TURKCE - paragraf (Bölüm 6)

1. Aşağıdaki paragrafta boş bırakılan yere anlam bakımından en uygun cümle hangisidir? 'Doğa yürüyüşleri, insanı günlük koşuşturmanın stresinden uzaklaştırır. Yeşilin içinde geçirilen her dakika, zihnin kendini yenileme sürecine katkı sağlar. _____ Bu nedenle pek çok psikolog, hastalarına haftada en az bir kez doğayla baş başa kalmayı önermektedir.'

• A) Yürüyüş ayakkabısı seçimi, bu aktivite için kritik bir öneme sahiptir.
• B) Yapılan bilimsel çalışmalar, doğada geçirilen sürenin kaygı düzeyini belirgin biçimde düşürdüğünü göstermektedir. ✓
• C) Spor yapmak da benzer faydalar sunabilir.
• D) Doğa fotoğrafçılığı son yıllarda popüler bir hobi hâline gelmiştir.
• E) Şehirlerde yaşamak giderek daha zor hâle gelmektedir.

Boşluktan önce doğanın zihinsel faydaları anlatılmakta, boşluktan sonra ise psikologların tavsiyesinden söz edilmektedir. Bu iki düşünceyi en iyi bağlayan cümle, bilimsel çalışmalara atıfta bulunarak kaygı üzerindeki etkiyi destekleyen C seçeneğidir.

2. Aşağıdaki paragrafın ana düşüncesi hangisidir? 'Teknoloji, eğitimi hem kolaylaştırmış hem de dönüştürmüştür. Öğrenciler artık dünyanın herhangi bir köşesindeki bir öğretmenden ders alabilmektedir. Kütüphanelerdeki fiziksel sınırlılıklar yerini sınırsız dijital kaynaklara bırakmıştır. Bununla birlikte, ekran başında geçirilen uzun süreler dikkat sorunlarına yol açabilmektedir. Dolayısıyla teknolojiyi eğitimde kullanmak kadar onu doğru ve ölçülü kullanmak da büyük önem taşımaktadır.'

• A) Teknolojinin eğitime katkıları yadsınamaz, ancak bilinçli kullanılması şarttır. ✓
• B) Öğrenciler artık uzaktan eğitim sayesinde farklı öğretmenlerle çalışabilmektedir.
• C) Teknoloji, eğitimde fiziksel kütüphanelerin önünü kapatmıştır.
• D) Dijital kaynaklar fiziksel kütüphanelerden çok daha geniş içerik sunmaktadır.
• E) Ekran başında uzun süre oturmak öğrencilere zarar vermektedir.

Paragraf, teknolojinin eğitime olumlu katkılarını sıraladıktan sonra olumsuz bir boyutuna da değinmekte ve 'doğru ve ölçülü kullanma' vurgusuyla sonuçlanmaktadır. Bu iki boyutu dengeli biçimde yansıtan C seçeneği ana düşünceyi karşılamaktadır.

3. Aşağıdaki paragrafta numaralanmış cümlelerden hangisi paragrafın anlam bütünlüğünü bozmaktadır? '(I) Kahve, dünya genelinde en fazla tüketilen içecekler arasındadır. (II) Yüzyıllar içinde farklı kültürlerde farklı anlamlar kazanmıştır. (III) Türk kahvesi, UNESCO tarafından somut olmayan kültürel miras listesine alınmıştır. (IV) Çay bitkisi ise tropikal ve subtropikal iklimlerde yetişmektedir. (V) Kahve, pek çok toplumda sosyalleşmenin ve misafirperverliğin simgesi hâline gelmiştir.'

• A) I
• B) IV ✓
• C) III
• D) V
• E) II

Paragraf boyunca kahvenin kültürel önemi ve yaygınlığından söz edilmektedir. IV. cümle ise çay bitkisinin yetiştiği iklimleri konu almakta olup paragrafın ana temasıyla ilgisi bulunmamaktadır. Bu nedenle anlam bütünlüğünü bozan cümle IV'tür.

4. Aşağıdaki paragrafta yazar hangi düşünceyi savunmaktadır? 'Bir toplumun kültürel zenginliği, o toplumun ürettiği sanat eserlerinde saklıdır. Sanatı desteklemeyen, sanata yatırım yapmayan toplumlar zamanla kendilerini ifade edemez hâle gelirler. Tarihte büyük medeniyetler incelendiğinde hepsinin güçlü bir sanat geleneğine sahip olduğu görülmektedir. Bu nedenle devletlerin sanat ve kültür politikalarına gereken önemi vermesi zorunludur.'

