turizm, doğal güzelliklerin korunmasına katkı sağlayabilir.
• B) Şehirlerde nüfus artışı konut sorununa yol açmaktadır.
• C) Teknoloji, insanların yaşam kalitesini artırmıştır.
• D) Plastik kullanımının azaltılması geri dönüşümü destekler.
• E) Toprak da tarım ilaçları ve çöpler nedeniyle giderek verimsizleşmektedir. ✓

Paragrafın akışı hava ve su kirliliğinden söz ettikten sonra toprak kirliliğine geçmeyi ve ardından bireysel-devlet sorumluluğuyla bağlamayı gerektirmektedir. 'Toprak da… giderek verimsizleşmektedir' cümlesi hem konuya uygun hem de bütünlüğü sağlayan bir ara cümledir. Diğer seçenekler paragrafın konusuyla bağdaşmamaktadır.

11. Aşağıdakilerden hangisi paragraftaki yardımcı düşüncenin göreviyle örtüşmez?

• A) Ana düşünceyi örneklerle pekiştirmek
• B) Ana düşünceyi kanıtlamak
• C) Ana düşünceyi açıklamak
• D) Ana düşüncenin anlaşılmasını kolaylaştırmak
• E) Ana düşünceyle çelişen yeni bir konu sunmak ✓

Yardımcı düşünceler ana düşüncenin etrafında şekillenir ve onu destekler, açıklar, örnekler ya da kanıtlar. Ana düşünceyle çelişen ya da ondan bağımsız yeni bir konu sunan cümleler yardımcı düşünce değil, paragraf dışı (konu dışı) cümledir.

12. Aşağıdaki paragrafın konusu hangisidir? 'Geleneksel el sanatları, toplumların kültürel belleğini yaşatan en somut unsurlardandır. Dokumacılık, çömlekçilik ve ahşap oymacılığı gibi dallar yüzyıllar boyu kuşaktan kuşağa aktarılmıştır. Ancak sanayileşme ve küreselleşme, bu sanatların unutulmasına zemin hazırlamaktadır.'

• A) Geleneksel el sanatlarının kültürel önemi ve karşılaştığı tehditler ✓
• B) Küreselleşmenin toplumlar üzerindeki genel sonuçları
• C) Sanayileşmenin ekonomiye etkileri
• D) Çömlekçilik ve ahşap oymacılığının tarihi
• E) Türk el sanatlarının dünyada tanınması

Paragraf geleneksel el sanatlarının kültürel belleği yaşattığını ortaya koyup ardından bu sanatların sanayileşme ve küreselleşme nedeniyle tehdit altında olduğunu belirtmektedir. Paragrafın konusu hem kültürel önemi hem de karşılaşılan tehditleri kapsayan B seçeneğidir.

13. Aşağıdakilerden hangisi paragrafta anlam bütünlüğünü bozan bir cümleye örnektir?

• A) Yazarın üslubunu destekleyen bir ayrıntı cümlesi
• B) Konuyu daraltarak somutlaştıran bir cümle
• C) Paragrafın konusuyla ilgisiz bir bilgi cümlesi ✓
• D) Ana düşünceyi açıklayan bir örnek cümlesi
• E) Ana düşünceden çıkan bir sonuç cümlesi

Paragrafta anlam bütünlüğünü bozan cümle, paragrafın konusu ve ana düşüncesiyle ilgisi olmayan, yabancı bir bilgi ya da düşünce içeren cümledir. Diğer seçenekler paragrafın bütünlüğünü destekleyen cümle türleridir.

14. Aşağıdaki paragrafta numaralanmış cümlelerden hangisi paragraftan çıkarılırsa anlam bütünlüğü bozulmaz? '(I) Spor yapmak, beden sağlığına büyük katkı sağlar. (II) Düzenli egzersiz kalp ve damar hastalıklarının riskini azaltır. (III) Geçen yıl şampiyonluk kupası farklı bir şehirde düzenlendi. (IV) Ayrıca spor, stres düzeyini düşürerek ruh sağlığını da korur. (V) Bu nedenle uzmanlar haftada en az üç gün egzersiz yapılmasını önerir.'

• A) II
• B) V
• C) III ✓
• D) IV
• E) I

III. cümle ('Geçen yıl şampiyonluk kupası farklı bir şehirde düzenlendi') paragrafın konusu olan sporun sağlığa yararlarıyla hiçbir ilgisi yoktur. Bu cümle paragraftan çıkarıldığında anlam bütünlüğü korunur, aksine bu cümle paragrafta bulunduğunda bütünlüğü bozmaktadır.

