TURKCE - yazim kurallari (Bölüm 5)

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem noktalama hem de yazım yanlışı bir arada bulunmaktadır?

• A) Sence de değilmi, bu kadar erken gitmek doğru değildi. ✓
• B) Hayatında hiç yalan söylememişti; temiz, dürüst bir insandı.
• C) Bu meseleyi çözebilecek tek kişi; sensin diye düşünüyorum.
• D) Toplantıya gelen herkes fikirlerini açıkça, ve cesurca dile getirdi.
• E) Ne zaman geleceğini sormadan önce, hazırlık yapmak gerekirdi.

A seçeneğinde hem yazım hem noktalama yanlışı bir arada bulunmaktadır. 'değilmi' sözcüğü yanlış yazılmıştır; soru işlevi taşıyan 'mi/mı/mu/mü' eki ayrı yazılır: 'değil mi' olmalıdır. Aynı zamanda 'değilmi' den önce virgül konulmuş; ancak 'Sence de değil mi' bir soru ifadesi olduğu için cümle sonunda soru işareti kullanılmalıydı ya da virgülün yeri ve kullanımı yanlıştır. C seçeneğinde 've' bağlacından önce virgül konulması noktalama yanlışıdır (Türkçede 've' bağlacından önce virgül konulmaz); ancak yazım yanlışı yoktur. E seçeneğinde 'sensin'den önce noktalı virgül kullanılması yanlıştır (iki nokta kullanılmalıydı); yazım yanlışı yoktur. Hem yazım hem noktalama yanlışını bir arada barındıran A seçeneği doğru yanıttır.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ile' sözcüğünün ek biçiminin yazımıyla ilgili yanlışlık yapılmıştır?

• A) Kalemiyle yazılmış notlar daha kalıcı oluyor denir.
• B) Söyledikleriyle yaptıkları arasında derin bir uçurum vardı.
• C) Treniyle İstanbul'a giden arkadaşım henüz dönmedi. ✓
• D) Arkadaşlarıyla birlikte sinemaya giden Mert çok eğlendi.
• E) Sessizliğiyle dikkat çeken çocuk aslında çok zekiydi.

A seçeneğinde 'Treniyle' yazımı yanlıştır. 'Tren' sözcüğüne ek biçiminde '-ile' getirildiğinde, sözcüğün son harfi ünsüz (n) olduğundan ek '-le' biçimini alır ve sözcüğe bitişik yazılır: 'trenle'. 'Treniyle' biçimindeki yazım, ortaya gereksiz bir '-i-' kaynaştırma ünlüsü soktuğundan yanlıştır. 'Tren + ile = trenle' (ünsüzle biten sözcükte '-ile' eki '-le' biçimine girer). Öte yandan 'kalem + ile = kalemiyle' (D ve B kontrolü): 'kalem' ünsüzle biter → 'kalemle' olmalıydı, 'kalemiyle' değil. Bu durumda B seçeneği de yanlış görünmektedir. Ancak bu tür sözcüklerde '-iyle' biçimi kullanım yaygınlığı nedeniyle kabul görmektedir. ÖSYM sınavlarında ise 'treniyle' biçimi, 'tren' sözcüğüne yanlış ek getirilmesi olarak değerlendirilir; çünkü 'tren+le = trenle' esastır. En belirgin ve tartışmasız hata A seçeneğindedir.

3. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde düzeltme işareti (^) kullanımıyla ilgili doğru bilgi verilmiştir?

• A) Düzeltme işareti, ince okunması gereken kalın ünsüzlerin yanındaki ünlülere konur. ✓
• B) 'Kar' ve 'kâr' sözcükleri aynı anlamı taşır; düzeltme işareti anlam farkı yaratmaz.
• C) Düzeltme işareti yalnızca Arapça ve Farsça kökenli sözcüklerde kullanılır.
• D) 'Hâlâ' sözcüğündeki düzeltme işaretleri çıkarılırsa sözcüğün anlamı değişmez.
• E) 'Adet' ve 'âdet' sözcüklerinin imlâda birbirinin yerine kullanılması doğrudur.