• A) Tarihte büyük medeniyetlerin sanatla ilişkisi tartışmalıdır.
• B) Sanat, yalnızca bireysel bir dışavurum biçimidir.
• C) Sanat eserleri, toplumların ekonomik durumunu yansıtan belgelerdir.
• D) Toplumların gelişmesi için devletin sanat ve kültürü desteklemesi gerekmektedir. ✓
• E) Devletlerin ekonomiye odaklanması kültürel gelişimin önündeki en büyük engeldir.

Yazar, sanatın toplumlar için önemini vurgulayarak ve tarihsel örneklere dayandırarak son cümlede devletlerin sanat politikalarına önem vermesi gerektiğini açıkça ifade etmektedir. Bu görüşü en iyi yansıtan seçenek D'dir.

5. Aşağıdaki paragrafın başına gelebilecek en uygun cümle hangisidir? '_____ Zira dil yalnızca bir iletişim aracı değil, aynı zamanda düşünce biçimimizi şekillendiren bir sistemdir. Farklı diller arasında geçiş yapabilen bireyler, aynı olaya farklı pencerelerden bakabilmekte ve çok katmanlı bir bakış açısı geliştirebilmektedir. Bu durum, bireyin hem entelektüel kapasitesini hem de empati becerisini güçlendirir.'

• A) Dil öğrenmek, zaman ve emek gerektiren yorucu bir süreçtir.
• B) Dil bilgisi kurallarını öğrenmek çocuklar için eğlenceli olabilir.
• C) Ülkemizde yabancı dil eğitimi hâlâ yetersiz kalmaktadır.
• D) Yabancı dil bilmek, bireyin zihinsel esnekliğini artırmaktadır. ✓
• E) İngilizce, günümüzde en çok konuşulan ikinci dildir.

Paragraf, yabancı dil öğrenmenin zihinsel açıdan sağladığı faydaları ele almaktadır. Başa gelen cümle bu konuyu en doğrudan açan ve gerisini hazırlayan cümle olmalıdır. B seçeneği hem konu hem de paragrafın genel tonu açısından en uygun girişi sağlamaktadır.

6. Aşağıdaki paragraftan çıkarılabilecek kesin sonuç hangisidir? 'Son on yılda şehirlerdeki bisiklet yolu uzunluğu üç katına çıkmıştır. Bu dönemde motorlu taşıt kullanımında kayda değer bir azalma gözlemlenmiş, hava kalitesi göstergeleri iyileşme kaydetmiştir. Öte yandan trafik kazalarında da belirgin bir düşüş yaşanmıştır.'

• A) Trafik kazaları yalnızca bisiklet yollarının artmasıyla azaltılabilir.
• B) Bisiklet kullanımı, motorlu taşıt kullanımını tamamen ortadan kaldıracaktır.
• C) Şehirlerde motorlu taşıt kullanımı yakında yasaklanacaktır.
• D) Bisiklet yollarının artması, olumlu çevresel ve güvenlik sonuçlarıyla birlikte gözlemlenmiştir. ✓
• E) İnsanlar bisikleti yalnızca hava kalitesi nedeniyle tercih etmektedir.

Paragrafta bisiklet yollarının artışıyla eş zamanlı olarak hava kalitesinin iyileştiği ve trafik kazalarının azaldığı belirtilmektedir. Paragraftan kesin olarak çıkarılabilecek sonuç, bu olumlu gelişmelerin aynı dönemde gözlemlendiğidir. Diğer seçenekler aşırı genelleme ya da nedensellik iddiası içerdiğinden metinden desteklenememektedir.

7. Bir paragrafın son cümlesi aşağıdaki gibidir: 'Tüm bu veriler, uyku düzeninin korunmasının fiziksel sağlık kadar zihinsel sağlık için de vazgeçilmez olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.' Bu cümle göz önüne alındığında, paragrafın genelinde aşağıdakilerden hangisi ele alınmış olmalıdır?

