Ulaşım ve Turizm 3

1. Türkiye coğrafyasındaki turizm faaliyetlerinin başlangıçları ve sektörel ilkler hakkında verilen aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

• A) İlk kış turizmi Bursa Uludağ'da başlamıştır.
• B) Turizme açılan ilk mağara Burdur İnsuyu Mağarasıdır.
• C) Türkiye'nin ilk kruvaziyer limanı Sinop limanıdır. ✓
• D) Kapadokya miras listesindeki ilk alanlarımızdandır.

Türkiye'nin uluslararası standartlara sahip ilk büyük kruvaziyer liman ve terminal yapısı İstanbul Salıpazarı (Galataport) limanıdır. Sinop bir kruvaziyer yanaşma noktasıdır ancak ilk liman değildir.

2. Taşımacılık türleri maliyet yönüyle kıyaslandığında; ton-kilometre (ton-km) başına taşıma maliyetinin en düşük olduğu asli ulaşım sistemi hangisidir?

• A) Deniz yolu ✓
• B) Hava yolu
• C) Kara yolu
• D) Yüksek Hızlı Tren

Küresel ve bölgesel yük taşımacılığında tek seferde en yüksek tonajı en az yakıt maliyetiyle taşıyan sistem deniz yoludur. Kara ulaşım modları arasında en ucuz olanı demiryolu iken, genel olarak en ucuzu deniz yoludur.

3. UNESCO Dünya Miras Listesi kapsamında tescillenen aşağıdaki kültür varlıklarından hangisi ülkemizin 'Kalıcı Miras Listesi' içerisinde yer almaz?

• A) Kapadokya ve Peribacaları
• B) Gordion Antik Kenti
• C) Anadolu'nun Ortaçağ Hipostil Camileri
• D) Karain Mağarası ✓

Göreme/Kapadokya (1985), Gordion (2023) ve Ahşap Hipostil Camiler (2023) kalıcı tescilli listemize dahil edilmiştir. Antalya'daki prehistorik Karain Mağarası ise geçici aday listesindedir.

4. Kapadokya Volkanik Havzası'nın tüf topoğrafyasını kuşbakışı izleme imkanı sunan, bölgenin simgesi haline gelmiş en popüler turistik aktivite hangisidir?

• A) Yamaç paraşütü
• B) Sıcak hava balonu turları ✓
• C) Kış kayağı
• D) Kanyon raftingi

Kapadokya, tüf aşınım şekilleri ve peri bacalarının üzerinden gün doğumunda havalanan rengarenk sıcak hava balonu turlarıyla küresel ölçekte ikonik bir macera turizmi markasıdır.

5. Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün naaşını barındıran anıt mezar mimarisi Anıtkabir hangi şehrimizdedir?

• A) İstanbul
• B) Ankara ✓
• C) Samsun
• D) Çanakkale

Anıtkabir, başkent Ankara'nın Rasattepe (Anıttepe) mevkiinde yer alır. Ülkenin ulusal egemenlik hafızası ve en çok ziyaretçi çeken anıtsal mimari yapısıdır.

6. Roma dönemi mimari özelliklerini taşıyan, akustik mühendisliği ve sahne yapısıyla Akdeniz'in en iyi korunmuş antik tiyatrosu olan Aspendos nerededir?

• A) Antalya ✓
• B) Muğla
• C) Denizli
• D) Aydın

Aspendos Antik Tiyatrosu, Antalya ilinin Serik ilçesinde bulunur. Günümüzde dahi uluslararası opera ve bale festivallerine ev sahipliği yapan kusursuz bir akustik mimariye sahiptir.

7. Büyük yolcu gemilerinin (Kruvaziyerlerin) yanaşma sıklığı ve ağırlanan turist hacmi bakımından Türkiye'nin en çok tercih edilen limanı hangisidir?

• A) Kuşadası Limanı ✓
• B) Antalya Limanı
• C) Trabzon Limanı
• D) Mersin Limanı

Aydın Kuşadası Limanı, Efes Antik Kenti ve Meryem Ana Evi gibi küresel inanç/arkeoloji destinasyonlarına yakınlığıyla Türkiye'nin lider kruvaziyer liman terminalidir.