15. Açıklayıcı anlatım biçiminin kullanıldığı paragraf aşağıdakilerden hangisidir?

• A) 'Siz hâlâ çevreyi kirletmeye devam ederken nasıl temiz bir gelecek bekleyebilirsiniz?'
• B) 'Tarihte hiçbir millet bu kadar büyük bir sınavı bu denli onurla geçememiştir.'
• C) 'Güneş enerjisi, güneş panelleri aracılığıyla ışığı elektriğe dönüştüren yenilenebilir bir enerji kaynağıdır.' ✓
• D) 'Bu şehri bir daha görmemek üzere terk ederken içim sızladı; her köşe başı bana bir şeyler fısıldıyordu.'
• E) 'Orman; kuşların şarkısı, yaprakların hışırtısı ve toprağın kokusuyla beni sardı.'

Açıklayıcı anlatım, bir kavramı ya da olguyu nesnel biçimde tanımlayan, okuyucuya bilgi veren anlatım türüdür. B seçeneğinde güneş enerjisinin ne olduğu ve nasıl çalıştığı tarafsız ve bilgi verici bir dille aktarılmaktadır. Diğer seçeneklerde sırasıyla coşku, tartışma, betimleme ve abartı ön plandadır.

16. Aşağıdaki paragrafta yazar hangi anlatım tekniğinden yararlanmıştır? 'Çocukken büyükbabamın bağında geçirdiğim yazlar, bugün de aklımda taptaze durur. Sabahları taze incir kokan eller, öğleleri kuyu suyunun serinliği, akşamları ise odun ateşinin etrafında fısıldanan masallar... O günler bir daha dönmeyecek olsa da içimde hep yaşıyor.'

• A) Tartışma
• B) Açıklama
• C) Karşılaştırma
• D) Kanıt gösterme
• E) Anı ve öznel betimleme ✓

Paragrafta yazar çocukluğuna ait kişisel anılarını duygu yüklü ve imgeli bir dille aktarmaktadır. Duyulara seslenen ayrıntılar (incir kokusu, kuyu suyu, odun ateşi) öznel betimlemenin göstergesidir. Bu nedenle doğru teknik 'anı ve öznel betimleme'dir.

17. Paragrafta geçen 'kıssadan hisse' kavramı, paragrafın hangi öğesiyle doğrudan ilişkilidir?

• A) Paragrafın başlığıyla
• B) Paragrafın ana düşüncesiyle ✓
• C) Paragrafın giriş cümlesiyle
• D) Paragrafın yardımcı düşünceleriyle
• E) Paragrafın örnekleriyle

'Kıssadan hisse' bir anlatı ya da olaydan çıkarılan temel ders veya mesajı ifade eder. Bu kavram, paragrafın tümünden damıtılan ve okuyucuya verilmek istenen temel yargıyı, yani ana düşünceyi karşılar. Ana düşünce de bir paragraftan çıkarılan genel ve önemli yargıdır.

18. Aşağıdaki paragrafta yazar nesnel bir tutum mu yoksa öznel bir tutum mu sergilemektedir? 'Karadeniz bölgesi, Türkiye'nin en yüksek yıllık yağış ortalamasına sahip bölgesidir. Bölgede yılda ortalama 1.200 mm yağış düşmekte olup bu değer Türkiye ortalamasının yaklaşık iki katıdır. Yoğun nem ve sık bulutluluk bölgenin iklim özelliklerini belirleyen başlıca etkenlerdir.'

• A) Nesnel; çünkü yazar hiçbir bilgi vermemiştir.
• B) Öznel; çünkü yazar abartılı ifadeler kullanmıştır.
• C) Öznel; çünkü yazar Karadeniz'i sevdiğini belli etmiştir.
• D) Nesnel; çünkü yazar ölçülebilir veriler ve gözlemlenebilir olgular sunmuştur. ✓
• E) Öznel; çünkü yazar kişisel görüşünü açıklamıştır.

Paragrafta rakamsal veriler (1.200 mm, 'iki katı'), gözlemlenebilir olgular ve coğrafi tanımlamalar kullanılmıştır. Yazarın kişisel duygu, kanı ya da değerlendirmesi yer almamaktadır. Bu özellikler nesnel tutumun temel göstergeleridir.

19. Aşağıdaki cümlelerden hangisi karşılaştırma anlatım tekniğiyle yazılmıştır?

• A) 'Yazı icat edilmeden önce bilgiler sözlü olarak kuşaktan kuşağa aktarılırdı.'
• B) 'Şiir, duyguların en yoğun biçimde aktarıldığı edebi türdür.'
• C) 'Roman, bireyin iç dünyasını derinlemesine işler.'
• D) 'Dil, insanın en temel iletişim aracıdır.'
• E) 'Klasik müzik dinleyicileri, pop müzik dinleyicilerine kıyasla daha uzun süre konsantrasyonlarını koruyabilmektedir.' ✓

Karşılaştırma tekniğinde iki ya da daha fazla varlık, durum ya da kavram belirli ölçütler açısından yan yana getirilerek benzerlik ya da farkları ortaya konur. C seçeneğinde klasik müzik dinleyicileri ile pop müzik dinleyicileri konsantrasyon süresi açısından karşılaştırılmaktadır. Diğer seçeneklerde tanımlama, açıklama veya örnekleme teknikleri kullanılmıştır.