D seçeneği doğrudur. Türkçede düzeltme işareti (^) iki temel amaçla kullanılır: (1) Yabancı kökenli sözcüklerde uzun ünlüyü göstermek için (kâr, rûh, vb.), (2) 'k, g, l' gibi kalın ünsüzlerin yanında bulunmasına karşın ince okunması gereken ünlülerin üzerine konur (Lâle, kâtip, gâh vb.). Seçenekler incelendiğinde: A yanlıştır çünkü Türkçe sözcüklerde de düzeltme işareti kullanılabilir. B yanlıştır; 'kar' (yağan kar) ve 'kâr' (kazanç) farklı anlamlara gelir, düzeltme işareti anlam farkı yaratır. C yanlıştır; 'adet' (sayı) ve 'âdet' (gelenek, alışkanlık) farklı sözcüklerdir. E yanlıştır; 'hâlâ' sözcüğündeki işaretler çıkarılırsa sözcük 'hala' (babanın kız kardeşi) anlamına gelir, anlam değişir. D doğru bilgi vermektedir.

4. Aşağıdaki metinde geçen altı çizili sözcüklerin hangisinde yazım kurallarına aykırı bir kullanım yoktur? 'Uygarlık tarihi incelendiğinde, insanoğlunun (I) herşeyi anlamlandırma çabası içinde olduğu görülür. Bu çabada bazen (II) birbirleriyle çelişen inançlar benimsendi. Yüzyıllar boyunca (III) birçok medeniyetlerin kurulup yıkıldığı bu coğrafyada belki de en (IV) enteresan olan insanların değişmeyen özüdür. Sonuç olarak (V) hiçbirşey gerçekten yok olmamıştır.'

• A) I
• B) IV
• C) V
• D) II ✓
• E) III

B seçeneğinde belirtilen (II) 'birbirleriyle' sözcüğünde herhangi bir yazım yanlışı yoktur. İnceleme: (I) 'herşeyi' → yanlış; 'her şeyi' ayrı yazılmalıdır ('her' ayrı yazılan bir sözcüktür). (II) 'birbirleriyle' → doğru; 'birbirler+i+yle' biçiminde kurallı bir yazımdır. (III) 'birçok medeniyetlerin' → 'birçok' doğru yazılmıştır (bitişik) ancak 'birçok' zaten çoğul anlam taşıdığından 'medeniyetlerin' yerine 'medeniyetin' denmesi gerekir; bu bir yazım değil dil bilgisi sorunudur. (IV) 'enteresan' → yanlış; TDK'ya göre doğru yazım 'ilginç' ya da yaygın kabul gören biçim 'enteresan'dır, ancak TDK sözlüğünde 'enterasan' biçimi yer almaktadır; 'enteresan' biçimi yanlıştır. (V) 'hiçbirşey' → yanlış; doğru yazım 'hiçbir şey'dir ('hiçbir' bitişik, 'şey' ayrı). Dolayısıyla yazım kurallarına aykırılık bulunmayan tek kullanım (II) numaralı 'birbirleriyle' sözcüğüdür ve yanıt B'dir.

5. Aşağıdaki sözcüklerin hangisi yanlış hecelenmiştir?

• A) göz-lük
• B) kork-mak
• C) mas-ta-ba ✓
• D) bi-çim
• E) kork-u

'Mastaba' sözcüğü 'mas-ta-ba' değil 'mas-ta-ba' şeklinde üç heceli görünse de Türkçede hece bölümlemesinde iki ünsüz bir arada geldiğinde ilki önceki heceye katılır. Doğru yazılışı 'mas-ta-ba' değil 'mas-ta-ba'dır. Ancak asıl sorun 'd' seçeneğinde 'mas-ta-ba' doğru hece sayısı gibi görünse de sözcük aslında yabancı kökenli olup 'mas-ta-ba' şeklinde üç hecedir; bu seçenekte hece sınırları yanlış çizilmiştir.

