TURKCE - yazim kurallari (Bölüm 3)

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin kullanımı yanlıştır?

• A) Kitabı Ahmet'ten aldım.
• B) Bu yıl UEFA'nın kararı tartışıldı.
• C) Ankara'da hava bugün çok soğuktu.
• D) Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.
• E) Toplantı Çalışma Bakanlığı'nda yapıldı. ✓

Kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler kesme işareti ile ayrılmaz. 'Çalışma Bakanlığı' özel ad niteliğinde bir kurum adı olduğundan ek doğrudan getirilmeli, kesme işareti kullanılmamalıdır: 'Çalışma Bakanlığında'. E seçeneği bu nedenle yanlıştır.

2. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde birleşik fiil doğru yazılmıştır?

• A) Söylediklerini göz ardı edip devam etti.
• B) Arkadaşının yardımıyla işi kolay ca halletti.
• C) Sabahtan beri hasta olan çocuk ateşlendi, çok hasta oldu.
• D) Durumu görünce aklı başından gitti. ✓
• E) Bu konuyu göz önünde bulundur malısın.

'Aklı başından gitmek' kalıplaşmış bir deyimdir ve bu tür deyimler anlam bütünlüğü içinde değerlendirilir; yazım açısından bir sorun yoktur. Diğer seçeneklerde ise 'göz önünde bulundurmalısın' bitişik, 'kolayca' bitişik yazılmalıdır. B seçeneği doğrudur.

3. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde sayıların yazımı TDK kurallarına uygundur?

• A) Toplantıya 3 yüz kişi katıldı.
• B) Yarın sabah 8'de toplantıya katılacağız.
• C) Sözleşme bedeli on beş bin Türk lirasıdır. ✓
• D) Bu projede ikibin beşyüz kişi çalışmaktadır.
• E) Sözleşme 15.000 (onbeşbin) TL karşılığında imzalandı.

TDK kurallarına göre sayılar yazıyla yazıldığında ayrı yazılır: 'on beş bin' doğrudur. 'Onbeşbin' veya 'ikibin beşyüz' yazımları yanlıştır. Rakamla yazılan miktarların parantez içinde tekrar yazıyla gösterilmesi gereksizdir. D seçeneği doğrudur.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmanın yazımı yanlıştır?

• A) Bu belge T.C. Millî Eğitim Bakanlığına gönderildi.
• B) Raporun sonuna vb. kısaltması eklendi.
• C) Konuya ilişkin bkz. dipnot 5'e bakınız. ✓
• D) TDK'nın son kılavuzu incelendi.
• E) Toplantı saat 14.00'te başlayacak.

'Bkz.' kısaltması zaten 'bakınız' anlamına geldiğinden ardından tekrar 'bakınız' yazmak anlam tekrarı oluşturur ve yanlıştır. Ayrıca 'bkz.' kullanımında ayrıca açıklama gerekmez. E seçeneği bu nedenle yanlış kullanım içermektedir.

5. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde '-de/-da' ekinin yazımı yanlıştır?

• A) Dağda çiçekler açmıştı.
• B) Hem güzel hem de akıllıdır.
• C) Bu iş zorda kalınca yapılır. ✓
• D) O da toplantıya katılacak.
• E) Bugün okulda güzel şeyler oldu.

'Zor' sözcüğüne gelen '-da' burada hâl eki değil, bağlaç olan 'da/de' değil; yer bildiren '-da' hâl ekidir. Ancak 'zorda' sözcüğünde '-da' hâl eki olarak bitişik yazılmalıdır ve bu doğrudur. Aslında D seçeneğinde yazım doğrudur; dikkatli incelendiğinde A seçeneğindeki 'hem de' bağlacı ayrı yazılması gerekirken doğru yazılmıştır. Bu soruda D seçeneği doğru yazılmış görünse de 'zorda' kelimesinin hâl eki almış hâli doğrudur.

6. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde iki nokta üst üste (:) işaretinin kullanımı doğrudur?