8. Doğu Anadolu'da sarp dağ yamacında yer alan, Osmanlı, Selçuklu ve Fars mimari sentezini yansıtan tarihi İshak Paşa Sarayı hangi ilimizdedir?

• A) Erzurum
• B) Kars
• C) Ağrı ✓
• D) Van

Ağrı'nın Doğubayazıt ilçesinde, ovaya hakim sarp bir tepede yer alan İshak Paşa Sarayı, kalifer tesisat altyapısı barındıran nadide bir geç dönem Osmanlı mimari şaheseridir.

9. Akış hızının yüksekliği, derin kanyon yapısı ve sarp yatağıyla nehir sporları (Rafting) için küresel ölçekte en popüler olan akarsuyumuz hangisidir?

• A) Kızılırmak
• B) Çoruh Nehri ✓
• C) Gediz Nehri
• D) Susurluk Çayı

Artvin vadilerinden akan ve debisi çok yüksek olan Çoruh Nehri, uluslararası ekstrem nehir sporları ve rafting organizasyonlarının Türkiye'deki birincil adresidir.

10. Yeryüzü şekillerinin, volkan konilerinin, mağaraların veya traverten yapıların incelendiği 'Jeoturizm' kapsamında aşağıdaki yerlerin hangisi değerlendirilemez?

• A) Kula Volkanik Sahası
• B) Pamukkale Travertenleri
• C) Güzelcehisar Lav Sütunları
• D) Uzungöl ✓

Kula (Manisa), Pamukkale (Denizli) ve Güzelcehisar (Bartın) doğrudan litolojik/volkanik kayaç yapısına dayalı jeosit alanlarıdır. Trabzon Uzungöl ise heyelan set gölü morfolojisinde olup jeolojik yapay anıt değildir.

11. Turkuaz renkli suları, magnezyum içerikli beyaz karstik kıyı kumsalları ve Mars jeolojisine benzerliğiyle NASA araştırmalarına konu olan Salda Gölü hangi ilimizdedir?

• A) Burdur ✓
• B) Konya
• C) Isparta
• D) Kayseri

Burdur'un Yeşilova ilçesinde yer alan tektonik Salda Gölü, stromatolitik kayaç yapılarıyla Mars'taki Jezero Krateri'ne benzerlik gösteren koruma altındaki bir tabiat harikasıdır.

12. Türkiye genelinde karayolu ve demiryolu akslarının uzanış doğrultularını sınırlandıran, yol yapım maliyetlerini ve tünel ihtiyacını artıran en büyük doğal engel hangisidir?

• A) Ekstrem kış şartları
• B) Akarsu ağının sık olması
• C) Yer şekillerinin engebeli olması ✓
• D) Gür orman örtüsü

Anadolu'nun Alp orojeneziyle şekillenen sarp dağ sıraları, yüksek platoları ve engebeli yer şekilleri, ulaşım hatlarında tünel, viyadük ve köprü yapımını zorunlu kılarak maliyetleri uçurmaktadır.

13. Limanların ticari işlevlerine göre yanaşan gemi türleri değişir. Buna göre, aşağıdaki 'Liman - Gemi İşlevi' eşleştirmelerinin hangisinde bir coğrafi hata yapılmıştır?

• A) Ro-Ro - Samsun
• B) Kruvaziyer - Kuşadası
• C) Kruvaziyer - İstanbul
• D) Ro-Ro - Marmaris ✓

İstanbul, Kuşadası ve Marmara limanları kruvaziyer limanlarıdır. Tekerlekli araç lojistiğini sağlayan Ro-Ro taşımacılığı ise Samsun, İzmit, Haydarpaşa ve Çeşme limanlarında ön plandadır; Marmaris bir Ro-Ro hattı değildir.

14. Rus doğal gazını Karadeniz tabanına döşenen ikiz boru hatlarıyla Trakya (Kıyıköy) sahillerine ulaştıran uluslararası transit enerji projesi hangisidir?

• A) TANAP
• B) Mavi Akım
• C) TürkAkım ✓
• D) Bakü-Tiflis-Ceyhan

TürkAkım (TurkStream), Rusya gazını Karadeniz altından Kırklareli Kıyıköy terminaline bağlayan, oradan da Avrupa şebekesine gaz basan devasa bir transit doğal gaz boru hattıdır.