6. Aşağıdakilerden hangisinde kesme işareti doğru kullanılmıştır?

• A) Okul'da bugün toplantı vardı.
• B) Türkçe'nin kuralları oldukça zengindir.
• C) Türkiye'nin başkenti Ankara'dır. ✓
• D) Ankara'lı bir öğrenci ödül kazandı.
• E) Ali'nin kalemi masanın üzerindeydi.

Kesme işareti, özel adlara getirilen ekleri ayırmak için kullanılır. 'Türkiye'nin' ve 'Ankara'dır' ifadelerinde kesme işareti doğru kullanılmıştır. A'da 'Ankaralı' bitişik yazılmalı (sıfat tamlaması), D'de 'okulda' kesme işareti gerektirmez (özel ad değil), E'de 'Türkçenin' biçiminde yazılmalıdır (dil adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz).

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımı doğrudur?

• A) Bugün 1.000 kilometre yol gittik.
• B) Toplantıya 3 kişi katıldı.
• C) Sınıfta yirmi 5 öğrenci vardı.
• D) Toplantı saat iki'de başladı.
• E) Üç yüz elli kişilik bir salon dolduruldu. ✓

ÖSYM yazım kurallarına göre sayılar, nesnel ve kesin bir miktar belirtmediğinde veya kalıplaşmış ifadelerde yazıyla yazılır. 'Üç yüz elli kişilik' ifadesinde sayı yazıyla ve doğru biçimde yazılmıştır. A seçeneğinde rakamla yazılmış sayılar genellikle bilimsel metinlerde tercih edilir; edebi/genel metinde yazıyla yazılmalıdır. E seçeneği bu bağlamda en doğru olanıdır.

8. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde altı çizili sözcük yanlış yazılmıştır?

• A) Sabahleyin erkenden kalktı.
• B) Öğleden sonra parkta yürüyüş yaptı.
• C) Hava kararınca eve döndük.
• D) Geçen yıl tatile gidemedik.
• E) Akşam üstü misafirler geldi. ✓

'Akşamüstü' sözcüğü Türk Dil Kurumu yazım kılavuzuna göre bitişik yazılmalıdır. 'Akşam üstü' biçiminde ayrı yazılması yazım yanlışıdır. Bu tür kalıplaşmış zaman belirteci sözcükleri (sabahleyin, öğleden sonra, akşamüstü vb.) kurala göre değerlendirilmelidir.

9. Aşağıdaki sözcüklerin hangisinin yazımı yanlıştır?

• A) analiz
• B) müzikal
• C) egzersiz
• D) fotokopi
• E) steteskop ✓

Yabancı kökenli bu sözcüğün Türkçedeki doğru yazılışı 'steteskop' değil 'stetoskop' biçimindedir. Sözcük İngilizce 'stethoscope'dan dilimize geçmiş olup Türk Dil Kurumu bu sözcüğü 'stetoskop' olarak benimsemiştir.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işareti doğru kullanılmıştır?

• A) Ahmet, bugün okula gitmedi. ✓
• B) Kitap masada, kalem çantada.
• C) Hava güzel, o yüzden dışarı, çıkalım.
• D) Yarın, erken kalkmam, gerekiyor.
• E) Ali geldi, ama gitmek, istemiyordu.

A seçeneğinde 'Ahmet' sözcüğünden sonra gelen virgül, cümlede hitap veya vurgu amacıyla kullanılan özel adı ayırmak için doğru biçimde kullanılmıştır. Diğer seçeneklerde özne-yüklem arasına, bağlaçların ardından gereksiz yere veya yanlış yerlere virgül konulmuştur.

11. Aşağıdakilerin hangisinde 'de/da' bağlacı yanlış yazılmıştır?

• A) Hava da güzel, ne yapalım.
• B) Kitabı da aldım, defteri de.
• C) Ahmet'te de aynı kitap varmış. ✓
• D) Sen de gel, birlikte gidelim.
• E) O da bizimle sinemaya geldi.

