Altın Test 14

1. Türkiye'de hazırlanan bazı bölgesel kalkınma projelerinin temel hedefleri şunlardır: • Bölgedeki taş kömürü madenciliği ve demir-çelik sanayisindeki yapısal değişimleri yönetmek ve modernize etmek • İstihdam olanaklarını artırarak bölge dışına olan göçleri engellemek ve ekonomiyi çeşitlendirmek • Filyos Limanı projesi ile bölgede yeni ulaşım ve sanayi koridorları oluşturmak Bu özellikleri verilen bölgesel kalkınma projesi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) DOKAP (Doğu Karadeniz Projesi)
• B) KOP (Konya Ovası Projesi)
• C) DAP (Doğu Anadolu Projesi)
• D) ZBK (Zonguldak - Bartın - Karabük Projesi) ✓
• E) GAP (Güneydoğu Anadolu Projesi)

Demir-çelik sanayisinin modernizasyonu, taş kömürü havzasının iyileştirilmesi ve Filyos projesi gibi unsurlar Zonguldak-Bartın-Karabük (ZBK) bölgesel gelişim projesinin temel hedefleridir.

2. Türkiye topraklarında akan veya kaynağını buradan alan nehirlerin döküldükleri deniz havzaları farklılık göstermektedir. Buna göre; I. Meriç Nehri II. Göksu Nehri III. Çoruh Nehri akarsularının denize döküldükleri havzalar sırasıyla hangi seçenekte doğru eşleştirilmiştir?

• A) Marmara Denizi - Akdeniz - Basra Körfezi
• B) Ege Denizi - Karadeniz - Akdeniz
• C) Marmara Denizi - Akdeniz - Karadeniz
• D) Ege Denizi - Akdeniz - Karadeniz ✓
• E) Akdeniz - Basra Körfezi - Karadeniz

Meriç Nehri, Balkanlar'dan gelerek Ege Denizi'ne (Saros Körfezi) dökülür. Göksu Nehri, Toroslar'dan doğup Akdeniz'e dökülerek Silifke Deltası'nı oluşturur. Çoruh Nehri ise Doğu Karadeniz dağlarından doğup Gürcistan topraklarından Karadeniz'e dökülür.

3. Ülke sınırları içerisindeki toplam nüfusun artışı yalnızca doğum oranlarının yüksek olmasıyla açıklanamaz; demografik, sosyal ve ekonomik birçok unsur bu durumu etkiler. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin toplam nüfusunun artış hızını doğrudan yükselten veya toplam nüfus miktarını artıran faktörlerden biridir?

• A) Sağlık hizmetlerinin gelişmesine bağlı olarak ölüm oranlarının azalması ✓
• B) Toplum genelinde eğitim seviyesinin ve farkındalığın artması
• C) Sanayileşmeyle birlikte kentleşme oranlarının yükselmesi
• D) Kırsal bölgelerden kentlere doğru yapılan iç göçlerin yoğunlaşması
• E) Kadınların iş gücüne katılım oranının yükselmesi

İç göçler ülke sınırları içindeki dağılımı değiştirir ancak toplam nüfusu artırmaz. Kentleşme, eğitim seviyesinin yükselmesi ve kadınların iş hayatına girmesi ise doğum oranlarını düşürerek nüfus artış hızını azaltıcı etki yapar. Sağlık koşullarının iyileşmesi ve buna bağlı olarak bebek ve yaşlı ölüm oranlarının azalması ise ortalama yaşam süresini uzatarak nüfus artışını yükselten doğrudan bir etkendir.

4. Sakarya Nehri'nin genel coğrafi özellikleri hakkında verilen; I. Türkiye'de en fazla coğrafi bölgeden geçen akarsudur. II. Karadeniz'e döküldüğü ağız kısmında akarsu biriktirmesiyle oluşan bir delta ovası (Karasu Deltası) bulunur. III. Yatak eğiminin azaldığı Marmara Bölgesi'ndeki akış özellikleri nedeniyle, Türkiye'de denge profiline en fazla yaklaşmış akarsularımızdandır. bilgilerinden hangileri doğrudur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) I, II ve III ✓

Sakarya Nehri, İç Anadolu, Ege, Marmara ve Karadeniz olmak üzere 4 bölgeden geçer ve en çok bölge gezen akarsudur (I). Döküldüğü yerde Karasu Deltası'nı oluşturmuştur (II). Marmara Bölümü'nde yükseltinin çok az olduğu düzlüklerde aktığı için denge profiline Türkiye'deki diğer nehirlerin çoğuna göre en yakın olan akarsulardandır (III).

