TURKCE - paragraf (Bölüm 7)

1. Aşağıdaki paragrafta geçen 'Bu' sözcüğünün yerine getirilmesi gereken ifade hangisidir? 'Yazarlar bazen uzun yıllar tek bir eser üzerinde çalışır. Bu, okuyucunun kolayca fark edemeyeceği bir özveridir.'

• A) Yazarların okuyucu kazanmak istemesi
• B) Yazarların kısa sürede eser üretmesi
• C) Eserlerin çok okunması
• D) Tek bir eser üzerinde uzun yıllar çalışmak ✓
• E) Edebiyatın toplumu etkilemesi

'Bu' sözcüğü, Türkçede önceki cümlede geçen bir kavrama, duruma ya da eyleme gönderme yapar (gönderge ilişkisi). İkinci cümledeki 'Bu' sözcüğü, birinci cümlede anlatılan durumu, yani 'yazarların uzun yıllar tek bir eser üzerinde çalışmasını' karşılamaktadır. Bu nedenle doğru yanıt A seçeneğidir.

2. Aşağıdaki paragrafın hangi seçenekte verilen başlıkla adlandırılması en uygundur? 'Doğa, insanoğluna binlerce yıldır ilham kaynağı olmuştur. Ressamlar manzaraları tuvale yansıtmış, şairler nehirleri ve dağları dizelerine taşımıştır. Mimarlar yapılarını tasarlarken doğadan aldıkları biçimleri kullanmıştır. Besteciler ise fırtınaları ve baharı seslere dönüştürmüştür.'

• A) Sanatçıların Yaşam Biçimleri
• B) Doğanın Yok Olması
• C) İnsanın Doğaya Etkisi
• D) Doğanın Sanata Etkisi ✓
• E) Farklı Sanat Dalları

Paragraf, farklı sanat dallarından (resim, şiir, mimari, müzik) sanatçıların doğadan nasıl ilham aldığını somut örneklerle aktarmaktadır. Tüm örnekler 'doğanın sanat üzerindeki etkisi' etrafında toplanmaktadır. Bu nedenle paragrafın en uygun başlığı 'Doğanın Sanata Etkisi'dir. A, D ve E seçenekleri paragrafın konusundan uzaktır; B seçeneği ise çok geneldir ve paragrafın odağını yansıtmamaktadır.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisi 'betimleyici anlatım biçimiyle' yazılmıştır?

• A) Bu konuda en doğru kararı ancak uzmanlar verebilir.
• B) İklim değişikliğinin önlenmesi için uluslararası iş birliği şarttır.
• C) Güneş batarken gökyüzü, turuncuyla mordaki sonsuz renk geçişlerini andıran bir tabloya dönüşmüştü. ✓
• D) Bu hastalık, bağışıklık sisteminin kendi vücuduna saldırması sonucu ortaya çıkar.
• E) Sanayi Devrimi, 18. yüzyılın ikinci yarısında İngiltere'de başlamıştır.

Betimleyici anlatım, bir varlığı, mekânı ya da durumu ayrıntılı biçimde okuyucunun zihninde canlandıracak şekilde anlatmayı amaçlar. B seçeneğinde güneş batışı görsel bir dille, duyusal ayrıntılar kullanılarak aktarılmıştır; bu da betimleyici anlatımın en belirgin özelliğidir. A seçeneği tartışmacı, C ve D seçenekleri açıklayıcı, E seçeneği ise yönlendirici bir anlatım biçimi içermektedir.

4. Aşağıdaki paragrafta yazar, düşüncesini desteklemek için hangi yola başvurmuştur? 'Alışkanlıklar insanı şekillendirir. Bir araştırmaya göre, her gün yalnızca on beş dakika kitap okuyan bireyler yıl sonunda ortalama on iki kitap bitirmektedir. Bu basit hesap bile düzenli küçük alışkanlıkların ne denli büyük sonuçlar doğurabileceğini kanıtlamaktadır.'

• A) Karşılaştırma
• B) Tanık gösterme (alıntı)
• C) Benzetme (analoji)
• D) Sayısal veriye dayandırma ✓
• E) Tanımlama

Yazar, alışkanlıkların insanı şekillendirdiği düşüncesini desteklemek için somut sayısal veriler (15 dakika, yılda 12 kitap) kullanmıştır. Bu yöntem, düşünceyi kanıtlamak amacıyla istatistik ya da sayısal gerçeklere başvurmak olarak tanımlanır. Tanımlama (kavramı açıklama), karşılaştırma (iki şeyi kıyaslama), benzetme (bir şeyi başka bir şeye benzeterek açıklama) ve tanık gösterme (birinin sözünü aktarma) bu paragrafta kullanılmamıştır.

5. Aşağıdaki parçada boş bırakılan yere anlam ve yapı bakımından en uygun cümle hangisidir? "Dil, yalnızca iletişim aracı değil; aynı zamanda bir toplumun hafızasıdır. Sözcükler, nesiller boyunca aktarılan deneyimleri ve değerleri taşır. Bu yüzden bir dili yitirmek, o dile ait düşünce biçimlerini de yitirmek demektir. _____ Bu nedenle dil koruma çalışmaları, salt dilbilimsel değil, kültürel bir zorunluluktur." A) Oysa bazı diller, konuşur sayısı azaldığında bile yazılı edebiyatlarıyla varlığını sürdürebilir. B) Bir dilin ölümü, o toplumun dünyayı algılayış biçiminin de silinmesi anlamına gelir. C) Dünyanın dört bir yanında yüzlerce dil, her geçen gün konuşur sayısını yitirmektedir. D) Nitekim dil bilimciler, yok olan dillerin gramer yapılarını belgelemek için yoğun çaba harcar. E) Ancak bazı araştırmacılar, dil çeşitliliğinin iletişimi zorlaştırdığını öne sürmektedir.

• A) Bir dilin ölümü, o toplumun dünyayı algılayış biçiminin de silinmesi anlamına gelir. ✓
• B) Nitekim dil bilimciler, yok olan dillerin gramer yapılarını belgelemek için yoğun çaba harcar.
• C) Oysa bazı diller, konuşur sayısı azaldığında bile yazılı edebiyatlarıyla varlığını sürdürebilir.
• D) Dünyanın dört bir yanında yüzlerce dil, her geçen gün konuşur sayısını yitirmektedir.
• E) Ancak bazı araştırmacılar, dil çeşitliliğinin iletişimi zorlaştırdığını öne sürmektedir.