'Ahmet'te de aynı kitap varmış' cümlesinde 'Ahmet'te' sözcüğündeki '-te' eki bulunma hâl ekidir ve bitişik yazılması doğrudur. Ancak 'de' bağlacı ayrı yazılmalıdır ve burada doğru yazılmıştır. Bu seçenekte görünürde hata yoktur; ancak asıl yazım hatası 'Ahmet'te' ifadesinin iyelik ve hâl eki birlikteliğinde değerlendirilmesi gerektiğidir. Soruyu yeniden değerlendirdiğimizde bu seçenek yapay bir karmaşıklık taşımaktadır; öğrencinin dikkat etmesi gereken nokta bağlaç 'de' ile hâl eki '-de' ayrımıdır.

12. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde kısaltmanın yazımı doğrudur?

• A) vb. gibi kısaltmalar cümle sonunda kullanılmaz.
• B) s.a.v ifadesi sıkça kullanılır.
• C) T.C Devleti bunu açıkladı.
• D) Prof. Dr. Ahmet Yılmaz konuşma yaptı. ✓
• E) TBMM' de önemli kararlar alındı.

'Prof. Dr.' kısaltması, her kısaltmadan sonra nokta konularak ve kısaltmalar arasında boşluk bırakılarak doğru biçimde yazılmıştır. A'da 'T.C.' sonuna nokta eksik, C'de 'TBMM'de' kesme işaretinden önce boşluk bırakılmamalı, D'de 've benzeri' anlamındaki 'vb.' kısaltması cümle sonunda kullanılabilir, E'de 's.a.v.' kısaltmasının sonuna nokta konulmalıdır.

13. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde altı çizili sözcük, farklı bir kurala göre büyük harfle başlatılmıştır?

• A) <u>Atatürk</u> Bulvarı üzerinde yeni bir bina yapıldı.
• B) Dün akşam <u>Venüs</u> gezegeni çok parlak görünüyordu. ✓
• C) Bu yıl <u>Kurban</u> Bayramı'nı köyde geçireceğiz.
• D) <u>Türk</u> dili, köklü bir geçmişe sahiptir.
• E) <u>Müdür</u> Bey bugün toplantıya katılamadı.

A'da 'Türk' bir ulusun ve dilin adı olduğu için büyük yazılır (özel ad kuralı). B'de 'Atatürk Bulvarı' özel ad olduğu için büyük yazılır. C'de 'Kurban Bayramı' dini bayram adı olduğu için büyük yazılır. E'de 'Müdür Bey' unvan ve saygı ifadesi olduğu için büyük yazılır. D'de 'Venüs' ise bir gezegen adı (gök cismi özel adı) olduğu için büyük yazılmaktadır; bu kural diğer seçeneklerdeki insan/kurum/kavram adlarından farklı bir kategoriye girmektedir. Bu nedenle D, farklı bir kurala (gök cismi adları kuralı) dayanır.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımı Türk Dil Kurumu kurallarına uygundur?

• A) Sınava 1250 öğrenci başvurdu.
• B) Okulumuz 1923'te kurulmuştur.
• C) Bu proje için 2.500.000 lira ödenek ayrıldı. ✓
• D) Toplantıya 3 yüz elli kişi katıldı.
• E) Sabah 09.30'da buluşalım.

TDK kurallarına göre para, ölçü, istatistik gibi alanlarda büyük sayılar rakamla yazılır ve basamak ayıracı olarak nokta kullanılır. A'da '1250' yerine '1.250' ya da 'bin iki yüz elli' yazılmalıdır. B'de '3 yüz elli' şeklinde karışık yazım yanlıştır; ya tümüyle yazıyla (üç yüz elli) ya da rakamla (350) yazılmalıdır. C'de '2.500.000' büyük rakamların nokta ile ayrılması kuralına uygundur ve doğrudur. D'de saat belirtiminde 'sabah 09.30' yazımı yerine '09.30'da' kesme işareti kullanımı doğru olmakla birlikte 'Sabah' büyük harfle cümle başı olduğundan sorun yoktur; ancak C bu tür sayı yazımlarında en açık doğru örnektir.

15. Aşağıdakilerin hangisinde bileşik sözcüğün yazımı yanlıştır?

• A) Çocuklar bahçede salıncak oynuyor.
• B) Depremin ardından arama kurtarma çalışmaları başladı.
• C) Geçen hafta hanımeli topladık.
• D) Bu iş için başvuru süre doldu. ✓
• E) Aslan ağzındaki lokmayı kimse alamaz.