5. Türkiye'de yer alan bazı şehirlerin yaklaşık coğrafi koordinatları (enlem ve boylam değerleri) şu şekildedir: • Rize: 41° Doğu boylamı - 40° Kuzey enlemi • Konya: 32° Doğu boylamı - 38° Kuzey enlemi • Van: 43° Doğu boylamı - 38° Kuzey enlemi • Diyarbakır: 41° Doğu boylamı - 37° Kuzey enlemi Bu koordinat bilgileri göz önüne alındığında, şehirlerin coğrafi özellikleri hakkında yapılan aşağıdaki yorumlardan hangisi _yanlıştır_?

• A) Van'dan Diyarbakır'a doğru seyahat eden bir kişi yerel saatin daha geri olduğunu gözlemler.
• B) Rize ile Diyarbakır'da güneş yıl boyunca her gün aynı anda doğar ve aynı anda batar. ✓
• C) Konya ve Van'da yıl içerisindeki gece ile gündüz süreleri arasındaki fark birbirine eşittir.
• D) 21 Haziran tarihinde en uzun gündüz süresi Rize'de ölçülür.
• E) Rize ve Diyarbakır şehirlerinin yerel saatleri yıl boyunca aynı kalır.

Rize ve Diyarbakır 41° Doğu boylamında yer aldıkları için yerel saatleri yıl boyu ortaktır. Konya ve Van 38° Kuzey enleminde yer aldıkları için enlem dereceleri aynı olup gece-gündüz süre farkları eşittir. 21 Haziran'da kuzeye gidildikçe gündüz süresi uzadığından en kuzeydeki Rize en uzun gündüze sahiptir. Van (43° D) Diyarbakır'a (41° D) göre daha doğuda olup yerel saati ileridir; dolayısıyla batıya (Diyarbakır'a) gidildikçe saat geri kalır. Ancak aynı boylamdaki Rize ve Diyarbakır'da güneşin yıl boyu aynı anda doğup batması imkansızdır; bu durum sadece gece ve gündüz sürelerinin tüm dünyada eşitlendiği ekinoks günlerinde (21 Mart - 23 Eylül) gerçekleşebilir.

6. Türkiye'de kırsal yerleşmelerin dokusunu (toplu veya dağınık yerleşme) belirleyen en temel faktörler yer şekilleri ve su kaynaklarının dağılışıdır. Buna göre, yeryüzü şekilleri ve su kaynakları dikkate alındığında, kırsal yerleşme dokuları hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi _yanlıştır_?

• A) Su kaynaklarının kısıtlı, arazinin sade olduğu İç Anadolu'da toplu yerleşmeler görülür.
• B) Akarsu vadileri boyunca uzanan vadilerde çizgisel (hat boyu) yerleşmeler gelişmiştir.
• C) Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde su kaynaklarının yetersizliği toplu yerleşmeleri zorunlu kılmıştır.
• D) Su kaynaklarının bol, arazinin engebeli olduğu Doğu Karadeniz'de dağınık yerleşmeler yaygındır.
• E) Yer şekillerinin sade ve su kaynaklarının zengin olduğu Güneydoğu Anadolu'da dağınık yerleşmeler hakimdir. ✓

Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer şekilleri sade (düz) olmasına karşın su kaynakları çok kısıtlı ve azdır. Bu durum insanların mevcut su kuyusu veya kaynakları etrafında toplanarak yaşamasına, dolayısıyla dağınık değil toplu yerleşme dokusunun hakim olmasına neden olmuştur.

7. Türkiye'nin 1935 yılından 2022 yılına kadar olan dönemine ait yıllık nüfus artış hızı verileri incelendiğinde; artış hızının en yüksek seviyeye 1955-1960 döneminde ulaştığı, en düşük seviyelerin ise II. Dünya Savaşı yılları (1945) ve 2020 yılında gerçekleştiği, 2000 sonrasında ise genel bir azalış eğiliminde olduğu görülür. Yalnızca bu nüfus artış hızı eğilimlerine dayanarak aşağıdaki yorumlardan hangisi _yapılamaz_?