• A) Uyku düzensizliğinin hem fiziksel hem de zihinsel sağlığa etkileri ✓
• B) Uyku ile beslenme alışkanlıkları arasındaki ilişki
• C) Uyku ilaçlarının bilinçsiz kullanımının tehlikeleri
• D) Yeterli uyku için en uygun ortam koşulları
• E) Uykusuzluğun yalnızca bedensel rahatsızlıklara yol açtığı

Son cümlede 'fiziksel sağlık kadar zihinsel sağlık' ifadesi yer almaktadır. Bu ifade, paragrafın her iki boyutu da ele aldığını göstermektedir. Paragrafın genelinde uyku düzensizliğinin hem fiziksel hem de zihinsel etkileri üzerinde durulmuş olmalıdır.

8. Aşağıdaki paragrafta geçen 'bu durum' sözü neyi karşılamaktadır? 'Günümüzde pek çok genç, sosyal medyada gördüğü yaşam tarzlarını gerçekmiş gibi algılamaktadır. Bu durum, bireylerde kronik bir yetersizlik hissi ve tatminsizlik yaratmaktadır.'

• A) Gençlerin hayatlarını sosyal medyada paylaşma eğilimi
• B) Gençlerin sosyal medyadaki içerikleri gerçekmiş gibi algılaması ✓
• C) Sosyal medyanın gençler arasında yaygın bir iletişim aracına dönüşmesi
• D) Sosyal medyanın ekonomik bir sektör hâline gelmesi
• E) Gençlerin sosyal medyayı çok fazla kullanması

'Bu durum' sözünden önceki cümlede anlatılan olay, gençlerin sosyal medyadaki yaşam tarzlarını gerçekmiş gibi algılamasıdır. Dolayısıyla 'bu durum' doğrudan bu algıyı karşılamaktadır.

9. Aşağıdaki paragrafın hangi soruya yanıt verdiği düşünülmektedir? 'Kağıt, Çin'de MS 105 yılında Cai Lun adlı bir saray görevlisi tarafından icat edilmiştir. İlk başta yalnızca saraylarda kullanılan kağıt, zamanla tüccarlar aracılığıyla İpek Yolu üzerinden Orta Asya ve Ortadoğu'ya taşınmış; Avrupa'ya ise 12. yüzyılda ulaşmıştır.'

• A) Günümüzde kağıt üretimi hangi ülkelerde yoğunlaşmaktadır?
• B) Kağıt icat edilmeden önce insanlar ne kullanmaktaydı?
• C) Kağıt hangi malzemelerden üretilmektedir?
• D) Kağıt sanayisi dünya ekonomisine nasıl katkı sağlamaktadır?
• E) Kağıdın icadı ve yaygınlaşması nasıl gerçekleşmiştir? ✓

Paragraf kağıdın kim tarafından nerede icat edildiğini, ardından nasıl yayıldığını kronolojik olarak anlatmaktadır. Bu içerik 'kağıdın icadı ve yaygınlaşması nasıl gerçekleşmiştir?' sorusunun yanıtını vermektedir.

10. Aşağıdaki paragraflarda yazarın tutumu nasıl tanımlanabilir? 'Yapay zekâ uygulamaları hızla gelişmekte ve insan hayatına entegre olmaktadır. Bazı kesimler bunu kaygıyla karşılasa da bu teknolojinin pek çok alanda insanın yükünü hafiflettiği bir gerçektir. Sağlık teşhisinden tarım yönetimine kadar uzanan geniş bir kullanım alanı bulan yapay zekâ, doğru yönetildiğinde büyük bir fırsat penceresi sunmaktadır.'

• A) Karamsar ve tedirgin
• B) Eleştirel ve karşı çıkan
• C) Olumlu ve umut veren ✓
• D) Tarafsız ve gözlemsel
• E) Bilimsel ve teknik

Yazar kaygıları kabul etmekle birlikte yapay zekânın faydalarını ön plana çıkarmakta ve 'büyük bir fırsat penceresi' ifadesiyle umut vaat eden bir tutum sergilemektedir. Bu tutum en iyi 'olumlu ve umut veren' biçiminde tanımlanabilir.

11. Aşağıdaki paragraflarda anlam bakımından birbirine en yakın iki cümle hangileridir? '(I) Okul öncesi dönem, çocuğun bilişsel gelişimi açısından kritik bir evredir. (II) Bu yıllarda kazanılan alışkanlıklar ileriki yaşamı derinden etkiler. (III) Beş yaşından önce edinen değerler ve davranış kalıpları bireyin kişiliğini biçimlendirir. (IV) Ergenlik dönemi ise farklı zorluklarla birlikte gelir. (V) Aile ortamının sıcaklığı, okul başarısını olumlu yönde desteklemektedir.'