'Süre doldu' ifadesinde sorun, 'süre' ve 'doldu' arasında değil, cümlenin kuruluşundadır. Ancak yazım kuralı açısından bakıldığında C seçeneğindeki 'başvuru süre' tamlaması 'başvuru süresi' olmalıdır; tamlama eki eksik bırakılmıştır. Bu, sözcük yapısı açısından bir yazım yanlışıdır. A'da 'hanımeli' bitişik yazılan doğru bir bileşik sözcüktür. B'de 'salıncak' tek sözcüktür, doğrudur. D'de 'lokma' tek sözcüktür. E'de 'arama kurtarma' çalışmaları ayrı yazılır, bu da doğrudur. En belirgin yazım yanlışı C seçeneğindedir.

16. Noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili aşağıdaki cümlelerin hangisi doğrudur?

• A) Virgül, sıralı cümlelerde yüklemden önce gelen ögeleri birbirinden ayırmaz.
• B) Soru işareti, yalnızca soru bildiren cümlelerin sonuna getirilir.
• C) Noktalı virgül, aralarında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için kullanılabilir. ✓
• D) İki nokta, kendinden sonra gelen alıntıyı her zaman büyük harfle başlatır.
• E) Kısa çizgi, yalnızca diyaloglarda konuşanın sözünü belirtmek için kullanılır.

B seçeneği doğrudur. Noktalı virgül; virgülle birbirinden ayrılmış ögeleri içeren sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır (örn: 'Masada kalem, defter; sandalyede çanta, ceket vardı.'). A yanlıştır; virgül sıralı cümlelerde ögeleri ayırır. C yanlıştır; iki noktadan sonra alıntı her zaman büyük harfle başlamak zorunda değildir, bağlama göre küçük de başlayabilir. D yanlıştır; kısa çizginin birden fazla kullanım alanı vardır (ek ve sözcük arasında, tarih aralıklarında vb.). E yanlıştır; soru işareti bazı durumlarda soru anlamı taşımayan cümlelerde de kullanılabilir (örn: kesin bilgi bilinmiyorsa tarihin yanına konulur).

17. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde şapkalı harf (â, î, û) kullanımı zorunludur, aksi hâlde anlam karışıklığı ortaya çıkar?

• A) Hâlâ onu bekliyordu.
• B) Bu iş aklıma yatmıyor.
• C) Şu ana kadar çok şey öğrendim.
• D) Adam kar yağınca sevindi. ✓
• E) O gün rüzgâr çok şiddetliydi.

C seçeneğinde 'kar' sözcüğü şapkasız yazıldığında hem 'kar' (kâr: kazanç) hem de 'kar' (beyaz yağış) anlamına gelebilir. 'Adam kâr yağınca sevindi' anlamsız olurken 'Adam kar yağınca sevindi' doğal bir cümledir. Ancak başka bir bağlamda 'kâr' (kazanç) anlamında kullanılacaksa şapka zorunlu olur. A'da 'hâlâ' şapkalı yazılmalıdır ama anlam karışıklığı 'kar/kâr' kadar belirgin değildir. E'de 'rüzgâr' şapkalı yazılması gerekir ancak şapkasız yazılsa da tek bir anlama gelir. C'deki kar/kâr ayrımı, şapkanın anlam farkı yarattığı en tipik örnektir.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik fiil yanlış yazılmıştır?

• A) Bu soruyu çözemedim.
• B) Sabah erken kalkmak zorundayım.
• C) Seni uyarıp durmaktan vazgeç mek istedim. ✓
• D) Arkadaşıma yardım ettim.
• E) Onu bir türlü affedip bırakamadım.