Parçanın öncesinde 'bir dili yitirmek, düşünce biçimlerini de yitirmektir' fikri işlenmektedir. Boşluktan sonra 'bu nedenle' bağlacıyla bir sonuç cümlesi gelmektedir. Bu yapıya hem anlam hem de mantıksal bağ açısından en uygun cümle, önceki fikri pekiştirip sonuç cümlesine zemin hazırlayan B seçeneğidir. A seçeneği zıtlık yaratarak akışı bozar, C ve D seçenekleri konuyu dağıtır, E seçeneği ise parçanın ana tezine aykırı bir görüş sunar.

6. Aşağıdaki parçada numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır? (I) Şehirleşme, insanların yaşam biçimini köklü biçimde dönüştürmüştür. (II) Kırsal kesimde doğayla iç içe geçen yaşam yerini beton yapılara ve kalabalık sokaklara bırakmıştır. (III) Bu dönüşüm, bazı geleneksel mesleklerin ve zanaatların yok olmasına zemin hazırlamıştır. (IV) Tarihsel süreçte pek çok uygarlık, şehir kurmayı medeniyet göstergesi olarak benimsemiştir. (V) Şehirde büyüyen yeni nesiller ise bu zanaatları yalnızca müzelerde tanıyabilmektedir. A) I B) II C) III D) IV E) V

• A) V
• B) I
• C) II
• D) III
• E) IV ✓

Parçanın ana fikri, şehirleşmenin insanların yaşam biçimini ve geleneksel değerleri nasıl dönüştürdüğü üzerine kuruludur. I, II, III ve V numaralı cümleler bu ana fikri destekler nitelikte birbirine bağlıdır. IV numaralı cümle ise tarihsel süreçte uygarlıkların şehri medeniyet göstergesi olarak benimsemesinden söz etmektedir; bu bilgi parçanın öznel konusuyla ilgisizdir ve düşüncenin akışını bozmaktadır.

7. Aşağıdaki parçanın son cümlesinde vurgulanmak istenen düşünce hangisidir? "Teknoloji, sağlık alanında devrim niteliğinde gelişmelere kapı aralamıştır. Yapay zekâ destekli teşhis sistemleri, hekimlerin hastalıkları erken evrede saptamasına büyük katkı sağlamaktadır. Ancak bu gelişmeler, tıp etiği açısından ciddi sorular doğurmaktadır. Bir algoritmanın verdiği kararın sorumluluğu kime aittir? Sonuç olarak teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin, tıptaki insan unsuru hiçbir zaman göz ardı edilemez." A) Teknolojinin tıp alanında yarattığı etik sorunlar çözümsüz kalmaya devam etmektedir. B) Yapay zekâ destekli sistemler, hekimlerin rolünü tamamen ortadan kaldıracak düzeye gelmiştir. C) Teknolojik ilerleme, tıbbi sorumluluk meselesini karmaşık bir hale getirmektedir. D) Teknolojik gelişmeler ne denli ilerlerse ilerlesin, insan faktörü tıpta vazgeçilmez olmayı sürdürecektir. E) Algoritmaların tıbbi kararlardaki payı arttıkça hekimin önemi azalmaktadır.

• A) Yapay zekâ destekli sistemler, hekimlerin rolünü tamamen ortadan kaldıracak düzeye gelmiştir.
• B) Teknolojik gelişmeler ne denli ilerlerse ilerlesin, insan faktörü tıpta vazgeçilmez olmayı sürdürecektir. ✓
• C) Teknolojinin tıp alanında yarattığı etik sorunlar çözümsüz kalmaya devam etmektedir.
• D) Algoritmaların tıbbi kararlardaki payı arttıkça hekimin önemi azalmaktadır.
• E) Teknolojik ilerleme, tıbbi sorumluluk meselesini karmaşık bir hale getirmektedir.

Son cümlede 'ne kadar gelişirse gelişsin' kalıbı bir koşul bağlacı işlevi görmekte ve 'insan unsuru hiçbir zaman göz ardı edilemez' ifadesiyle teknolojinin sınırlılığına rağmen insan faktörünün vazgeçilmezliği vurgulanmaktadır. A seçeneği etik sorunlara odaklanır, B ve E seçenekleri parçanın tezine zıt bir sonuç çıkarır, C seçeneği ise yalnızca bir ara fikri yansıtır. Doğru yanıt D'dir.

8. Aşağıdaki parçada anlatıcı hangi düşünceyi savunmaktadır? "Eleştiri, sanatın vazgeçilmez bir parçasıdır. Ne var ki bugün eleştiri anlayışı ciddi bir kırılma yaşamaktadır. Sosyal medya platformlarında her kullanıcı, herhangi bir eser hakkında dilediği yorumu anında yayınlayabilmektedir. Bu durum, eleştiriyi demokratikleştirdiği izlenimini verse de aslında sığlaştırmaktadır. Zira birikim, deneyim ve emek gerektiren eleştiri, yerini anlık tepkilere bırakmaktadır. Bu koşullarda eleştirmenin toplumsal işlevi büyük ölçüde zayıflamaktadır." A) Sosyal medya, sanat eleştirisine yeni ve özgün bir boyut katmıştır. B) Eleştirmenlerin birikim ve deneyimi, dijital çağda artık değerini yitirmiştir. C) Sanat eleştirisinin niteliği, herkesin yoruma katılmasıyla zenginleşmektedir. D) Dijital platformların yaygınlaşması eleştiriyi güçlendirmek bir yana zayıflatmaktadır. E) Eleştiri, sanat eserlerinin toplumsal kabulünde belirleyici bir rol üstlenemez.

• A) Sanat eleştirisinin niteliği, herkesin yoruma katılmasıyla zenginleşmektedir.
• B) Dijital platformların yaygınlaşması eleştiriyi güçlendirmek bir yana zayıflatmaktadır. ✓
• C) Sosyal medya, sanat eleştirisine yeni ve özgün bir boyut katmıştır.
• D) Eleştirmenlerin birikim ve deneyimi, dijital çağda artık değerini yitirmiştir.
• E) Eleştiri, sanat eserlerinin toplumsal kabulünde belirleyici bir rol üstlenemez.