• A) I ve V
• B) III ve IV
• C) I ve IV
• D) II ve III ✓
• E) II ve V

II. cümle 'bu yıllarda kazanılan alışkanlıklar ileriki yaşamı etkiler' derken III. cümle 'beş yaşından önce edinilen değer ve davranış kalıpları kişiliği biçimlendirir' demektedir. Her iki cümle de küçük yaşta edinilenlerin kalıcı etkisini anlatmakta olup anlam bakımından birbirine en yakın çifttir.

12. Aşağıdaki paragrafın konusu aşağıdakilerden hangisidir? 'Ormanlar, dünya genelinde milyonlarca türe ev sahipliği yapmaktadır. Bunların büyük çoğunluğu bilim insanları tarafından henüz keşfedilmemiştir. Bununla birlikte, ormansızlaşma tehlikesi pek çok türün yok olmadan önce belgelenmesini imkânsız kılmaktadır. Bilim insanları bu yarışın her geçen gün daha da zorlaştığını vurgulamaktadır.'

• A) Ormansızlaşmanın küresel ısınmaya etkileri
• B) Keşfedilmemiş türlerin yok olma tehlikesi ve bilimsel çabaların yetersizliği ✓
• C) Ormanlardaki hayvan türlerinin sınıflandırılması
• D) Bilim insanlarının ormanlarda yürüttüğü araştırma yöntemleri
• E) Dünyanın en büyük ormanlarının coğrafi dağılımı

Paragraf, keşfedilmemiş türlerin varlığından söz etmekte ve bu türlerin ormansızlaşma nedeniyle belgelenmeden yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu anlatmaktadır. Paragrafın konusu B seçeneğinde doğru biçimde özetlenmektedir.

13. Aşağıdaki paragrafta yazar hangi anlatım biçimini kullanmaktadır? 'Güneş, sabahın ilk ışıklarıyla dağın ardından süzülür. Köy meydanı yavaş yavaş canlanır; fırından yükselen ekmek kokusu sokaklara yayılır. Çocuklar okul çantalarını sırtlarına alarak neşeyle koşuştururken yaşlılar çay ocağının önünde sessizce sohbet eder.'

• A) Karşılaştırma
• B) Açıklama
• C) Tartışma
• D) Betimleme ✓
• E) Kanıtlama

Paragrafta bir köy sabahının görsel ve duyusal ayrıntılarla resmedildiği görülmektedir. Duyulara hitap eden, mekân ve zaman tasvirini ön plana çıkaran bu anlatım biçimi betimlemedir.

14. Aşağıdaki paragrafta yazar, okuyucuya öncelikle ne vermek istemektedir? 'Her yıl milyonlarca ton plastik atık okyanuslara karışmaktadır. Bu atıkların deniz canlıları üzerindeki yıkıcı etkisi pek çok bilimsel çalışmayla belgelenmiştir. Plastik torbalar, kaplumbağalar tarafından denizanası sanılarak yutulmakta; mikro plastikler ise balık dokularında birikmektedir. Tüm bu veriler, bireysel ve toplumsal düzeyde acil önlemler alınması gerektiğini açıkça gözler önüne sermektedir.'

• A) Okuyucuyu plastik sanayisinin tarihi hakkında bilgilendirmek
• B) Deniz canlılarının biyolojik özelliklerini açıklamak
• C) Plastik geri dönüşüm süreçlerini adım adım anlatmak
• D) Okyanusların ekonomik değerini vurgulamak
• E) Plastik atıkların deniz canlılarına verdiği zararı somutlaştırarak farkındalık oluşturmak ✓

Yazar, somut örnekler ve bilimsel veriler aracılığıyla plastik atıkların deniz ekosistemi üzerindeki tahribatını gözler önüne sermekte ve son cümlede okuyucuyu önlem almaya yönlendirmektedir. Bu yapı, farkındalık oluşturma amacına işaret etmektedir.

15. Aşağıdaki cümlelerden hangisi bir paragrafın giriş cümlesi olma özelliği taşır?

• A) Dolayısıyla dil, kültürün taşıyıcısı olmaya devam etmektedir.
• B) Bu nedenle sanatın toplumsal işlevi göz ardı edilemez.
• C) Kitap okumak, insanın dünyaya açılan en geniş penceresidir. ✓
• D) Sonuç olarak okumak, bireyi her yönden geliştirir.
• E) Öyleyse eğitime yapılan yatırımın önemi tartışılmazdır.