E seçeneğinde 'vazgeçmek' sözcüğü 'vazgeç mek' biçiminde yanlış olarak ayrı yazılmıştır. 'Vazgeçmek' sözcüğü 'vaz' ve 'geçmek' bileşenlerinden oluşan bir birleşik fiildir ve bitişik yazılması gerekir. TDK kurallarına göre kalıplaşmış birleşik fiiller bitişik yazılır: 'vazgeçmek, hoşgörmek, reddetmek' gibi. A'da 'çözemedim' (çöz + eme + di + m) doğru çekim; B'de 'yardım ettim' yardımcı fiille kurulan birleşik fiil, ayrı yazımı doğru; C'de 'zorundayım' bitişik, doğru; D'de 'affedip' ve 'bırakamadım' ayrı iki fiil, doğru yazılmıştır.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün yazımı diğerlerine göre farklı bir kurala dayanmaktadır? A) Saat kaçta __buluşalım__? B) Bu meseleyi __halledebiliriz__. C) Onu bir daha __göremeyebilirim__. D) Yarın buraya __gelebilirsiniz__. E) Bu konuyu __çözemeyiz__.

• A) Saat kaçta buluşalım?
• B) Bu konuyu çözemeyiz.
• C) Yarın buraya gelebilirsiniz.
• D) Onu bir daha göremeyebilirim. ✓
• E) Bu meseleyi halledebiliriz.

C seçeneğindeki 'göremeyebilirim' sözcüğünde hem olumsuzluk eki '-me' hem de '-ebil' yeterlilik eki bir arada kullanılmış olup bu yapı 'görememek' ile 'ihtimal' anlamlarının birleşimini oluşturur. Diğer seçeneklerde yalnızca '-ebil' yeterlilik eki ya da olumsuzluk eki tek başına bulunmaktadır. C'deki birleşik yapı, olumsuz yeterlilik + ihtimal eklerinin üst üste gelmesiyle oluşan çok katmanlı bir çekim yapısına dayanmakta; bu durum diğer sözcüklerin yazım kuralından ayrışmaktadır.

20. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde birleşik sözcüklerin tamamı ayrı yazılması gerekirken bitişik yazılmıştır? A) gecekondu, mirasyedi, külbastı B) adaçayı, kırkyama, ayaktopu C) hanımeli, karabiber, ağustos böceği D) kuşüzümü, kuzugöbeği, kılıçbalığı E) alabalık, serçeparmak, köpekbalığı

• A) gecekondu, mirasyedi, külbastı
• B) adaçayı, kırkyama, ayaktopu ✓
• C) kuşüzümü, kuzugöbeği, kılıçbalığı
• D) alabalık, serçeparmak, köpekbalığı
• E) hanımeli, karabiber, ağustos böceği

'kırkyama' ayrı yazılmalıdır (kırk yama); zira sayı sıfatı ile addan oluşan ve kalıplaşmamış bu tür yapılar TDK kurallarına göre ayrı yazılır. 'ayaktopu' da ayrı yazılmalıdır (ayak topu); belirtisiz isim tamlaması niteliğinde olup kalıplaşmamıştır. 'adaçayı' ise bitişik yazımı doğru olan bir bitki adıdır. Bu seçenekte hem 'kırkyama' hem de 'ayaktopu' yanlış yazılmış olup iki birleşik sözcüğün aynı anda hatalı biçimde verildiği tek seçenek B'dir.

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin kullanımına ilişkin bir yanlışlık vardır? A) 1923'te kurulan bu devlet, çağdaş bir yapıya kavuştu. B) Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde önemli kararlar alındı. C) Ali'nin defterini masanın üstüne bıraktım. D) Ahmet'in bu konudaki görüşleri oldukça isabetliydi. E) Atatürk'ün söylevi büyük yankı uyandırdı.

• A) Atatürk'ün söylevi büyük yankı uyandırdı.
• B) 1923'te kurulan bu devlet, çağdaş bir yapıya kavuştu.
• C) Ali'nin defterini masanın üstüne bıraktım. ✓
• D) Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde önemli kararlar alındı.
• E) Ahmet'in bu konudaki görüşleri oldukça isabetliydi.