• A) Sonuç olarak: başarılı olundu.
• B) Türkiye'nin büyük şehirleri: İstanbul, Ankara ve İzmir'dir.
• C) Saat: 14.00'te buluşalım.
• D) Toplantıya katılanlar şunlardır: Ahmet, Mehmet ve Ali. ✓
• E) Kitabın yazarı: Orhan Pamuk'tur.

İki nokta üst üste, bir cümlede açıklanacak, listelenecek öğeleri sıralamadan önce kullanılır. B seçeneğinde 'şunlardır:' ifadesinden sonra sıralama yapıldığı için kullanım doğrudur. A seçeneğinde ise iki nokta kullanımından sonra gelen '-dir' yüklemi gereksizdir.

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde alıntı sözcüğün Türkçeye uyarlanmış yazımı yanlıştır?

• A) Kaliteli ürünler pahalı olur.
• B) Faks makinesini ofise getirdiler.
• C) Teknik arıza nedeniyle tren gecikti.
• D) Lüks bir otelde kaldılar.
• E) Kâbus görerek uyandım. ✓

Arapça kökenli 'kabûs' sözcüğü Türkçede 'kabus' biçiminde yazılır; ancak sözcükteki uzun ünlü nedeniyle 'kâbus' da kabul görmektedir. Asıl yanlış kullanım bu seçenekte değil; bu soru tipinde dikkat edilmesi gereken nokta 'kâbus' sözcüğünün şapkalı yazımının TDK tarafından kabul edilip edilmediğidir. TDK sözlüğüne göre doğru yazım 'kabus'tur, 'kâbus' değil. B seçeneği yanlıştır.

8. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde birleşik sözcüğün yazımı doğrudur?

• A) Kapıdaki asma kilit kırılmıştı.
• B) Sabahları kahvaltıda bal kaymak yerim.
• C) Çocuklar bahçede saklambaç oynuyor.
• D) Yemekten sonra hoşaf içildi.
• E) Geçen yaz hanımeli çiçekleri açmıştı. ✓

'Hanımeli' bitkisinin adı birleşik sözcük olup bitişik yazılır. TDK sözlüğünde 'hanımeli' olarak geçmektedir. A seçeneğindeki kullanım doğrudur. 'Bal kaymak' ise ayrı iki sözcük olduğundan B seçeneğinde 'bal kaymak' şeklinde yazılması uygundur; ancak soru doğru yazımı sormaktadır ve A doğrudur.

9. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde pekiştirmeli sözcüğün yazımı doğrudur?

• A) Gözleri sap sarı parlıyordu.
• B) Bugün hava bem-beyaz bir görünümdeydi.
• C) Gökyüzü masmavi bir renge büründü. ✓
• D) Kar yağınca ortalık bem beyaz oldu.
• E) Çocuklar sap-sarı çiçekler topladı.

Pekiştirmeli sıfatlar bitişik yazılır: 'masmavi', 'bembeyaz', 'sapsarı' gibi. C seçeneğindeki 'masmavi' doğru yazılmıştır. A seçeneğinde 'bem-beyaz' (tire ile) ve D ile E seçeneklerinde ayrı yazılmış biçimler yanlıştır.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde düzeltme işaretinin (^) kullanımı zorunludur?

• A) Akar sular durulmaz.
• B) Hâlâ neden gelmedin? ✓
• C) Arkadaşlarıyla dışarı çıktı.
• D) Kitabı masanın üstüne bıraktı.
• E) Bugün çok yorgun hissediyorum.

'Hâlâ' sözcüğünde düzeltme işareti (^) zorunludur; çünkü işaretsiz yazıldığında 'hala' (babanın veya annenin kız kardeşi) sözcüğüyle karışır. Anlam ayrımını sağlamak için 'hâlâ' (henüz, daha) biçiminde yazılmalıdır. B seçeneğindeki kullanım bu nedenle düzeltme işareti gerektiren doğru bir örnektir.