Paragrafın giriş cümlesi, konuyu tanıtan ve kendinden önce herhangi bir cümleye bağlanmayan bir yapıya sahip olmalıdır. A, B, D ve E seçeneklerindeki 'bu nedenle', 'sonuç olarak', 'dolayısıyla', 'öyleyse' gibi bağlaçlar, bu cümlelerin kendinden önceki bir düşünceye bağlandığını gösterir; yani bu cümleler giriş cümlesi olamaz. C seçeneğindeki cümle ise herhangi bir bağlaca ihtiyaç duymadan konuyu doğrudan ortaya koyduğundan giriş cümlesi olma özelliği taşır.

16. Aşağıdaki cümlelerden hangisi bir paragrafın son cümlesi (sonuç cümlesi) olma özelliği taşır?

• A) Şiir, dilin en yoğun ve en özenli kullanım biçimidir.
• B) Buradan hareketle şunu söyleyebiliriz: Sanat olmadan medeniyet olmaz. ✓
• C) Teknoloji, son yüzyılda büyük bir hız kazanmıştır.
• D) Çocuklar dili, büyüklerini taklit ederek öğrenir.
• E) İnsanoğlu tarih boyunca farklı barınak biçimleri oluşturmuştur.

Sonuç cümlesi, paragrafta anlatılanları özetleyen ya da bir yargıya bağlayan cümledir; genellikle 'buradan hareketle', 'bu durumda', 'sonuç olarak' gibi ifadelerle başlar ve kendinden sonra cümle gelmez. D seçeneğindeki 'buradan hareketle' ifadesi bu cümlenin önceki düşünceleri toparlayan bir yargı cümlesi olduğunu açıkça göstermektedir. Diğer seçenekler bağımsız, bilgi verici cümlelerdir ve herhangi bir yerde kullanılabilir.

17. Bir paragrafın ana düşüncesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

• A) Paragrafta yalnızca bir ana düşünce bulunur.
• B) Paragrafın özü niteliğindedir.
• C) Ana düşünce her zaman ilk cümlede yer alır. ✓
• D) Yardımcı düşünceler ana düşünceyi destekler.
• E) Paragrafın bütününüyle ilgilidir.

Ana düşünce, paragrafın genelinde işlenen temel fikirdir ve paragrafın herhangi bir yerinde —başında, ortasında ya da sonunda— bulunabilir. Hatta bazı paragraflarda ana düşünce açıkça ifade edilmez, satır aralarından çıkarılması gerekir. Bu nedenle 'Ana düşünce her zaman ilk cümlede yer alır.' ifadesi yanlıştır. Diğer seçeneklerdeki bilgiler ise doğrudur.

18. Aşağıdaki paragrafların hangisinde yardımcı düşünce (destekleyici fikir) kullanılmıştır?

• A) İstanbul kalabalık bir şehirdir. Ankara ise başkenttir. İzmir de güzel bir sahil kentidir.
• B) Düzenli uyku sağlık için gereklidir. Bunun yanı sıra beslenme de önemlidir. Ayrıca egzersiz yapmak gerekir.
• C) Okumak insanı geliştirir. Çünkü kitaplar yeni bilgiler sunar, hayal gücünü besler ve empati yeteneğini güçlendirir. ✓
• D) Matematik zordur. Türkçe ise kolaydır. Fen bilimleri de ilgi çekicidir.
• E) Hava bugün çok sıcak. Dün de sıcaktı. Yarın da sıcak olacak.

Yardımcı düşünce, ana düşünceyi açıklayan, destekleyen ya da kanıtlayan fikirlerdir. B seçeneğinde 'Okumak insanı geliştirir.' ana düşüncesi ortaya konulmuş; ardından 'yeni bilgiler sunar', 'hayal gücünü besler', 'empati yeteneğini güçlendirir' ifadeleriyle bu ana düşünce desteklenmiştir. Diğer seçeneklerde birbiriyle bağlantısız ya da yalnızca sıralama içeren cümleler bulunmaktadır; bunlar bir merkez düşünce etrafında toplanmamıştır.