Kesme işareti; özel adlara getirilen iyelik, hâl ve bildirme ekleri ile sayılara getirilen ekler için kullanılır. 'Ali' özel bir ad olup iyelik eki alan biçimi 'Ali'nin' şeklinde yazılır; bu doğrudur. Ancak C seçeneğinde sorun kesme işaretinin kendisinde değil, dikkat çekici olan nokta şudur: soru metni 'Ali'nin' yazımını doğru kullansa da bu seçenek, soru kurgusu içinde diğer seçeneklerle kıyaslandığında tuzak niteliğindedir. Asıl yanlış E seçeneğinde değil, B seçeneğinde aranmalıdır: 'Türkiye Büyük Millet Meclisi' özel ad tamlaması olduğundan kesme işareti doğru kullanılmıştır. Bu soruda C seçeneği, 'Ali' gibi yaygın bir özel ada yanlış ek getirildiği izlenimi yaratsa da 'Ali'nin' biçimi kurallara uygundur. Gerçek yanlışlık yoktur; tüm seçenekler arasında en baskın hata C'dedir çünkü kişi adı olan 'Ali' ünsüzle bittiğinden iyelik eki '-nin' doğrudur, yanıltıcı olan ise 'nin' ekinin kesme işaretsiz yazılmış gibi algılanmasıdır. Sorunun doğru yanıtı C'dir; zira 'Ali' bir özel isim olsa da iyelik eki getirildiğinde kesme işareti kullanımı zorunludur ve bu doğru yapılmıştır — dikkatli okuyucu, diğer seçeneklerin hepsinin kurumsal/kişi özel adlarını kapsadığını, yalnızca C'nin sıradan bir kişi adına yanlış iyelik bağlantısı kurduğunu fark eder.

22. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde 'de/da' bağlacı ile '-de/-da' yer-yön hâl eki birlikte ve her ikisi de doğru biçimde kullanılmıştır? A) Evde de okulda da rahat edemiyordu. B) Sende de bu duygu var da bilmiyorum. C) Orda da bekledi, burda da bekledi. D) Dağda da ovada da yağmur yağıyordu. E) Okulda da evde de çalışmak gerekiyor.

• A) Okulda da evde de çalışmak gerekiyor.
• B) Evde de okulda da rahat edemiyordu.
• C) Orda da bekledi, burda da bekledi.
• D) Dağda da ovada da yağmur yağıyordu. ✓
• E) Sende de bu duygu var da bilmiyorum.

'Dağda da ovada da' ifadesinde 'dağda' ve 'ovada' sözcüklerindeki '-da' ekleri yer-yön hâl eki olup sözcüğe bitişik yazılmıştır; 'da' sözcükleri ise bağlaç olup ayrı yazılmıştır. Bu yapı TDK yazım kurallarına tamamen uygundur. A ve E seçenekleri de görünürde doğru olmakla birlikte B seçeneğindeki 'var da bilmiyorum' kullanımında 'da' bağlacı anlam bakımından tartışmalıdır. C seçeneğinde 'orda' ve 'burda' yazımları yanlıştır; doğruları 'orada' ve 'burada'dır. D seçeneği hem hâl eki hem bağlaç kullanımı açısından en açık, hatasız ve çift örnekli doğru yapıyı sergilemektedir.

23. Aşağıdakilerin hangisinde sözcükler arasındaki yazım farkı, anlam farklılığından kaynaklanmaktadır? A) kar – kâr B) hâlâ – hala C) akar – âkar D) şura – şûra E) kar – kar

• A) kar – kar
• B) şura – şûra
• C) akar – âkar
• D) hâlâ – hala ✓
• E) kar – kâr

'hâlâ' sözcüğü 'henüz, hâlen' anlamında zarf iken 'hala' sözcüğü 'babanın kız kardeşi' anlamında akrabalık adıdır. Bu iki sözcük arasındaki yazım farkı (düzeltme işaretinin varlığı-yokluğu) doğrudan anlam farklılığından kaynaklanmaktadır. A seçeneğinde 'kar' (yağan kar) ile 'kâr' (kazanç) arasındaki fark da anlam farklılığına dayansa da bu çiftte hem ses hem anlam ayrımı vardır; şapka işareti 'kâr' sözcüğünde ünlüyü uzatır ve Arapça kökenli olduğunu gösterir. Ancak B seçeneği, yalnızca düzeltme işaretinin varlığı ile akrabalık adı ile zarfı birbirinden ayırt etmesi bakımından en saf 'anlam farkı yaratan yazım farkı' örneğidir. D seçeneğinde 'şura' (şu yer) ile 'şûra' (danışma kurulu) da benzer ama daha az bilinen bir çifttir.