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım kurallarına aykırılık yoktur?

• A) Yarın sabah erkenden kalkıp kahvaltı eder misin diye sormak istedim.
• B) Olayın üç dört gün içinde sonuçlanacağını öngörüyoruz.
• C) Belediye başkanı, ilçe halkına yol yapım çalışmalarının bittiğini duyurdu. ✓
• D) Hangi parti kazanırsa kazansın, bu kararın üstüne gidecekmiş gibi görünüyor.
• E) Sana bir çok kez söyledim, artık bu konuyu tartışmak istemiyorum.

C seçeneğinde herhangi bir yazım yanlışı bulunmamaktadır. A seçeneğinde 'eder misin' şeklinde yazılması gerekirken soru eki ayrı yazılmış olsa da bu aslında doğrudur; ancak 'diye' bağlacından önce virgül gerekmez, bu da sözdizimsel bir sorun yaratır. D seçeneğinde 'bir çok' ayrı yazılmıştır; 'birçok' belgisiz sıfatı bitişik yazılmalıdır. E seçeneğinde 'üç dört gün' arasında kısa çizgi kullanılmalıdır çünkü yaklaşık sayı aralığı belirtilmektedir (üç-dört gün). B seçeneğinde 'kazanırsa kazansın' yapısı bir yazım sorunu içermemekte; ancak bağlamsal olarak cümle tamamlanmamış izlenimi vermektedir. Doğru ve eksiksiz olan C'dir.

12. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde altı çizili sözcüğün yazımı yanlıştır? I. Hâlâ o günleri düşünüyor. II. O kadar çok çalıştı ki artık yorgun düştü. III. Gözleri yaşla doldu, içi sızladı. IV. Bana göre bu iş bu kadar basit değil. V. Belediye binası yakınındaki o eski mekânda buluşalım.

• A) Yalnız III
• B) Hiçbirinde yanlışlık yoktur ✓
• C) Yalnız I
• D) Yalnız V
• E) II ve IV

Verilen seçeneklerin tümü yazım kurallarına uygundur. I'de 'hâlâ' (şimdiye dek, henüz anlamında) uzun 'â' ile doğru yazılmıştır. II'de 'çok' sözcüğü bağımsız sıfat olarak ayrı yazılmıştır, doğrudur. III'te 'yaşla' (gözyaşıyla) sözcüğünde herhangi bir yanlışlık yoktur. IV'te 'bana göre' ayrı yazılmıştır, doğrudur. V'te 'mekân' Arapça kökenli sözcük olup TDK'ya göre düzeltme işareti ile (â) yazılması gereken sözcüklerdendir ve doğru yazılmıştır. Dolayısıyla cevap E'dir.

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harf kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) İstanbul Boğazı'nda bu sabah sis nedeniyle seyrüsefer durduruldu.
• B) Bakanlık, Milli Eğitim Müdürlüğü bünyesindeki okullarda denetim başlattı. ✓
• C) Türk Dil Kurumu, Türkçe sözlüğün yeni baskısını kamuoyuyla paylaştı.
• D) Atatürk'ün Kurtuluş Savaşı'ndaki rolü tarihçilerce ayrıntılı biçimde incelendi.
• E) Doğu Anadolu Bölgesi'nde bu yıl kar yağışı erken başladı.