19. Aşağıdaki paragrafta boş bırakılan yere anlam ve mantık bakımından hangisi getirilmelidir? 'Bir dili iyi bilmek, yalnızca o dilin sözcüklerini ezberlemekle mümkün değildir. _____ Bu nedenle dil öğrenimi, o dilin konuşulduğu kültürü tanımayı da gerektirir.'

• A) Oysa dil, içinde doğduğu kültürün damgasını taşır. ✓
• B) Hâlbuki dil bilgisi kuralları çok karmaşık olabilir.
• C) Çünkü farklı dillerde sözcük sayıları birbirinden farklıdır.
• D) Üstelik bazı diller diğerlerine göre daha kolay öğrenilir.
• E) Nitekim Türkçe, sözcük kökü bakımından zengin bir dildir.

Boş bırakılan yer, önceki cümle ile sonraki cümle arasında köprü görevi görmektedir. Önceki cümle 'sözcük ezberinin yetmeyeceğini' vurgular; sonraki cümle ise 'kültürü tanımanın gerekliliğinden' söz eder. Bu iki düşünceyi mantıklı biçimde birleştiren 'Oysa dil, içinde doğduğu kültürün damgasını taşır.' cümlesidir. 'Oysa' bağlacı önceki cümleyle zıtlık ilişkisi kurarken, kültür vurgusunu öne çıkararak sonraki cümleye geçişi sağlamaktadır.

20. Aşağıdaki paragrafta 'bağdaşıklık (tutarlılık)' açısından anlam bütünlüğünü bozan cümle hangisidir? '(I) Fotoğrafçılık, anın dondurulmuş bir ifadesidir. (II) İyi bir fotoğraf, izleyiciye derin duygular yaşatabilir. (III) Dijital kameralar son yıllarda çok ucuzladı. (IV) Bir fotoğrafçı, ışığı ve kompozisyonu ustalıkla kullanmalıdır. (V) Bu nedenle fotoğraf sanatı, teknik bilgi kadar duyarlılık da gerektirir.'

• A) IV
• B) II
• C) III ✓
• D) I
• E) V

Paragraf, fotoğrafçılığın sanatsal boyutunu ele almaktadır. I, II, IV ve V numaralı cümleler bu ana fikir etrafında toplandığından paragrafın bütünlüğüne katkı sağlamaktadır. III numaralı 'Dijital kameralar son yıllarda çok ucuzladı.' cümlesi ise fiyat bilgisi içeren ekonomik/teknik bir bilgidir ve paragrafın sanatsal odağıyla örtüşmemektedir. Bu nedenle anlam bütünlüğünü bozan cümle III'tür.

21. Aşağıdaki paragrafın ana düşüncesi nedir? 'Çocuklar, büyüklerin davranışlarını gözlemleyerek pek çok şeyi öğrenir. Aile içindeki iletişim biçimi, çocuğun sosyal becerilerini doğrudan etkiler. Ebeveynlerin gösterdiği sabır ve sevgi, çocuğun özgüvenini besler. Kısacası aile, bireyin ilk ve en etkili okulu olmaya devam eder.'

• A) Çocuklar gözlem yoluyla öğrenir.
• B) Sabır ve sevgi çocukların özgüvenini geliştirir.
• C) Aile, bireyin kişiliğini şekillendiren temel ortamdır. ✓
• D) Ebeveynler çocuklarına iyi bir örnek olmalıdır.
• E) Aile içi iletişim çok önemlidir.

Paragrafta çocuğun büyüklerden öğrenmesi, aile içi iletişim ve ebeveynlerin tutumu gibi ayrıntılar verilmektedir. Bu ayrıntıların tümü, ailenin bireyin gelişimindeki belirleyici rolünü vurgulamak için kullanılmıştır. Son cümledeki 'Kısacası aile, bireyin ilk ve en etkili okulu olmaya devam eder.' ifadesi paragrafın ana düşüncesini açıkça ortaya koymaktadır. D seçeneği bu düşünceyi en kapsamlı biçimde yansıtmaktadır.

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisi 'açıklayıcı anlatım biçimi' ile yazılmıştır?

• A) Fotosentez, bitkilerin güneş enerjisini kullanarak karbondioksit ve suyu besin maddesine dönüştürdüğü süreçtir. ✓
• B) Karanlık odaya girince hüzün kapladı içimi; sanki her köşe bir anı saklıyordu.
• C) Ormanlar yok edilmemeli, doğa korunmalıdır!
• D) Sabah erkenden uyandım ve bahçeye çıktım; çimlerin üzerindeki çiği görünce içim açıldı.
• E) Sence bu şehirde yaşamak gerçekten mutlu eder mi insanı?