20. Aşağıdaki paragrafların hangisinde tümevarım yöntemi kullanılmıştır?

• A) 'Canlılar besin, su ve oksijene ihtiyaç duyar. Bu nedenle bitkiler, hayvanlar ve insanlar çevrelerinden bu kaynakları temin etmek zorundadır.'
• B) 'Bilim insanları küresel ısınmanın hızlandığını açıkladı. Dolayısıyla kutup buzulları erimeye devam edecektir.'
• C) 'İklim değişikliği küresel bir sorundur. Bu nedenle bölgemizde de aşırı hava olaylarının sıklığı artmaktadır.'
• D) 'Tarihte büyük medeniyetler su kenarlarında kurulmuştur; bu nedenle Mezopotamya, Nil ve İndus uygarlıkları nehir havzalarında filizlenmiştir.'
• E) 'Geçen yıl ilkbaharda aşırı yağışlar yaşandı. Yazın ise sıcaklık rekorlar kırdı. Sonbaharda erken don olayları görüldü. Tüm bunlar iklim değişikliğinin bölgemizde belirgin biçimde hissedildiğini göstermektedir.' ✓

Tümevarım yöntemi, özelden genele gidişi ifade eder: somut gözlem ya da örneklerden yola çıkarak genel bir yargıya ulaşılır. B seçeneğinde ilkbahar yağışları, yaz sıcakları ve sonbahar donları gibi somut olaylar sıralanmış, ardından 'iklim değişikliğinin hissedildiği' genel sonucuna varılmıştır. Bu yapı tümevarımın tanımıyla örtüşmektedir.

21. Aşağıdaki parçada boş bırakılan yere anlam bütünlüğünü sağlamak açısından en uygun cümle hangisidir? 'Dil, yalnızca iletişim aracı değil; düşüncenin kendisidir. Bir kavramı adlandıramadığınızda onu tam olarak düşünemezsiniz de. ___. Bu yüzden dili kısıtlayan her uygulama, aynı zamanda düşünceyi de kısıtlar.'

• A) İnsanlar duygularını zaman zaman sözcüklerle değil, mimiklerle ifade eder.
• B) Yazı dilinin konuşma dilinden farklılaşması kaçınılmaz bir süreçtir.
• C) Tarih boyunca pek çok dil, başka dillerden sözcük alarak zenginleşmiştir.
• D) Nitekim bazı dillerde belirli renk ayrımları için sözcük bulunmaz ve o dili konuşanlar o renkleri ayırt etmekte güçlük çeker. ✓
• E) Dil öğrenimi çocukluk döneminde çok daha kolay gerçekleşmektedir.

Paragrafta 'kavramı adlandıramadığınızda düşünemezsiniz' savı işlenmektedir. Boşluktan sonra 'bu yüzden dili kısıtlamak düşünceyi kısıtlar' sonucuna geçilmektedir. Bu köprü cümlesinin, söz konusu savı somut bir örnekle desteklemesi gerekir. A seçeneğindeki renk-sözcük ilişkisi örneği, hem tezi somutlaştırır hem de sonuç cümlesine mantıksal zemin hazırlar. Diğer seçenekler paragrafın ana düşüncesiyle bağlantısız konulara yönelmektedir.

22. Aşağıdaki parçada numaralanmış cümlelerden hangisi anlam bakımından diğerlerinden kopuktur? (I) Kentleşme, insanın doğayla ilişkisini köklü biçimde dönüştürmüştür. (II) Beton yapılar arasında büyüyen nesiller, mevsimlerin geçişini takvimden okumaktadır. (III) Oysa kırsal yaşamda zaman, toprağın ritmine göre şekillenir. (IV) Şehirlerdeki park alanları son on yılda önemli ölçüde artmıştır. (V) Doğayla kopan bu bağ, insanın kendi içindeki doğayı da yok saymaya başlamasına yol açmaktadır.