C seçeneğinde 'Milli Eğitim Müdürlüğü' ifadesinde yanlışlık yoktur; ancak 'Bakanlık' sözcüğü bağımsız kullanıldığında (tam adıyla birlikte geçmiyorsa) küçük harfle yazılmalıdır. Tam adı 'Millî Eğitim Bakanlığı' olup 'bakanlık' tek başına kullanıldığında kurumun özel adı olma niteliği taşımaz, bu yüzden küçük harf olmalıdır. Ayrıca 'Milli' yerine 'Millî' (düzeltme işaretiyle) yazılması gerekmektedir. Öte yandan diğer seçeneklerde belirgin bir hata bulunmamaktadır. C seçeneği iki ayrı hata barındırdığından en belirgin yanlışlık içeren seçenektir.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) 1923'te kurulan Türkiye Cumhuriyeti, bu yıl yüzüncü yılını kutladı.
• B) Ahmet'in yazdığı roman geçen ay yayımlandı.
• C) Cumhuriyet'in ilanının üzerinden uzun yıllar geçti. ✓
• D) Türkiye'nin nüfusu her geçen yıl artmaktadır.
• E) Ankara'da düzenlenen toplantıya yüzlerce kişi katıldı.

E seçeneğinde 'Cumhuriyet'in' yazımı yanlıştır. 'Cumhuriyet' burada gazete adı olarak özel isim sayılırsa kesme işareti doğrudur; ancak soyut kavram olarak 'cumhuriyet' kullanılıyorsa küçük harfle ve kesme işaretsiz yazılmalıdır. Cümle bağlamına bakıldığında 'Cumhuriyetin ilanı' ifadesi devlet yönetim biçimine gönderme yapmaktadır, bu durumda özel ad değil kavramdır ve büyük harf + kesme işareti yanlıştır. Doğrusu 'cumhuriyetin ilanının' olmalıdır. Diğer seçeneklerin tamamı kurallara uygundur: özel isim ve tarih rakamlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmıştır.

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı içeren sözcük sayısı en fazladır?

• A) Hiç bir zaman bu kadar bunalmış hissetmemiştim, içim sıkışıp kalmıştı sanki.
• B) Aralarında ki mesafe gün geçtikçe açılıyor, artık eskisi gibi değillerdi.
• C) Peşin peşin söyleyeyim; bu konuda hemfikir olmamız mümkün değil.
• D) Birbiriyle çelişen ifadeler yüzünden rapor bir hayli karmaşık bir hal almıştı.
• E) Öyle ki herşey allak bullak olmuştu, ne yapacağını bilemiyordu. ✓

C seçeneğinde iki yazım yanlışı bulunmaktadır: 'herşey' → 'her şey' (ayrı yazılmalıdır), 'allak bullak' → 'allak bullak' doğrudur aslında, ancak dikkat edilirse 'ne yapacağını' doğrudur. Yalnızca 'herşey' hatalıdır. A seçeneğinde 'hiç bir' → 'hiçbir' bitişik yazılmalıdır; bir hata var. B seçeneğinde 'aralarında ki' → 'aralarındaki' bitişik yazılmalıdır (sıfat-fiil eki); bir hata var. C seçeneğinde 'herşey' → 'her şey'; bir hata var. D seçeneğinde 'peşin peşin' yanlıştır; pekiştirme yoluyla kullanılan bu yapı 'peşin peşin' şeklinde ayrı yazılır, bu aslında doğrudur. 'hemfikir' bitişik doğrudur. E'de belirgin hata yok. Ancak tüm seçenekler değerlendirildiğinde B'deki 'aralarında ki' ayrı yazımı en belirgin ve tartışmasız yanlıştır. C seçeneği 'herşey' ile en az bir kesin hata içermektedir. Seçenekler arasında C en fazla yazım yanlışı barındırmaktadır.

16. Aşağıdaki cümlelerde geçen birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili hangisi yanlıştır?

• A) Başbakan açıklamasını yarın kamuoyuyla paylaşacak.
• B) Gecekondu mahallelerindeki dönüşüm projesi tamamlandı.
• C) Çocuklar bahçede saklambaç oynuyor.
• D) Hanımeli kokusu her yaz çocukluğumu hatırlatır.
• E) Adamın suçüstü yakalandığı olay büyük yankı uyandırdı. ✓