Anlatıcı, sosyal medyanın eleştiriyi 'demokratikleştirdiği' izlenimi yaratsa da gerçekte onu 'sığlaştırdığını' ve eleştirmenin işlevini zayıflattığını savunmaktadır. Bu doğrudan D seçeneğiyle örtüşmektedir. A, B ve C seçenekleri parçanın tezine aykırıdır; E seçeneği ise parçada hiç işlenmeyen bir iddiayı öne sürmektedir.

9. Aşağıdaki parçanın ana düşüncesi hangisidir? "Hız, modern yaşamın en belirgin özelliği hâline gelmiştir. Ulaşımda, iletişimde, üretimde hız artık bir erdem gibi sunulmaktadır. Ancak bu hız kültürü, derinliği ve düşünmeyi törpülemektedir. Bir kitabı birkaç dakikada özetleyen uygulamalar, bir filmi fragmanıyla tüketme alışkanlığı, düşüncenin olgunlaşmasını engellemektedir. Oysa büyük fikirler, aceleci bir zihin tarafından değil; sabırla düşünen bir zihin tarafından üretilir." A) Modern yaşamın hızlanması, teknolojik yeniliklerin kaçınılmaz bir sonucudur. B) Günümüzde insanlar zamanlarını verimli kullanmak amacıyla hız odaklı araçlara yönelmektedir. C) Hız kültürünün derinliği ve olgun düşünceyi sekteye uğrattığı göz ardı edilmemelidir. D) Büyük fikirlerin üretilmesi, yalnızca bireysel sabır ve azimle mümkün olabilmektedir. E) Kitap özeti uygulamaları ve fragman izleme alışkanlığı, kültür tüketimini yaygınlaştırmaktadır.

• A) Büyük fikirlerin üretilmesi, yalnızca bireysel sabır ve azimle mümkün olabilmektedir.
• B) Kitap özeti uygulamaları ve fragman izleme alışkanlığı, kültür tüketimini yaygınlaştırmaktadır.
• C) Hız kültürünün derinliği ve olgun düşünceyi sekteye uğrattığı göz ardı edilmemelidir. ✓
• D) Modern yaşamın hızlanması, teknolojik yeniliklerin kaçınılmaz bir sonucudur.
• E) Günümüzde insanlar zamanlarını verimli kullanmak amacıyla hız odaklı araçlara yönelmektedir.

Parça, hızın bir erdem olarak sunulmasını eleştirmekte ve bunun derinlik ile düşünme üzerindeki olumsuz etkilerini ortaya koymaktadır. Ana fikir, hız kültürünün olgunlaşmış ve derin düşünceyi engellediği yönündedir. Bu, C seçeneğinde tam olarak yansıtılmıştır. D seçeneği yalnızca son cümledeki bir detayı öne çıkarmakta, A ve B seçenekleri ise parçanın eleştirdiği durumu tarafsız biçimde yansıtmaktadır.

10. Aşağıdaki parçada 'bu tutarsızlık' sözüyle kastedilen nedir? "Doğa sevgisini dile getiren insanların, aynı zamanda doğayı tahrip eden tüketim alışkanlıklarını sürdürdüğü sıkça gözlemlenmektedir. Piknik alanlarında doğanın güzelliğini metheden kişiler, atıklarını geride bırakarak ayrılabilmektedir. Çevre duyarlılığını sosyal medyada dile getirenler, yüksek karbon ayak izine sahip ürünleri tercih etmeye devam edebilmektedir. Bu tutarsızlık, yalnızca bireysel bir zaaf değil; sistemik bir çelişkidir." A) İnsanların doğayı koruma konusunda bilinçsiz olması B) Sosyal medyanın gerçek çevre duyarlılığını yansıtmaması C) Doğa sevgisini söylemde benimseyip davranışta bunun tersini yaşatma çelişkisi D) Piknik alanlarının yetersiz çöp yönetimi altyapısına sahip olması E) Çevre duyarlılığının sistemik değil bireysel bir sorun olarak algılanması

• A) Piknik alanlarının yetersiz çöp yönetimi altyapısına sahip olması
• B) İnsanların doğayı koruma konusunda bilinçsiz olması
• C) Doğa sevgisini söylemde benimseyip davranışta bunun tersini yaşatma çelişkisi ✓
• D) Sosyal medyanın gerçek çevre duyarlılığını yansıtmaması
• E) Çevre duyarlılığının sistemik değil bireysel bir sorun olarak algılanması

'Bu tutarsızlık' ifadesi, önceki cümlelerde verilen örneklerin ortak paydası olan durumu işaret etmektedir: doğa sevgisini sözde dile getirip davranışta tam tersini yaşatmak. A seçeneği bilinçsizliği öne çıkarır oysa parçada bilinçli bir söylem mevcuttur. B seçeneği sosyal medyayı araç olarak görür ama tutarsızlığın kaynağı değildir. D ve E seçenekleri ise parçadaki fikri çarpıtmaktadır.

11. Aşağıdaki iki parçada ortak olarak savunulan düşünce hangisidir? Parça I: "Hafıza, kimliğin temel taşıdır. Bir bireyin geçmişini unutması, onu kendi hikâyesinden koparmaktadır. Bu yüzden hatırlamak yalnızca bir zihinsel işlev değil; varoluşsal bir eylemdir." Parça II: "Toplumlar da bireyler gibi hafızalarına sahip çıkmalıdır. Tarihini unutmaya yüz tutan bir toplum, geleceğini inşa edecek temeli kaybetmektedir. Kolektif bellek, bir toplumu toplum yapan en derin bağdır." A) Geçmişi hatırlamak, hem birey hem toplum için kimlik ve varoluşla doğrudan ilişkilidir. B) Unutmanın bireysel ve toplumsal boyutlarıyla ele alınması, psikolojik bir zorunluluktur. C) Hafıza yalnızca bireysel düzeyde değil; toplumsal düzeyde de korunmaya muhtaçtır. D) Tarihini bilen toplumlar, bireysel hafıza kayıplarını daha iyi tolere edebilmektedir. E) Tarih bilinci, toplumların kolektif belleklerini güçlendiren temel unsurdur.