• A) V
• B) I
• C) IV ✓
• D) II
• E) III

Paragraf; kentleşmenin insanı doğadan kopardığı ve bunun psikolojik sonuçları üzerine kurgulanmıştır. I. cümle ana fikri kurar, II. ve III. cümleler karşıtlıkla bu fikri geliştirir, V. cümle sonucu açıklar. IV. cümle ise 'park alanlarının artması' gibi istatistiksel ve nötr bir bilgi vererek paragrafın eleştirel tonuna ve akışına yabancı kalmaktadır; dolayısıyla anlam bütünlüğünü bozan cümle IV'tür.

23. 'Bir sanat eserini anlamak için onun üretildiği çağı bilmek şarttır' görüşüne karşı çıkan bir paragrafın ana düşüncesi aşağıdakilerden hangisi olabilir?

• A) Gerçek sanat, zamanı ve mekânı aşarak evrensel duygulara seslenir. ✓
• B) Tarihsel bağlam bilinmeden yapılan yorumlar yüzeysel kalır.
• C) Sanatçının biyografisi, eserin yorumlanmasında belirleyici bir rol oynar.
• D) Sanat eleştirisi, nesnel ölçütlerden yoksun öznel bir etkinliktir.
• E) Her dönemin sanatı, o dönemin siyasi koşullarını yansıtır.

Soru, 'eseri anlamak için çağı bilmek şarttır' görüşüne itiraz eden bir paragraf istemektedir. Bu görüşe karşı çıkmak, eserin tarihsel bağlamdan bağımsız olarak anlaşılabileceğini savunmayı gerektirir. B seçeneği 'sanatın zamanı aşarak evrensel duygulara seslendiğini' söyleyerek çağ bilgisinin zorunlu olmadığını ima eder; bu da doğrudan karşı bir tez oluşturur. D seçeneği ise zaten sorudaki görüşü destekler niteliktedir.

24. Aşağıdaki parçaya göre yazarın 'hız kültürü' hakkındaki tutumu nedir? 'Bugün sabah kahvemizi bile aceleyle içiyoruz. Bilgi akışı o denli hızlanmış ki dünün haberi bugün çoktan tarihe karışmış oluyor. Bu tempo içinde derinlemesine düşünmek için zaman kalmıyor; her şey yüzeyde kalıyor, köklere inmek mümkün olmuyor. Hızın verimi artırdığı doğrudur; ama neyi ürettiğimizi sormayı unutuyoruz.'

• A) Hızın faydalarını kabul etmekle birlikte beraberinde getirdiği yüzeyselliğe dikkat çekmektedir. ✓
• B) Hız kültürünü tümüyle reddederek geleneksel yaşam biçimini savunmaktadır.
• C) Bilgi akışının yavaşlatılmasının toplumsal ilerlemeyi engelleyeceğini öne sürmektedir.
• D) İnsanların teknolojiyi bilinçli kullanmadığı sürece bundan yararlanamayacağını belirtmektedir.
• E) Hızlanmanın ekonomik verimliliği artırdığını ve bu nedenle kaçınılmaz olduğunu vurgulamaktadır.

Yazar paragrafın sonunda 'Hızın verimi artırdığı doğrudur' diyerek hızı bütünüyle reddetmez; ancak 'neyi ürettiğimizi sormayı unutuyoruz' ifadesiyle eleştirel bir mesafe koyar. Bu, A'daki tam reddi değil, B'deki 'olumlunu kabul edip olumsuzunu eleştirme' tutumunu yansıtır. Paragrafta teknoloji ya da ekonomik verimlilik tartışılmamakta olup C, D ve E seçenekleri metnin kapsamı dışındadır.

25. Aşağıdaki parçada yazarın ulaştığı sonuç, hangi öncüllerden çıkarılmıştır? 'Her canlı, çevresine uyum sağlayarak varlığını sürdürür. İnsan da biyolojik bir varlıktır. Öyleyse insanın toplumsal davranışlarını yalnızca kültüre bağlamak eksik bir açıklamadır.'

• A) Toplumsal davranış kültürel kökenlidir; kültür biyolojiden güçlüdür.
• B) Biyoloji davranışı belirler; kültürün davranış üzerinde etkisi yoktur.
• C) İnsan diğer canlılardan farklıdır; bu nedenle kültür belirleyicidir.
• D) İnsan biyolojik bir varlıktır; kültür davranışı belirler.
• E) Her canlı çevreye uyar; insan biyolojik bir varlıktır. ✓

Paragraftaki çıkarım klasik bir kıyas yapısındadır: 'Her canlı çevreye uyar (genelleme) + İnsan biyolojik bir varlıktır (özel öncül) → İnsanın davranışlarını yalnızca kültüre bağlamak eksiktir (sonuç).' Sonucun doğrudan dayandığı iki öncül B seçeneğinde verilmiştir. Diğer seçenekler ya yanlış öncüller içermekte ya da metinde yer almayan iddialara yer vermektedir.