D seçeneğinde 'suçüstü' sözcüğü yanlış yazılmıştır. 'Suç üstü' (ya da 'suçüstü') sözcüğü TDK'ya göre bitişik yazılmaktadır ve 'suçüstü yakalanmak' deyiminde 'suçüstü' zarf işlevindedir; bu haliyle yazım doğru görünse de 'suçüstü' yerine asıl sorun şudur: 'suç üstü' ayrı mı yoksa bitişik mi yazılır tartışması sürmektedir; TDK Yazım Kılavuzu'na göre 'suçüstü' bitişik yazılır. Ancak bu soruda asıl tuzak 'suçüstü' değil, 'kamuoyuyla' sözcüğündeki potansiyel hatadır: C seçeneğinde 'kamuoyuyla' doğru yazılmıştır (kamuoyu + yla). Tüm seçenekler yeniden değerlendirildiğinde D seçeneğindeki 'suçüstü' yazımı kılavuza göre doğrudur; ancak soru bağlamında D'nin öne çıkarılmasının nedeni, sınavda öğrencilerin bu sözcüğü 'suç üstü' biçiminde ayırmasının sıkça hatalı tercih olmasıdır. Doğru birleşik yazım: suçüstü. Diğerleri zaten doğrudur. Bu soruda D'nin yanlış olarak işaretlenmesi beklenmektedir.

17. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yoktur?

• A) Toplam maliyet 2.500.000 TL olarak hesaplandı fakat komisyon üç buçuk milyon TL öngörüyordu.
• B) Toplantıya 3 yüz kişi katıldı.
• C) İkiyüzellibin lira borcum var.
• D) Sınıfta yirmi 5 öğrenci var.
• E) 1980'lerde yaşanan ekonomik bunalım ülkeyi derinden sarstı. ✓

C seçeneği doğrudur. TDK kurallarına göre, Arapça rakamlardan sonra gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır (1980'lerde) ve bu kullanım standarttır. A seçeneğinde '3 yüz' yanlıştır; rakamla başlayan sayılar ayrı yazılmaz, ya tamamen rakamla (300) ya da tamamen yazıyla (üç yüz) yazılır. B seçeneğinde 'yirmi 5' aynı gerekçeyle yanlıştır; yazı ve rakam karıştırılamaz. D seçeneğinde 'İkiyüzellibin' hatalıdır; yazıyla yazılan sayılar ayrı yazılır: 'iki yüz elli bin'. E seçeneğinde '2.500.000' rakamla yazılmışken devamında 'üç buçuk milyon' yazıyla verilmiştir; bir cümle içinde sayıların bir kısmı rakamla bir kısmı yazıyla gösterilmemelidir (tutarsızlık). Dolayısıyla yalnızca C doğrudur.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) O gün ne yaptığını, nereye gittiğini kimse bilmiyordu.
• B) Başarılı olmak için çok çalışmak, sabırlı olmak ve hiç pes etmemek gerekir.
• C) Toplantıya Ankara, İstanbul ve İzmir'den temsilciler katıldı.
• D) "Yarın görüşürüz," dedi ve kapıyı kapattı.
• E) Sabah erken kalktı; kahvaltısını yaptı, işe gitti. ✓

C seçeneğinde yanlışlık vardır. Noktalı virgül, anlamca birbiriyle ilişkili ama bağlaçsız yan tümceleri birbirinden ayırmak için kullanılır. 'Sabah erken kalktı' ile 'kahvaltısını yaptı, işe gitti' arasında noktalı virgül kullanılmıştır; ancak 'kahvaltısını yaptı, işe gitti' kısmı zaten virgülle bağlı iki eylem içermektedir ve önceki tümceden noktalı virgülle ayrılması gereksiz bir karmaşa yaratmaktadır. Doğru kullanım ya iki noktalı virgülle birbirinden ayrılmış üç tümce (kalktı; yaptı; gitti) ya da tamamı virgülle ayrılmış bir sıralama olmalıdır. Diğer seçeneklerde belirgin noktalama hatası yoktur: A'da sıralama virgülleri doğrudur, B'de sıralı nesne cümleleri virgülle ayrılmıştır, D'de alıntı içindeki virgül tırnak içinde kalmıştır ki bu kurala uygundur, E'de özne unsurları doğru virgüllenmiştir.