• A) Geçmişi hatırlamak, hem birey hem toplum için kimlik ve varoluşla doğrudan ilişkilidir. ✓
• B) Tarihini bilen toplumlar, bireysel hafıza kayıplarını daha iyi tolere edebilmektedir.
• C) Unutmanın bireysel ve toplumsal boyutlarıyla ele alınması, psikolojik bir zorunluluktur.
• D) Tarih bilinci, toplumların kolektif belleklerini güçlendiren temel unsurdur.
• E) Hafıza yalnızca bireysel düzeyde değil; toplumsal düzeyde de korunmaya muhtaçtır.

Her iki parça da hafızanın kimlik ve varoluşla bağını ele almaktadır: birincisi bireysel, ikincisi toplumsal boyutuyla. Ortak fikir, hafızanın kimliğin ve varoluşun ayrılmaz parçası olduğudur. A seçeneği bu iki boyutu birlikte kapsamaktadır. C seçeneği yalnızca 'korunma' vurgusunu öne çıkarır; kimlik bağını dışarıda bırakır. E seçeneği ise yalnızca ikinci parçayı yansıtmaktadır.

12. Aşağıdaki parçada yazar, okuma alışkanlığı konusunda ne tür bir yaklaşım sergilemektedir? "Okumak, yalnızca bilgi edinmek için yapılmamalıdır. Kitaplar, insanı başka zihinlerin dünyasına taşır; böylece kendi sınırlarının farkına varmasını sağlar. Bu anlamda okumak, hem bir alçakgönüllülük pratiği hem de bir özgüvenin kaynağıdır. Çünkü ne kadar çok okursanız, bilmediğinizin ne denli geniş olduğunu o denli iyi kavrar; ama aynı zamanda düşüncenizin derinleştiğini de hissedersiniz." A) Okuma, bilgi birikimini artıran araçsal bir işlev üstlenir; bu nedenle düzenli yapılmalıdır. B) Okumanın asıl değeri, insanın hem sınırlılıklarının hem de düşünsel derinleşmesinin farkına varmasını sağlamasında yatar. C) Kitaplar, insanı başkalarının dünyasına taşıdığı için özgüven ve alçakgönüllülüğü çelişkili biçimde bir arada yaşatır. D) Ne kadar çok okunursa okunsun, bilginin sonsuzluğu karşısında insan kendini yetersiz hissetmekten kurtulamaz. E) Okumak, bireyin toplumsal çevresiyle daha sağlıklı ilişkiler kurmasına zemin hazırlar.

• A) Okumak, bireyin toplumsal çevresiyle daha sağlıklı ilişkiler kurmasına zemin hazırlar.
• B) Okumanın asıl değeri, insanın hem sınırlılıklarının hem de düşünsel derinleşmesinin farkına varmasını sağlamasında yatar. ✓
• C) Ne kadar çok okunursa okunsun, bilginin sonsuzluğu karşısında insan kendini yetersiz hissetmekten kurtulamaz.
• D) Okuma, bilgi birikimini artıran araçsal bir işlev üstlenir; bu nedenle düzenli yapılmalıdır.
• E) Kitaplar, insanı başkalarının dünyasına taşıdığı için özgüven ve alçakgönüllülüğü çelişkili biçimde bir arada yaşatır.

Yazar, okumanın yalnızca bilgi edinme işlevi olmadığını; aynı zamanda bireyin kendi sınırlılıklarının ve düşünsel gelişiminin farkına varmasını sağladığını vurgulamaktadır. Bu iki unsurun bütüncül ifadesi B seçeneğinde yer almaktadır. C seçeneği çelişki olarak nitelendirdiği için yanıltıcıdır; oysa parçada bu iki duygu çelişki değil, tamamlayıcı olarak sunulmaktadır. D seçeneği ise parçanın iyimser tonuyla çelişmektedir.

13. Aşağıdaki parçadan çıkarılabilecek en kapsamlı yargı hangisidir? "Spor müsabakalarında kazanmak, yüzyıllardır insanlığın en güçlü motivasyon kaynaklarından biri olmuştur. Ancak son dönemde performansı artırmak adına başvurulan bazı yöntemler, sporun ruhunu tartışmaya açmaktadır. Doping, biyomedikal müdahaleler ve veri manipülasyonu gibi uygulamalar; başarının salt çabanın değil, teknolojik üstünlüğün ürünü olabileceği kaygısını doğurmaktadır. Bu kaygı, sporun etik temellerini sorgulatmaktadır." A) Doping ve biyomedikal müdahaleler, sporcular arasında eşitsizliğe yol açmaktadır. B) Teknolojik gelişmeler, sporu bütünüyle olumsuz etkilemekte ve bu alanın geleceğini tehdit etmektedir. C) Sporun yalnızca kazanmaya odaklanması, etik değerlerin önüne geçmektedir. D) Teknoloji destekli başarı yöntemlerinin yaygınlaşması, sporun özündeki çaba ve adalet ilkelerini zedeleyebilmektedir. E) Sporun etik temelleri ancak uluslararası düzenlemelerle güvence altına alınabilir.

• A) Sporun etik temelleri ancak uluslararası düzenlemelerle güvence altına alınabilir.
• B) Doping ve biyomedikal müdahaleler, sporcular arasında eşitsizliğe yol açmaktadır.
• C) Teknolojik gelişmeler, sporu bütünüyle olumsuz etkilemekte ve bu alanın geleceğini tehdit etmektedir.
• D) Teknoloji destekli başarı yöntemlerinin yaygınlaşması, sporun özündeki çaba ve adalet ilkelerini zedeleyebilmektedir. ✓
• E) Sporun yalnızca kazanmaya odaklanması, etik değerlerin önüne geçmektedir.

Parça, sporda teknoloji destekli yöntemlerin (doping, biyomedikal müdahale, veri manipülasyonu) başarının çabadan değil teknolojik üstünlükten kaynaklandığı kaygısını doğurduğunu ve bu durumun sporun etik temellerini sorgulatır hale getirdiğini anlatmaktadır. D seçeneği bu kapsamlı fikri en doğru biçimde yansıtmaktadır. A seçeneği eşitsizlik boyutunu öne çıkarır ancak parçada bu açıkça belirtilmez. B seçeneği 'bütünüyle olumsuz' ve 'tehdit' gibi aşırı genellemeler içerir. E seçeneği parçada yer almayan bir çözüm önerisidir.