• A) 2000 yılından sonraki süreçte nüfus artış hızında genel olarak gerilemeler gözlenmiştir.
• B) Son dönemlerde nüfus artış hızı oranlarında yıldan yıla belirgin değişimler yaşanmıştır.
• C) Nüfus artış hızı grafiğine göre, Türkiye'nin toplam nüfus miktarının en düşük olduğu yıl 2020 yılıdır. ✓
• D) 1945 yılında nüfus artış hızında savaşa bağlı ciddi bir düşüş yaşanmıştır.
• E) 1955-1960 yılları arası, Türkiye nüfusunun yıllık bazda en hızlı büyüdüğü (artış hızının en yüksek olduğu) dönemdir.

Nüfus artış hızı sıfırın altına düşmediği (negatif olmadığı) sürece toplam nüfus miktarı sürekli artmıştır. Bu nedenle toplam nüfusun en az olduğu dönem 2020 değil, ilk sayım yılı olan 1935 yılıdır. Doğru cevap C seçeneğidir.

8. Doğu Karadeniz Projesi (DOKAP), bölgedeki ekonomik yapıyı canlandırmayı ve yerel kaynakları koruyarak kalkınmayı sağlamayı amaçlamaktadır. Buna göre; I. Demir-çelik ve ağır metal sanayi kollarını bölge genelinde yaygınlaştırmak II. Kıyı kesimindeki deniz balıkçılığı ve su ürünleri sektörünü modernize etmek III. Yerel ekonomiyi çeşitlendirerek istihdam imkanlarını artırmak ve göçü önlemek IV. Dağlık kesimlerde sürdürülebilir yayla turizmini ve hayvancılığı geliştirmek hedeflerinden hangileri DOKAP kapsamında _yer almaz_?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) II ve III
• D) III ve IV
• E) I, II ve III

DOKAP; dağlık ve engebeli bir araziye sahip Doğu Karadeniz'in yapısına uygun olarak yaylacılık (IV), balıkçılık (II) ve istihdamı artırma (III) amaçlarını taşır. Bölgede ağır sanayi kollarını kurmak ve geliştirmek (I) projenin hedefleri arasında yer almaz (ağır sanayi hedefleri ZBK projesindedir).

9. İzmir'den yola çıkarak kıyı şeridini (Ege ve Akdeniz kıyılarını) takip edip kara yoluyla Mersin'e ulaşan bir gezi grubu, yolculukları boyunca akarsuların denize döküldüğü yerlerde oluşan delta ovalarından geçmişlerdir. Buna göre, bu grubun yolculuk güzergahı boyunca sırasıyla geçmesi beklenen delta ovaları aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Menemen - Büyük Menderes - Selçuk
• B) Çukurova - Silifke - Menemen
• C) Selçuk - Dikili - Silifke
• D) Dikili - Çukurova - Bafra
• E) Selçuk (Küçük Menderes) - Balat (Büyük Menderes) - Silifke (Göksu) ✓

İzmir'den Mersin'e güneye doğru kıyıdan giderken sırasıyla; Küçük Menderes'in oluşturduğu Selçuk Ovası'ndan, ardından Büyük Menderes'in oluşturduğu Balat Ovası'ndan ve son olarak Mersin sınırında Göksu Nehri'nin oluşturduğu Silifke Ovası'ndan geçilir. Çukurova ise Mersin'in daha doğusunda Adana'da yer alır, oraya ulaşmadan önce geçilmez.

10. Türkiye'de son yıllarda yatırımları hızla artan bir yenilenebilir enerji kaynağının en yoğun üretim tesisleri ve potansiyeli; Ege Bölgesi'nin kıyı kesimleri (İzmir, Aydın), Güney Marmara (Balıkesir, Çanakkale) ve Hatay çevresinde yoğunlaşmaktadır. İlk santrali ise İzmir-Alaçatı'da kurulmuştur. Buna göre, coğrafi dağılışı ve özellikleri verilen bu temiz enerji kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Rüzgâr Enerjisi ✓
• B) Güneş Enerjisi
• C) Hidroelektrik Gücü
• D) Biyokütle Enerjisi
• E) Jeotermal Enerji

Özellikle Ege, Güney Marmara kıyıları ve Hatay gibi sürekli rüzgâr alan alanlarda rüzgâr gücünden elektrik elde edilir. Türkiye'nin ilk rüzgâr santrali İzmir Alaçatı'da kurulmuş olup, Balıkesir, Çanakkale ve İzmir bu enerjide öncü illerdir. Doğru cevap A seçeneğidir.