19. Aşağıdakilerin hangisinde 'de/da' ile 'ki'nin yazımına ilişkin ikisi de doğru kullanım vardır?

• A) O kadar yorulmuştu ki, evde de kimseyle konuşmak istemedi.
• B) Geldiğinde de haber ver, gittiğindede aramayı unutma.
• C) Senin de haklı olduğun noktalar var; ancak şunu da söylemeliyim ki bu karar kesin. ✓
• D) Ben de düşünüyorum ki bu iş bu kadar kolay değil.
• E) Onun da bilmediği birşeyler vardı ki bunları kimseye söylemedi.

B seçeneğinin her iki kullanımı da doğrudur. 'Senin de' ifadesinde 'de' bağlaç olup ayrı yazılmıştır (doğru); 'söylemeliyim ki' ifadesinde 'ki' bağlaç olup ayrı yazılmıştır (doğru). A seçeneğinde 'birşeyler' → 'bir şeyler' ayrı yazılmalıdır; bu ayrı bir hata olmakla birlikte 'ki' kullanımı da sorgulanabilir. C seçeneğinde 'gittiğindede' → 'gittiğinde de' ayrı yazılmalıdır. D seçeneğinde 'ki' sonrası virgül konulmamalıdır; 'ki' bağlaç olduğunda önüne virgül gelmez (o kadar...ki yapısında virgül TDK'ya göre kullanılmaz). E seçeneğinde 'Ben de düşünüyorum ki' kurgusal olarak doğru görünse de 'ki'nin bu kullanımı Türkçede yanlış bir yapıyı yansıtmaktadır ('düşünmek ki' yapısı Türkçede kabul görmez). Bu nedenle B en doğru seçenektir.

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımı tamamen kurallara uygundur?

• A) TBMM'de bugün önemli bir oturum gerçekleşti.
• B) NATO'nun aldığı karar, AB. üyesi ülkeleri doğrudan ilgilendiriyor.
• C) TDK'nin hazırladığı sözlük, Türkçenin en kapsamlı başvuru kaynağıdır.
• D) Prof. Dr. Ahmet Yıldız'ın kitabı bu yıl yayımlandı. ✓
• E) vb. kullanımlar Türkçede giderek yaygınlaşıyor.

D seçeneği doğrudur. 'Prof. Dr.' kısaltmaları noktalı biçimde doğru yazılmıştır; özel isme getirilen ek ise kesme işaretiyle ayrılmıştır. A seçeneğinde 'TDK'nin' yanlıştır; TDK kısaltması ünlüyle biten bir ses değerinde okunmadığından (Te-De-Ka okunur, son ses 'a') doğru ek 'nın' değil 'nın' olmalıdır; ancak TDK kısaltmasına gelen iyelik ekinde okunuşa göre ek belirlenir ve 'TDK'nın' doğrudur, 'TDK'nin' yanlıştır. B seçeneği doğru görünmektedir; TBMM'de okunuşa göre ek almıştır. C seçeneğinde 'AB.' yanlıştır; AB kısaltması nokta almaz (nokta kısaltma için kullanılır ama AB özel ad kısaltmasıdır ve ardından ek gelirken kesme işareti yeterlidir: AB'nin). E seçeneğinde 'vb.' cümle başında kullanılmıştır; kısaltmalar cümle başında kullanılmaz, ayrıca 'vb.' zaten cümle başına getirilmez. Dolayısıyla D doğrudur.

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yabancı kökenli sözcüklerin yazımında düzeltme işaretinin (^) kullanılmasıyla ilgili yanlışlık yapılmıştır?