14. Aşağıdaki parçada altı çizili 'bu denge' sözü neyi ifade etmektedir? "Bir romancı için en büyük güçlük, gerçeklikle kurgunun arasındaki ince çizgiyi koruyabilmektir. Okuyucu, anlattığı dünyaya inanmak ister; ama aynı zamanda sıradan gerçekliğin ötesine geçen bir deneyim yaşamak ister. Yazar, tanıdık ayrıntılarla bilinmeyeni harmanlamalıdır. İşte bu denge sağlanamadığında, roman ya yaşanmış olayların kuru bir aktarımına dönüşür ya da gerçeklikten kopuk bir fanteziye kayar." A) Romancının kurgu içindeki olayları tarihsel gerçeklerle örtüştürme zorunluluğu B) Okuyucuyla kurulan duygusal bağın, anlatı akışını sekteye uğratmama gerekliliği C) Tanıdık ayrıntılarla bilinmeyeni harmanlayarak gerçeklik ile kurgu arasındaki ince çizginin korunması D) Romanın ne tamamen gerçekçi ne de tamamen fantastik olmasını sağlayan teknik kurgu yeteneği E) Yazarın kendi yaşam deneyimlerini kurguya aktarırken nesnel bir mesafe koruması

• A) Romancının kurgu içindeki olayları tarihsel gerçeklerle örtüştürme zorunluluğu
• B) Yazarın kendi yaşam deneyimlerini kurguya aktarırken nesnel bir mesafe koruması
• C) Okuyucuyla kurulan duygusal bağın, anlatı akışını sekteye uğratmama gerekliliği
• D) Tanıdık ayrıntılarla bilinmeyeni harmanlayarak gerçeklik ile kurgu arasındaki ince çizginin korunması ✓
• E) Romanın ne tamamen gerçekçi ne de tamamen fantastik olmasını sağlayan teknik kurgu yeteneği

'Bu denge' ifadesinin işaret ettiği kavram, bağlamdan çıkarılmalıdır. Parçada 'tanıdık ayrıntılarla bilinmeyeni harmanlamalıdır' cümlesi bu dengeyi tarif etmekte; hemen ardından gelen cümle ise bu denge sağlanamadığında ne olacağını açıklamaktadır. C seçeneği bu tanımı doğrudan karşılamaktadır. D seçeneği 'teknik kurgu yeteneği' ifadesiyle parçanın odağını daraltmaktadır; parçada yetenek değil, gerçeklik-kurgu dengesi ele alınmaktadır.

15. Aşağıdaki parçada yazar hangi yargıya ulaşmaktadır? "Çocukluk dönemi anıları, gerçekte nasıl yaşandıklarından çok nasıl hatırlandıkları biçiminde anlam kazanır. Araştırmalar, insanların geçmiş olayları zihinlerinde yeniden kurguladığını göstermektedir. Bu kurgu, çoğu zaman kişinin bugünkü duygusal durumuna göre şekillenir. Mutlu biri, geçmişini gül rengiyle boyarken; mutsuz biri aynı anıları karanlık bir filtre üzerinden anımsar. Demek ki hafıza, arşivleyen değil; yorumlayan bir süreçtir." A) Çocukluk anıları, bireyin kimliğini şekillendirmede en belirleyici rolü oynar. B) İnsan belleği, geçmiş olayları nesnel bir biçimde kaydedemez; çünkü duygu durumundan bağımsız değildir. C) Araştırmacılar, hafızanın güvenilmez yapısının farkında olduğundan anı verilerini sınırlı kullanır. D) Mutlu bireyler geçmişi olumlu yorumladığından psikolojik olarak daha sağlıklıdır. E) Hafıza, yalnızca duygusal değil; bilişsel süreçlerin de şekillendirdiği karmaşık bir yapıdır.

• A) Araştırmacılar, hafızanın güvenilmez yapısının farkında olduğundan anı verilerini sınırlı kullanır.
• B) Hafıza, yalnızca duygusal değil; bilişsel süreçlerin de şekillendirdiği karmaşık bir yapıdır.
• C) Mutlu bireyler geçmişi olumlu yorumladığından psikolojik olarak daha sağlıklıdır.
• D) İnsan belleği, geçmiş olayları nesnel bir biçimde kaydedemez; çünkü duygu durumundan bağımsız değildir. ✓
• E) Çocukluk anıları, bireyin kimliğini şekillendirmede en belirleyici rolü oynar.

Parçanın son cümlesi 'hafıza arşivleyen değil; yorumlayan bir süreçtir' biçiminde özetlenmiştir. Bu yargı, hafızanın nesnel bir kayıt değil; duygusal duruma göre şekillenen öznel bir süreç olduğunu anlatmaktadır. B seçeneği bu yargıyı doğrudan ve kapsamlı biçimde yansıtmaktadır. E seçeneği 'bilişsel süreçler' ifadesiyle aşırı genelleme yapmakta; parçada bu boyut yer almamaktadır. D seçeneği ise parçada yer almayan yeni bir çıkarım sunmaktadır.

16. Aşağıdaki parçanın başına getirildiğinde anlamı en uygun biçimde tamamlayan cümle hangisidir? "_____ Bu değişim, çocukluk döneminde başlar; merak, soru sorma ve keşfetme eğilimi zamanla 'doğru' cevabı bulmaya yönelik bir reflekse dönüşür. Eğitim sistemi, bu dönüşümü pekiştirir. Oysa yaratıcılığın özünde yanlış yapabilme cesareti yatmaktadır. Hataları ortadan kaldırma değil; hatalardan anlam üretme becerisi, yenilikçi düşüncenin asıl kaynağıdır." A) Yaratıcılık, doğuştan gelen bir yetenek olduğundan geliştirilebilir nitelik taşımaktadır. B) İnsan zihni, büyüdükçe yaratıcılıktan uzaklaşmakta ve kalıplar içinde düşünmeye yönelmektedir. C) Eğitim, bireylerin özgün fikirler üretmesini destekleyen en önemli toplumsal kurumdur. D) Yaratıcı düşüncenin önündeki en büyük engel, toplumun yeniliğe gösterdiği dirençtir. E) Hata yapmak, bireyin öğrenme sürecini sekteye uğratan istenmeyen bir durumdur.