11. Ulaşım yollarının kavşak noktalarında yer alan ve ulaşım ağlarının geliştiği şehirlerde ticaret hacmi büyür, bu durum nüfusun ve yerleşmelerin yoğunlaşmasını sağlar. Buna göre, coğrafi konumu ve ana ulaşım güzergahlarına olan uzaklığı göz önüne alındığında, aşağıdaki illerin hangisinde ulaşımın yerleşme ve nüfus üzerindeki bu olumlu etkisi diğerlerine göre en düşüktür?

• A) Eskişehir
• B) Çanakkale ✓
• C) İzmit (Kocaeli)
• D) Kayseri
• E) Afyonkarahisar

İzmit, Eskişehir, Kayseri ve Afyonkarahisar demir yolu ve kara yollarının kesiştiği çok önemli kavşak noktalarındadır ve bu durum nüfuslanmalarını hızlandırmıştır. Çanakkale ise Gelibolu ve Biga yarımadalarının engebeli yer şekilleri ve ana ticaret yollarının sapasında kalması nedeniyle ulaşım ağlarının gelişmediği, nüfusun ve yerleşmelerin daha seyrek olduğu bir ilimizdir.

12. Türkiye'de 1927-1960 yılları arasında toplam nüfus miktarı artış gösterse de nüfus artış hızında dönem dönem dalgalanmalar yaşanmıştır. Buna göre, bu dönemdeki nüfus artış hızı dalgalanmalarında (özellikle 1940-1945 dönemindeki düşüşte) aşağıdakilerden hangisi doğrudan etkili olmuştur? I. Kadınların iş hayatına girmesi II. Bölgeler arasındaki iç göç hareketlerinin hızlanması III. İkinci Dünya Savaşı tehlikesi ve seferberlik durumları

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III ✓
• D) I ve II
• E) II ve III

1927-1960 yılları arasındaki dönemde en belirgin nüfus artış hızı gerilemesi 1940-1945 yılları arasındadır. Bunun temel sebebi, II. Dünya Savaşı tehdidiyle yetişkin erkek nüfusun silah altına alınarak seferberlik ilan edilmesidir. Diğer faktörlerin bu dönemdeki dalgalanmaya doğrudan etkisi yoktur.

13. Türkiye, yer altı kaynakları ve maden çeşitliliği bakımından dünyada kendi ölçeğinde zengin ülkeler arasında yer almaktadır. Türkiye'de bu derece zengin bir maden çeşitliliğinin bulunmasının temel jeolojik nedeni aşağıdakilerden hangidir?

• A) Akarsuların yatak eğimlerinin fazla olması nedeniyle aşındırma faaliyetlerinin güçlü olması
• B) Kimyasal çözünmeye uygun karstik (kalker, jips vb.) kayaçların geniş alanlar kaplaması
• C) Engebeli ve dağlık yer şekillerinin kısa mesafelerde büyük değişiklikler göstermesi
• D) Farklı jeolojik zamanlarda (1., 2., 3. ve 4. zamanlar) oluşmuş arazilerin bir arada bulunması ✓
• E) Orta kuşakta yer almasına bağlı olarak yıl içinde dört mevsimin belirgin yaşanması

Madenler jeolojik süreçlerde oluşur. Türkiye'de masif arazilerden (1. Zaman - Taş kömürü), linyit, tuz, bor yataklarına (3. Zaman) ve volkanik arazilere kadar çok farklı dönemlerde oluşmuş arazilerin bir arada bulunması, ülkemizde maden çeşitliliğinin fazla olmasının temel sebebidir.

14. Serbest Bölgeler; bir ülkenin idari sınırları içinde yer almakla birlikte, gümrük bölgesi dışında sayılan, dış ticarete ve yatırımlara yönelik çeşitli muafiyetlerin tanındığı özel alanlardır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de Serbest Bölgelerin kurulmasının temel amaçları arasında _yer almaz_?