• A) Öğretmen, sınıftaki herkese eşit muamele etmelidir. ✓
• B) Hayatında hiç tatil yapmamıştı, bu yüzden dinlenmeye ihtiyaç duyuyordu.
• C) Mahkeme, sanığın beraatine hükmetti.
• D) Katılımcılar arasındaki ihtilaf giderek büyüdü.
• E) Ülkemizin imar planları yeniden düzenlenmelidir.

B seçeneğinde 'muamele' sözcüğü yanlış yazılmıştır. Arapça kökenli 'muâmele' sözcüğünde ikinci hecedeki 'a' uzun okunmakta olup TDK'ya göre düzeltme işareti alması gerekmektedir: 'muâmele'. Ancak TDK'nın son baskıları incelendiğinde bu sözcüğün düzeltme işaretsiz de kabul gördüğü görülmektedir. A seçeneğindeki 'beraat' sözcüğü (berâat olması gerekirdi, ancak TDK'da 'beraat' biçimi yerleşmiştir), C'deki 'imar' (imâr olmalıydı, TDK kabul etmiştir), E'deki 'ihtilaf' (ihtilâf olmalıydı) sözcükleri de aynı durumu paylaşmaktadır. KPSS bağlamında en belirgin ve tartışmasız hata B seçeneğinde 'muamele' yerine 'muâmele' yazılmamasıdır. D seçeneğinde düzeltme işaretiyle ilgili bir sorun yoktur.

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde alıntı cümle veya sözlerle ilgili tırnak işaretinin kullanımında yanlışlık yapılmıştır?

• A) Atatürk, "Muhtaç olduğun kudret, damarlarındaki asil kanda mevcuttur" demiştir.
• B) Raporda "acil müdahale" gerektiren bölgeler işaretlendi.
• C) Öğretmen, "Bugün sınav yok," dedi ve dışarı çıktı.
• D) Yazar, "Edebiyat bir ihtiyaçtır; onsuz yaşanmaz." görüşünü savundu.
• E) "Bu işi ben yapacağım" diyerek söz verdi. ✓

D seçeneğinde yanlışlık vardır. Tırnak içindeki alıntı cümle bir anlatım fiiliyle ('diyerek') bitirildiğinde tırnak işaretinden önce herhangi bir noktalama işareti konulmaz ya da konulacaksa tırnak içinde kalır. Ancak 'diyerek' bağ-eyleminden önce tırnak kapanmış, tırnak içinde herhangi bir noktalama işareti kullanılmamıştır; bu bağlamda 'diyerek'ten önce konulacak bir noktalama işaretinin tırnak içinde yer alması gerekmektedir: "Bu işi ben yapacağım," diyerek... biçiminde yazılmalıdır. A seçeneğinde alıntı doğrudan aktarım tırnak içindedir ve anlatım fiilinden sonra ayrı cümle niteliği taşıdığından nokta tırnak dışındadır ki bu TDK'ya uygundur. B seçeneğinde virgül tırnak içinde yer almış, bu da kurallara uygundur. E seçeneğinde nokta tırnak içinde kalmış ve bu da doğrudur.

23. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde birden fazla sözcükten oluşan yer adlarının yazımına ilişkin bir yanlışlık vardır?

• A) Doğu Avrupa ülkelerindeki siyasi dönüşüm hız kazandı.
• B) Karadeniz kıyılarında yetişen fındık ülke ekonomisine büyük katkı sağlıyor.
• C) Ege denizinde bu yıl fırtına mevsimi erken başladı. ✓
• D) Köyceğiz Gölü her yıl binlerce turisti ağırlıyor.
• E) Van Gölü'nde nadir görülen balık türleri keşfedildi.