• A) Eğitim, bireylerin özgün fikirler üretmesini destekleyen en önemli toplumsal kurumdur.
• B) İnsan zihni, büyüdükçe yaratıcılıktan uzaklaşmakta ve kalıplar içinde düşünmeye yönelmektedir. ✓
• C) Hata yapmak, bireyin öğrenme sürecini sekteye uğratan istenmeyen bir durumdur.
• D) Yaratıcı düşüncenin önündeki en büyük engel, toplumun yeniliğe gösterdiği dirençtir.
• E) Yaratıcılık, doğuştan gelen bir yetenek olduğundan geliştirilebilir nitelik taşımaktadır.

Parçanın geri kalanına bakıldığında, çocukluk döneminde başlayan bir 'değişim'den söz edilmekte; bu değişim, merak ve keşfetme eğiliminin 'doğru cevap bulma refleksine' dönüşmesi olarak betimlenmektedir. Bu durumu başlatan ve parçanın geneline çerçeve oluşturan cümle B seçeneğidir: 'insan zihni büyüdükçe yaratıcılıktan uzaklaşmaktadır.' C seçeneği eğitimi olumlu sunar, oysa parça eğitimin bu süreci pekiştirdiğini eleştirmektedir.

17. Aşağıdaki parçada yazar hangi konuda karşıt görüşleri çürütmeye çalışmaktadır? "Bazıları kırsal yaşamın yalnızca yoksulluk ve geri kalmışlıkla özdeş olduğunu düşünür. Bu görüş, şehirli bakışın kırsalı nasıl çarpıttığını gözler önüne sermektedir. Oysa kırsal topluluklar, güçlü dayanışma ağları, doğayla kurulan derin bağ ve özgün kültürel birikimler gibi değerler barındırmaktadır. Bu değerleri yalnızca ekonomik göstergelere indirgemek, insanın çok boyutlu varlığını göz ardı etmek anlamına gelir." A) Kırsal kalkınmanın ekonomik büyümeyle doğrudan ilişkili olup olmadığı B) Şehirleşmenin kırsal kültür üzerindeki tahribatının nasıl önlenebileceği C) Kırsal yaşamın yalnızca ekonomik göstergelerle ölçülüp ölçülemeyeceği D) Şehirli bireylerin kırsalı tanıma ve anlama kapasitesine sahip olup olmadığı E) Kırsal toplulukların kentsel yaşam tarzını benimsemesi gerekip gerekmediği

• A) Kırsal yaşamın yalnızca ekonomik göstergelerle ölçülüp ölçülemeyeceği ✓
• B) Şehirleşmenin kırsal kültür üzerindeki tahribatının nasıl önlenebileceği
• C) Şehirli bireylerin kırsalı tanıma ve anlama kapasitesine sahip olup olmadığı
• D) Kırsal toplulukların kentsel yaşam tarzını benimsemesi gerekip gerekmediği
• E) Kırsal kalkınmanın ekonomik büyümeyle doğrudan ilişkili olup olmadığı

Yazar, kırsalı 'yalnızca yoksulluk ve geri kalmışlıkla özdeşleştiren' görüşü, yani kırsal yaşamın ekonomik göstergelerle değerlendirilmesini çürütmeye çalışmaktadır. Bunun yerine dayanışma, doğayla bağ ve kültürel birikim gibi değerleri öne çıkarmaktadır. Bu durum C seçeneğiyle örtüşmektedir. A seçeneği kalkınma politikasıyla ilgilidir; parçada ele alınmamaktadır. D seçeneği şehirli bireylerin kapasitesine odaklanmaktadır, oysa parçada bu soru sorulmamaktadır.

18. Aşağıdaki parçada numaralanmış cümlelerin mantıksal sıralaması nasıl olmalıdır? (I) Bu değişim, iklim krizinin tetiklediği göç dalgalarıyla birleşince kentlerin nüfus yönetimi giderek karmaşık bir soruna dönüşmektedir. (II) Dünya genelinde kentsel nüfus, kırsal nüfusu geçmeye başlamıştır. (III) Yalnızca altyapı yatırımları değil; sosyal uyum politikaları da bu sorunun çözümünde belirleyici rol oynamaktadır. (IV) Göç, kentlerin demografik yapısını ve sosyal dokusunu köklü biçimde dönüştürmektedir. A) II – I – IV – III B) II – IV – I – III C) IV – II – I – III D) I – II – IV – III E) II – I – III – IV

• A) IV – II – I – III
• B) II – I – III – IV
• C) I – II – IV – III
• D) II – IV – I – III ✓
• E) II – I – IV – III

Mantıksal sıralamada önce genel bir tespit yapılmalı, ardından bu tespiti derinleştiren bilgiler gelmeli, sonra sorun tanımlanmalı ve en sonunda çözüm önerisi sunulmalıdır. II numaralı cümle genel tespiti yapmaktadır (kentsel nüfus kırsalı geçmektedir). IV numaralı cümle göçün kent üzerindeki genel dönüşüm etkisini eklemektedir. I numaralı cümle iklim krizinin tetiklediği göçle sorunu karmaşıklaştırmaktadır. III numaralı cümle çözüm önerisiyle kapatmaktadır. Bu sıralama B seçeneğidir: II – IV – I – III.