• A) İhracata yönelik sanayilerin gelişimini destekleyerek döviz girdisini artırmak
• B) İthalat hacmini büyüterek dış pazara bağımlı bir tüketim ekonomisi modelini teşvik etmek ✓
• C) Ülkeye yabancı sermaye yatırımlarını ve yüksek teknoloji girişini hızlandırmak
• D) Yerli üreticilerin dünya fiyatlarından girdi temin etmelerini sağlayarak uluslararası rekabet gücünü artırmak
• E) Yeni yatırım alanları ve fabrikalar açarak istihdam olanaklarını geliştirmek ve işsizliği azaltmak

Serbest Bölgelerin temel amacı ithalata bağımlılığı artırmak değil, aksine ihracata yönelik üretim ve sanayiyi geliştirmek, yabancı sermaye ve teknoloji çekmek, döviz girişini artırmaktır. Dolayısıyla ithalatı teşvik etmek bu bölgelerin kuruluş amaçları arasında yer almaz.

15. Türkiye'de 1950'lerden sonra yaşanan hızlı kentleşme süreciyle birlikte bugün nüfusun yaklaşık %93'ü şehirsel alanlarda ikamet etmektedir. Buna göre, Türkiye'deki şehirsel yerleşmelerin genel özellikleri hakkında yapılan aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?

• A) Kentlerde arsa değerlerinin düşük olması nedeniyle yatay yerleşme (tek katlı yapılar) yaygındır.
• B) Kentsel alanlarda doğum oranlarının yüksekliğine bağlı olarak doğal nüfus artış hızı çok yüksektir.
• C) Şehir ekonomilerinde tarım, ormancılık ve madencilik gibi birincil ekonomik faaliyetler birincil rol oynar.
• D) Şehirler çok göç aldığı halde kültürel çeşitlilik oldukça az düzeydedir.
• E) Sanayi tesisleri, yoğun nüfus ve ulaşıma bağlı olarak enerji tüketim miktarları oldukça yüksektir. ✓

Şehirler sanayi, ulaşım, konut aydınlatma ve ısınma amaçlı olarak enerjinin en çok tüketildiği alanlardır (E doğru). Şehirlerde dikey yapılaşma (apartmanlar) yaygındır (A yanlış), kültürel çeşitlilik fazladır (D yanlış), doğum oranları düşük olduğundan doğal nüfus artışı azdır (B yanlış) ve ikincil/üçüncül sektörler hâkimdir (C yanlış).

16. Türkiye'nin dağ oluşumları (orojenez ve volkanizma) ile yer şekillerinin genel özellikleri hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

• A) Karadeniz Bölgesi'ndeki yüksek dağların zirve kesimlerinde aktif/güncel buzul oluşumları bulunmaz.
• B) Güneydoğu Anadolu'da yer alan Karacadağ, fay hatlarındaki kırılmalarla yükselmiş bir horst kütlesidir.
• C) Toros Dağları ve Kuzey Anadolu Dağları, Tersiyer (III. Jeolojik Zaman) dönemindeki Alp-Himalaya orojeneziyle oluşmuştur. ✓
• D) Ege Bölgesi'ndeki dağ sıraları, yan basınçlarla kıvrılarak oluşmuş yüksek kıvrım dağlarıdır.
• E) Sönmüş volkanik dağlar Türkiye'de yoğun olarak Karadeniz kıyı kuşağı boyunca sıralanmıştır.

Toroslar ve Kuzey Anadolu Dağları, III. Jeolojik Zaman'daki Alp-Himalaya kıvrım orojeneziyle oluşmuştur (C doğru). Ege dağları kırıklıdır (D yanlış). Volkanikler iç kesimlerde yoğundur (E yanlış). Karacadağ kalkan yanardağıdır (B yanlış). Doğu Karadeniz'in yüksek zirvelerinde (Kaçkarlar vb.) güncel buzullar yer alır (A yanlış).

17. Türkiye'de tarımsal verimliliği artırmak ve yer şekillerine uyum sağlamak amacıyla farklı tarım yöntemleri uygulanmaktadır. Buna göre, Türkiye'deki tarımsal uygulamalar ve yöntemlerle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi _yanlıştır_?

• A) Doğu Karadeniz'de tarımda makine kullanımının sınırlı olması, büyük ölçüde engebeli ve dağlık yer şekillerine bağlıdır.
• B) Yıllık yağış miktarının az ve sulama imkânlarının kısıtlı olduğu İç Anadolu Bölgesi, nadas tarımının en yaygın olduğu alandır.
• C) Güneydoğu Anadolu'da sulama kanallarının devreye girmesiyle nadasa ayrılan toprak miktarı hızla azalmaktadır.
• D) Türkiye'de özellikle dağlık ve engebeli alanlarda birim alandan yüksek verim almayı amaçlayan modern entansif (yoğun) tarım yöntemi yaygındır. ✓
• E) Kış sıcaklıklarının yüksek ve güneşlenme süresinin fazla olduğu Akdeniz kıyılarında örtü altı tarımı (seracılık) oldukça gelişmiştir.