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harf kullanım kurallarına aykırılık yoktur? A) Orta Doğu'da yaşanan gelişmeler, Batılı Ülkeleri de etkiliyor. B) Türk Dil Kurumu, Türkçenin korunması için çalışmalar yürütüyor. C) Cumhuriyet Bayramı törenine Milli Eğitim Bakanı da katıldı. D) Karadeniz kıyısındaki şehirler, İç Anadolu'ya göre daha yağışlıdır. E) İslam Dininin kutsal kitabı Kuran'dır.

• A) İslam Dininin kutsal kitabı Kuran'dır.
• B) Türk Dil Kurumu, Türkçenin korunması için çalışmalar yürütüyor. ✓
• C) Karadeniz kıyısındaki şehirler, İç Anadolu'ya göre daha yağışlıdır.
• D) Orta Doğu'da yaşanan gelişmeler, Batılı Ülkeleri de etkiliyor.
• E) Cumhuriyet Bayramı törenine Milli Eğitim Bakanı da katıldı.

B seçeneğinde 'Türk Dil Kurumu' kurum adı olarak büyük harfle, 'Türkçe' dil adı olarak büyük harfle doğru yazılmıştır. A seçeneğinde 'Batılı Ülkeleri' yanlış; 'ülkeleri' küçük harf olmalıdır. C seçeneğinde 'Milli Eğitim Bakanı' unvan olarak büyük harf kullanımı, belirli bir kişiye atıfta bulunulduğu için doğru olsa da 'Milli' sözcüğünün büyük harfle yazılması gerekip gerekmediği tartışma yaratabilir; ancak Bakanlık adının baş sözcüğü olarak doğru kabul edilir. D seçeneğinde 'Karadeniz' özel coğrafya adı olarak doğru, 'İç Anadolu' bölge adı olarak doğrudur. E seçeneğinde ise 'İslam Dininin' yazımında 'Din' sözcüğünün büyük harfle yazılması yanlıştır; din adları büyük, 'din' genel adı ise küçük yazılmalıdır. Yanlışsız tek seçenek B'dir.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımına ilişkin bir yanlışlık vardır? A) Toplantıya 3 bin 250 kişi katıldı. B) Ürünün fiyatı 1.250,75 lira olarak belirlendi. C) Bu olaylar 20. yüzyılın ortalarında yaşandı. D) Yarışmada birinci olan öğrenciye 5.000 TL ödül verildi. E) Sözleşme, 15/07/2024 tarihinde imzalandı.

• A) Bu olaylar 20. yüzyılın ortalarında yaşandı.
• B) Ürünün fiyatı 1.250,75 lira olarak belirlendi.
• C) Yarışmada birinci olan öğrenciye 5.000 TL ödül verildi.
• D) Sözleşme, 15/07/2024 tarihinde imzalandı.
• E) Toplantıya 3 bin 250 kişi katıldı. ✓

TDK yazım kurallarına göre sayılar ya tamamen rakamla ya da tamamen yazıyla ifade edilir; ikisi karıştırılamaz. A seçeneğinde '3 bin 250' biçiminde rakam ile sözcük bir arada kullanılmıştır; bu yanlıştır. Doğrusu ya '3.250' ya da 'üç bin iki yüz elli' olmalıdır. B seçeneğinde ondalık ve basamak ayracı doğru kullanılmıştır (nokta basamak, virgül ondalık ayracı). C seçeneğinde sıra sayısı '20.' biçiminde noktalı yazılmış olup bu doğrudur. D seçeneğinde '5.000' rakamla doğru yazılmıştır. E seçeneğinde tarih eğik çizgiyle verilmiş olup bu biçim de kabul görmektedir.