19. Aşağıdaki parçada yazarın asıl amacı nedir? "Günümüzde 'özgün olmak' neredeyse bir zorunluluk hâline gelmiştir. Sosyal medyadan iş görüşmelerine kadar her alanda bireylerin kendine özgü bir kimlik sunması beklenmektedir. Ancak bu özgünlük talebi, paradoks bir biçimde özgünlüğün kendisini tehdit etmektedir. Çünkü bir norm hâline gelen özgünlük artık özgün değildir; belirli kalıplarda üretilmiş, pazarlanmış ve tüketilmiş bir görüntüden ibarettir. Gerçek özgünlük ise tam da bu baskıya direnç gösterdiğimiz anda kendini gösterir." A) Sosyal medyanın kimlik algısını nasıl çarpıttığını betimlemek B) Özgünlüğün bir toplumsal baskıya dönüşmesinin özgünlüğü nasıl anlamsızlaştırdığını göstermek C) Bireylerin iş dünyasında özgünlüklerini nasıl daha etkili biçimde sergileyebileceğini açıklamak D) Özgünlük kavramının tarihsel dönüşümünü ve günümüzdeki anlamını sorgulamak E) Gerçek özgünlüğe ulaşmak için sosyal normlardan uzak durulması gerektiğini önermek

• A) Özgünlük kavramının tarihsel dönüşümünü ve günümüzdeki anlamını sorgulamak
• B) Bireylerin iş dünyasında özgünlüklerini nasıl daha etkili biçimde sergileyebileceğini açıklamak
• C) Gerçek özgünlüğe ulaşmak için sosyal normlardan uzak durulması gerektiğini önermek
• D) Sosyal medyanın kimlik algısını nasıl çarpıttığını betimlemek
• E) Özgünlüğün bir toplumsal baskıya dönüşmesinin özgünlüğü nasıl anlamsızlaştırdığını göstermek ✓

Parçanın merkezi paradoksu şudur: özgünlük toplumsal bir norm hâline gelince özgünlük olmaktan çıkar. Yazar bu paradoksu sergileyerek özgünlüğün bir baskıya dönüşmesinin özgünlüğü nasıl boşalttığını göstermektedir. B seçeneği bu amacı en doğru biçimde karşılamaktadır. A seçeneği yalnızca sosyal medyaya odaklanır; parçada bu daha geniş bir bağlamda ele alınmıştır. D seçeneği 'tarihsel dönüşüm'den söz eder, oysa parçada tarihsel bir analiz yapılmamaktadır. E seçeneği parçada önerilmeyen bir eylem önerisi sunmaktadır.

20. Aşağıdaki parçada boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre hangi cümle getirilmelidir? Edebiyat, yalnızca güzel söz söyleme sanatı değildir. Bir toplumun kültürel belleğini, değerlerini ve çatışmalarını yansıtan bir ayna işlevi görür. Bu nedenle bir eseri değerlendirirken onu yazıldığı dönemden soyutlamak büyük bir yanılgıya yol açar. _____ Bunun aksine, döneminin koşullarını göz ardı ederek yapılan yorumlar yüzeysel kalmaya mahkûmdur.

• A) Dönemin siyasi atmosferi, yazarın üslubunu doğrudan biçimlendirir.
• B) Her yazar, içinde yaşadığı toplumun sorunlarına çözüm üretmek zorundadır.
• C) Edebî eleştiri, nesnel ölçütlere dayanmalı ve kişisel yargılardan arındırılmalıdır.
• D) Tarihsel bağlam, eseri anlamlandırmanın vazgeçilmez bir parçasıdır. ✓
• E) Büyük yapıtlar, evrensel temalar işledikleri için her dönemde geçerliliğini korur.

Boşluktan önceki cümle, eseri döneminden soyutlamanın yanılgıya yol açacağını söylemektedir. Boşluktan sonraki cümle ise 'bunun aksine' bağlacıyla dönem koşullarının göz ardı edilmesini eleştirmektedir. Bu iki cümle arasında 'tarihsel bağlamın zorunluluğunu' vurgulayan bir köprü cümleye ihtiyaç vardır. B şıkkı bu işlevi tam olarak karşılar. A şıkkı siyasi atmosferle üslubu ilişkilendirir, ancak bağlamın bütününe değil tek bir boyutuna odaklanır. E şıkkı ise düşüncenin akışıyla çelişen karşıt bir argüman içerir.

21. Aşağıdaki parçada numaralanmış cümlelerden hangisi düşünce akışını bozmaktadır? (I) Kentsel dönüşüm projeleri, eski ve riskli yapıların yıkılarak yenilenmesini hedefler. (II) Bu süreçte bazı tarihi dokular ve mahalle kültürleri telafi edilemez biçimde yok olmaktadır. (III) Oysa bir kentin kimliğini oluşturan en önemli unsurların başında bu özgün dokular gelir. (IV) Deprem riski taşıyan binaların yenilenmesi, can güvenliği açısından kaçınılmazdır. (V) Dolayısıyla dönüşüm süreçleri, kültürel mirası koruma kaygısıyla ele alınmadığında telafisi güç kayıplara neden olmaktadır.

• A) II
• B) I
• C) III
• D) V
• E) IV ✓

Paragraf, kentsel dönüşümün tarihi dokuya ve mahalle kültürüne verdiği zararı ele almaktadır. I. cümle konuyu tanıtır, II. cümle olumsuz sonuçları ortaya koyar, III. cümle bu olumsuzluğu pekiştirir, V. cümle ise bir sonuç çıkarır. IV. cümle ise 'deprem riski' bağlamında kentsel dönüşümü haklı göstermeye çalışmakta; bu durum paragrafın can kaybı önlemi değil kültürel kayıp kaygısı üzerine kurulu bütününden kopuk bir argüman oluşturmaktadır. Dolayısıyla IV. cümle düşünce akışını bozmaktadır.

22. Bu parçada yazarın temel görüşü aşağıdakilerden hangisidir? Sosyal medya algoritmalarının insanları yalnızca kendi görüşlerini pekiştiren içeriklerle buluşturduğu artık geniş çevrelerce kabul görmektedir. Bu 'filtre balonu' olgusu, bireyleri farklı düşüncelere maruz bırakmak yerine onları mevcut inançlarında derinleştirmektedir. Ancak burada asıl meseleyi yanlış tanımlamak büyük bir hata olur: Sorun algoritmalar değil, algoritmaların tetiklediği tercihleri sorgulama alışkanlığından yoksun olan bireylerdir. Teknoloji, insanın eleştirel düşünme yetisini törpülemez; onu kullanmama eğilimini yalnızca görünür kılar.