Entansif (yoğun/modern) tarım; sulama, gübreleme, makineleşme ve kaliteli tohum kullanımıyla birim alandan en yüksek verimi almayı hedefler ve düzlük, verimli ovalarda (Çukurova, Ege ovaları vb.) uygulanır. Dağlık, engebeli ve ulaşımı zor olan alanlarda ise insan gücüne dayalı ekstansif (kaba/geleneksel) tarım yöntemleri zorunlu olarak uygulanmaktadır. Bu yüzden D seçeneği yanlıştır.

18. Türkiye'de elektrik enerjisi üretiminde yerli ve yenilenebilir kaynakların kullanımı teşvik edilmektedir. Buna göre, Türkiye'nin yenilenebilir enerji kaynakları içerisinde toplam elektrik üretiminde en fazla paya sahip olan kaynak aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Güneş enerjisi
• B) Hidroelektrik ✓
• C) Doğal gaz
• D) Jeotermal enerji
• E) Rüzgâr gücü

Türkiye'nin yenilenebilir enerji kaynakları içinde elektrik üretiminde en büyük paya sahip olan kaynak hidroelektrik (su gücü) enerjisidir. Doğal gaz fosil bir yakıttır ve yenilenemez kaynaklar sınıfındadır.

19. Türkiye ekonomisinin 1923 ve 2022 yıllarına ait sektörel iş gücü dağılımı oranları şu şekildedir: • 1923 yılı: Tarım %89, Sanayi %6, Hizmet %5 • 2022 yılı: Tarım %15, Sanayi %20, Hizmet %65 Bu verilere göre, cumhuriyetin kuruluşundan günümüze kadar geçen süredeki değişimlerle ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi _yapılamaz_?

• A) 2022 yılında tarım sektöründe çalışan toplam kişi sayısı 1923 yılına göre azalmıştır. ✓
• B) 2022 yılında tarım ve sanayi sektörlerinin toplam payı, tek başına hizmet sektörünün payından daha azdır.
• C) 1923 yılında çalışan nüfusun ezici bir çoğunluğu tarımsal faaliyetlerde istihdam edilmiştir.
• D) Sanayi sektöründe çalışan nüfusun oransal payı yaklaşık üç katından fazla artış göstermiştir.
• E) Zaman içerisinde birincil ekonomik faaliyetlerin (tarım) ağırlıklı olduğu yapıdan, üçüncül ekonomik faaliyetlerin (hizmet) ağırlıklı olduğu yapıya geçilmiştir.

Sektörel dağılım grafiklerinde verilen değerler orandır (yüzde). Türkiye'nin toplam nüfusu 1923'ten 2022'ye yaklaşık 6-7 kat arttığı için, tarımın oransal payı düşse de tarımda çalışan fiili kişi sayısı (miktar olarak) artmıştır. Oran ile miktar karıştırılmamalıdır. Doğru cevap A seçeneğidir.

20. Türkiye'de kimyasal çözünmenin ve buna bağlı olarak toprak oluşum sürecinin en hızlı gerçekleştiği yer Karadeniz kıyı kuşağıdır. Karadeniz Bölgesi'nde toprak oluşum hızının yüksek olmasında; I. Yıllık yağış miktarının fazla ve nemliliğin yüksek olması II. Kayaçların kireç taşı gibi suda çok kolay eriyebilen cinsten olması III. Gür ve zengin bitki örtüsünün organik madde (humus) kaynağı sağlaması faktörlerinden hangileri etkilidir?

• A) Yalnız II
• B) Yalnız III
• C) I ve III ✓
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Kimyasal çözünmeyle toprak oluşumunu hızlandıran temel unsurlar bol yağış/nem (I) ve gür bitki örtüsünün (III) sağladığı organik asitlerdir. Kayaçların suda kolay çözünmesi karstik bölgelere (Akdeniz'e) ait bir özelliktir, Karadeniz'deki genel toprak oluşum hızıyla doğrudan ilişkili değildir. Doğru cevap I ve III'tür.