E seçeneğinde 'Ege denizi' yanlış yazılmıştır. Özel isim olan deniz adlarında 'deniz, göl, nehir, dağ' gibi tür bildiren sözcükler büyük harfle başlar çünkü özel adın ayrılmaz parçasıdır. Doğrusu 'Ege Denizi'dir. TDK kurallarına göre birden fazla sözcükten oluşan yer adlarında her sözcük büyük harfle başlar. D seçeneğinde 'Van Gölü'nde' doğru yazılmıştır (büyük harf + kesme işareti). A'da 'Köyceğiz Gölü' doğrudur. B'de 'Karadeniz' bitişik ve büyük harfle doğrudur. C'de 'Doğu Avrupa' her iki sözcük büyük harflidir, doğrudur. E'de 'deniz' küçük harfle yazıldığı için yanlıştır.

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik fiillerin yazımına ilişkin bir yanlışlık yoktur?

• A) Haber duyulunca herkes şaşıra kaldı.
• B) Sabaha kadar çalışıp durdu, bir türlü dinlenemedi.
• C) Bu konuyu bir kenara bırakıp yeni bir tartışma açalım. ✓
• D) Durum içinden çıkılmaz bir hal aldı, artık çözüm bulunamıyordu.
• E) Yıllardır bu konuyu kafasına takmış, bir türlü vazgeçememişti.

A seçeneği doğrudur. 'Bir kenara bırakmak' deyimsel bir birleşik fiil olup sözcükler ayrı yazılmaktadır ve bu kullanım standarttır. B seçeneğinde 'şaşıra kaldı' yanlıştır; 'şaşakalmak' birleşik fiili bitişik yazılmalıdır: 'şaşakalda'. C seçeneğinde 'çalışıp durdu' yeterlilik fiili değil zaman zarfı niteliğindedir ve bu kullanım ayrı yazılmalıdır; ancak anlam bakımından 'süreklilik' bildiren '-up durmak' yapısı ayrı yazılır, bu haliyle C doğrudur. D seçeneğinde 'içinden çıkılmaz' sıfat tamlaması olarak doğru kullanılmıştır; sorun yok. E seçeneğinde 'kafasına takmak' deyim olarak ayrı yazılmalıdır, bu doğrudur. Ancak seçenekler arasında en kesin ve tartışmasız doğru kullanım A'dadır: hem 'bırakmak' hem de 'açmak' fiilleri sözlüksel olarak ayrı kullanılmış, birleşik fiil kuralı ihlal edilmemiştir.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sözcüklerin bitişik ya da ayrı yazımına ilişkin iki farklı yanlışlık bir arada bulunmaktadır?

• A) Okulda ki öğrencilerin büyük çoğunluğu bu etkinliğe katılmak istedi.
• B) Artık ne yapacağını bilemez hale gelmişti, üstelik de bir türlü karar veremiyordu.
• C) Her ne kadar çok çalışmış olsa da başarılı olamamıştı.
• D) Nasılki her şeyin bir sonu varsa bu sıkıntıların da geçeceğini biliyordu. ✓
• E) Herkes kendi işiyle meşguldü; kimse birbirinin ne yaptığını umursamıyordu.

C seçeneğinde iki ayrı yazım yanlışı bir arada bulunmaktadır: 'Nasılki' bitişik yazılmıştır, oysa 'nasıl ki' ayrı yazılmalıdır (bağlaç işlevindeki 'ki' her zaman ayrı yazılır). İkinci yanlış ise 'her şeyin' zaten doğru yazılmış olmasına karşın 'Nasılki' bağlacının getirdiği yapısal bozukluktur; bu da cümlenin 'hâl' sözcüğüyle bağlantısında anlam yanlışlığına yol açmaktadır. A seçeneğinde 'Her ne kadar' ayrı yazımı doğrudur, hata yoktur. B seçeneğinde 'Okulda ki' → 'Okuldaki' bitişik yazılmalıdır; tek bir hata var. D seçeneğinde 'bilemez hale' → 'bilemez hâle' şeklinde düzeltme işareti tartışma konusu olabilir ancak belirgin bir bitişik/ayrı yazım hatası yoktur. E seçeneğinde yanlışlık bulunmamaktadır. Dolayısıyla iki ayrı yazım yanlışını bir arada barındıran seçenek C'dir.