• A) Algoritmaların yarattığı kutuplaşma, bireyler tarafından değil devletler tarafından çözülebilir.
• B) İnsanlar, sosyal medyada maruz kaldıkları içerikleri sorguladıklarında filtre balonundan çıkabilirler.
• C) Filtre balonları, demokratik toplumlar için ciddi bir tehdit oluşturmaktadır.
• D) Sosyal medya şirketleri algoritmalarını daha şeffaf biçimde tasarlamalıdır.
• E) Teknoloji, eleştirel düşünceyi yok etmez; eksikliğini yalnızca gün yüzüne çıkarır. ✓

Yazarın temel argümanı son iki cümlede açıkça ortaya konmaktadır: Sorun algoritmalar değil, bireylerin eleştirel düşünme yetisini kullanmamasıdır; teknoloji bu yetisizliği yaratmaz, sadece görünür hâle getirir. C şıkkı bu görüşü doğrudan yansıtır. E şıkkı cazip görünse de parçanın vurgusu 'sorgulama yapıldığında çıkılabilir' değil, 'eleştirel düşünme yetisinin kullanılmamasıdır sorun' noktasındadır. A ve B şıkları ise parçanın reddettiği 'asıl sorun algoritmalar' yaklaşımına yakındır.

23. Aşağıdaki parçada yazar, hangi kavramın yanlış anlaşıldığını savunmaktadır? Özgürlük kavramı, çoğunlukla 'hiçbir kısıtlamaya tabi olmama' biçiminde algılanır. Oysa bu tanım, özgürlüğü anlamsız bir boşluğa indirger. Gerçek özgürlük, seçenekler arasında bilinçli tercih yapabilme kapasitesidir ve bu kapasite ancak eğitim, fırsat eşitliği ve toplumsal güvencelerle olgunlaşır. Bir insanı açlıkla terk edip 'özgürsün' demek, kavramı araçsallaştırmaktır. Bu yüzden özgürlüğü genişletmek, bazı kısıtlamaları ortadan kaldırmayı değil; bireyin gerçek seçeneklerinin sayısını artırmayı gerektirir.

• A) Eğitim
• B) Toplumsal güvence
• C) Tercih
• D) Özgürlük ✓
• E) Fırsat eşitliği

Paragraf boyunca yazar, 'özgürlük' kavramının 'hiçbir kısıtlamaya tabi olmama' şeklinde yaygın ama yanlış bir biçimde anlaşıldığını ve bunun yerine 'bilinçli tercih yapabilme kapasitesi' olarak anlaşılması gerektiğini savunmaktadır. Diğer kavramlar (eğitim, fırsat eşitliği, güvence, tercih) özgürlüğü doğru anlamlandırmak için araç olarak sunulmakta; yanlış anlaşılan kavram olarak gösterilmemektedir.

24. Bu parçadan aşağıdaki yargıların hangisine ulaşılamaz? Mimari, çoğu zaman iktidarın taş ve betona yansımasıdır. Büyük saraylar, anıtsal binalar ve geniş meydanlar; devletin ya da kurumun gücünü görsel olarak temsil etme ihtiyacından doğar. Ancak modernizm, bu anlayışı kısmen kırmaya çalışmıştır. İşlevselliği ön plana çıkaran modern yapılar, sadeliğiyle statüyü değil insanı merkeze almayı amaçlar. Bununla birlikte bazı çağdaş ikonik yapılar, gövde gösterisi yarışına girerek eski iktidar mimarisinin yeni bir versiyonuna dönüşmüştür.

• A) Mimari, siyasi ve toplumsal güç ilişkilerinden bağımsız değildir.
• B) Modernizm, mimaride işlevselliği estetik kaygıların önüne geçirmiştir.
• C) Anıtsal yapılar, kurumsal ya da devlet gücünü simgeleme amacı taşır.
• D) İktidar mimarisi, tarihin hiçbir döneminde işlevselden vazgeçmemiştir. ✓
• E) Bazı çağdaş yapılar, modernizmin özgün ilkelerinden sapma göstermektedir.

A şıkkına parçanın ilk cümlesinden, B şıkkına modernizmin işlevselliği ön plana çıkardığına dair ifadeden, C şıkkına çağdaş ikonik yapıların eski iktidar mimarisine dönüştüğü yargısından, E şıkkına saraylar ve anıtsal binalara ilişkin açıklamadan ulaşılabilir. D şıkkında ise 'tarihin hiçbir döneminde' ifadesindeki genelleme parçada yer almamakta; aksine parça iktidar mimarisini sadelikten uzak olarak nitelendirmektedir. Bu yargıya parçadan ulaşmak mümkün değildir.

25. Aşağıdaki parçanın başına anlam ve içerik bakımından en uygun cümle hangisidir? _____ Dil, yalnızca iletişim aracı olmaktan çıkıp düşünceyi biçimlendiren bir kalıba dönüşür. Nitekim farklı dillerde bazı duygular ve kavramlar için karşılıksız sözcükler bulunmaktadır; bu sözcüklerin ifade ettiği deneyim, o dili konuşmayanlarca ancak yaklaşık olarak anlaşılabilir. Dilin bu derin yapısı, çeviri faaliyetini daima bir anlam kaybı riskiyle yüz yüze bırakır.

• A) Dil öğrenmek, yalnızca sözcük ve dilbilgisi kurallarını ezberlemekten ibaret değildir.
• B) Çeviri, iki dil arasında birebir anlam aktarımı sağlayan bir tekniktir.
• C) Yabancı dil öğrenimi, bireyin bilişsel esnekliğini artırdığı için büyük önem taşır.
• D) Her dil, konuşucularına dünyayı farklı kavramsal araçlarla algılatır. ✓
• E) İnsanlar arası iletişimin temel aracı olan dil, kültürden kültüre büyük farklılıklar gösterir.

Paragraf, dilin düşünceyi biçimlendirdiğini, dile özgü kavramların başka dillerde tam karşılık bulmadığını ve bunun çeviriyi zorlaştırdığını anlatmaktadır. Bu düşüncenin başına gelmesi en uygun cümle, 'her dilin dünyayı farklı kavramsal araçlarla algılattığı' tezidir; çünkü bu giriş cümlesi, aşağıda geliştirilen tüm argümanlar için zemin hazırlar. D şıkkı cazip görünse de 'kültürden kültüre farklılık' vurgusu, paragrafın odaklandığı 'dil-düşünce ilişkisi ve çeviri kaybı' ekseninden kısmen uzaktır.