Açıklayıcı anlatım biçimi, bir kavramı ya da olayı nesnel, yalın ve bilgi verici bir dille tanımlayan anlatım türüdür. C seçeneğinde fotosentez, teknik bir dille tanımlanmış; yazar duygusunu katmadan bilgiyi aktarmıştır. A ve E seçenekleri betimleyici/kişisel; B seçeneği sorgulayıcı; D seçeneği ise tartışmacı/öğütleyici bir üslup taşımaktadır.

23. Aşağıdaki paragrafların hangisinde 'örnekleme' yoluna gidilmemiştir?

• A) Dil, zamanla değişir. Nitekim 'göçürmek' sözcüğü eskiden farklı anlamda kullanılırdı.
• B) Teknoloji insan hayatını kolaylaştırır. Akıllı telefonlar buna en iyi örnektir.
• C) Sanat, toplumun aynasıdır. Gerçek sanatçı bireysel duyguların ötesine geçmelidir. ✓
• D) Bazı hastalıklar mevsimle bağlantılıdır. Grip, özellikle kış aylarında yaygınlaşır.
• E) İnsanlar güçlü duygularını ifade etmek için şiire başvurur. Yunus Emre de bunu yapmıştır.

Örnekleme, ana düşünceyi somutlaştırmak için gerçek ya da varsayımsal somut örnekler kullanmaktır. A seçeneğinde 'göçürmek' sözcüğü, B'de 'grip', C'de 'Yunus Emre', D'de 'akıllı telefonlar' birer örnek olarak verilmiştir. E seçeneğinde ise yalnızca genel yargılar sıralanmış, herhangi bir örneğe yer verilmemiştir. Bu nedenle örnekleme yapılmayan paragraf E'dir.

24. Aşağıdaki paragraftaki numaralandırılmış cümlelerin anlatım sırasına göre doğru dizilişi hangisidir? (I) Bu durum zamanla toplumsal bir soruna dönüşmüştür. (II) Gençler arasında kitap okuma alışkanlığı giderek azalmaktadır. (III) Bu nedenle okuma kültürünü canlandırmak için somut adımlar atılmalıdır. (IV) Yapılan araştırmalar, ekran başında geçirilen sürenin okuma zamanını azalttığını ortaya koymuştur.

• A) IV – II – I – III
• B) II – IV – I – III ✓
• C) I – II – IV – III
• D) II – I – IV – III
• E) III – II – IV – I

Paragrafın mantıklı akışı şu şekilde olmalıdır: Önce sorun ortaya konur (II: Kitap okuma alışkanlığı azalmaktadır), ardından bu sorunun nedeni açıklanır (IV: Ekran başında geçirilen süre okumayı azaltmaktadır), sonra sorunun boyutu ifade edilir (I: Bu durum toplumsal soruna dönüşmüştür), en son olarak da çözüm önerisi sunulur (III: Somut adımlar atılmalıdır). Bu düzene uyan seçenek C'dir: II – IV – I – III.

25. Aşağıdakilerden hangisi 'tartışmacı (kanıtlayıcı) anlatım biçiminin' özelliği değildir?

• A) Nesnel bir tutum sergilenerek bilgi aktarımı yapılır. ✓
• B) Yazar kendi düşüncesini okuyucuya kabul ettirmeye çalışır.
• C) Bir tezi savunmak ya da çürütmek amacıyla yazılır.
• D) Karşı görüşlere yer verilerek çürütme yoluna gidilebilir.
• E) Kanıt ve gerekçelere dayanılır.

Tartışmacı anlatım biçiminde yazar, belirli bir tezi savunmak ya da karşı çıkmak amacıyla kanıt ve gerekçe kullanır; bu nedenle öznel bir tutum içerir. C seçeneğindeki 'Nesnel bir tutum sergilenerek bilgi aktarımı yapılır.' ifadesi açıklayıcı anlatımın özelliğidir, tartışmacı anlatımın değil. Diğer seçeneklerdeki özellikler (tez savunma, kanıt kullanma, karşı görüşü çürütme, okuyucuyu ikna etme) tartışmacı anlatıma aittir.