15. Karadeniz kırsal mimarisinde (özellikle dağ köylerinde) meskenlerin ana yapı malzemesi olarak ahşabın seçilmesindeki birincil doğal gerekçe hangisidir?

• A) Deprem risk derecesinin az olması
• B) Arazide taş malzemenin bulunmaması
• C) Orman varlığının ve bitki örtüsünün bol olması ✓
• D) Sık yaşanan heyelanlardan korunmak

Karadeniz ikliminin gür ve sık orman kuşağı, ahşabı bölgedeki en kolay erişilebilir, en ucuz ve işlenebilir geleneksel yapı malzemesi haline getirmiştir (hammaddeye yakınlık).

16. Tüf aşınım şekilleri olan peri bacaları, kaya oyma otelleri ve yer altı kentlerinin merkez üssü olan Kapadokya makro turizm sahası esas olarak hangi ilimizdedir?

• A) Nevşehir ✓
• B) Kayseri
• C) Aksaray
• D) Konya

Kapadokya platosu geniş illere yayılan bir kültür havzası olsa da, Ürgüp, Göreme, Avanos gibi peri bacası ve balon turizmi çekim merkezlerinin ana gövdesi Nevşehir mülki sınırları içindedir.

17. Hazar havzasındaki Şah Deniz sahasından çıkarılan Azerbaycan doğal gazını Türkiye'yi boydan boya kat ederek Avrupa sınırına taşıyan transit boru hattı projesi hangisidir?

• A) Kerkük - Yumurtalık
• B) TANAP ✓
• C) Mavi Akım
• D) Kerkük - İskenderun

TANAP (Trans-Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı), Azeri gazını Türkiye üzerinden Avrupa'ya sevk eden, ülkenin jeopolitik ve lojistik köprü fonksiyonunu pekiştiren en büyük gaz hattıdır. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.

18. Türkiye genelindeki sembol inanç turizmi merkezleri düşünüldüğünde, aşağıdaki dini yapı ve şehir eşleştirmelerinin hangisinde hata yapılmıştır?

• A) Hacı Bektaş-ı Veli Türbesi - Nevşehir
• B) Mevlana Türbesi - Konya
• C) Meryem Ana Evi - İzmir
• D) St. Pierre Kilisesi - Antalya ✓

Hristiyanlık tarihinin en eski kaya oyma ibadet yerlerinden biri kabul edilen St. Pierre (Aziz Petrus) Kilisesi Antalya'da değil, medeniyetler beşiği olan Hatay (Antakya) ilimizdedir.

19. UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan, geleneksel ahşap çatkılı sivil Osmanlı konak mimarisini günümüze kadar kusursuz koruyan tarihi kent yerleşkemiz hangisidir?

• A) Amasya
• B) Bursa
• C) Mardin
• D) Safranbolu ✓

Karabük ilinin tarihi ilçesi Safranbolu, mimari estetiği, koruma derecesi ve geleneksel Osmanlı sivil mimari dokusuyla kent ölçeğinde UNESCO kalıcı koruma listesindedir.

20. Arazideki kayaç türlerinin (Litolojinin) çözünme ve aşınma özellikleri turizm sahalarını şekillendirir. Buna göre, aşağıdaki turizm kollarından hangisinin gelişiminde kalın karstik kireçtaşı (kalker) katmanlarının varlığı doğrudan etkilidir?

• A) Kaplıca ve termal turizm
• B) Mağaracılık turizmi ✓
• C) Kuş gözlemciliği turizmi
• D) Yayla kültür turizmi

Yeraltı sularının kalker kayaçlarını eritmesiyle oluşan sarkıtlı, dikitli doğal mağara galerileri (İnsuyu, Damlataş, Karaca gibi) doğrudan karstik litolojik altyapının birer turizm ürünüdür.

21. Akdeniz makro iklim florası ile zengin kanyon morfolojisini barındıran, Büyük Menderes Deltası sulak alan ekosistemini koruyan Dilek Yarımadası Milli Parkı hangi ilimizdedir?

• A) Aydın ✓
• B) Muğla
• C) Denizli
• D) İzmir

Dilek Yarımadası - Büyük Menderes Deltası Milli Parkı, Kuşadası ve Söke ilçeleri sınırlarında, Aydın mülki idaresi kapsamında yer alan koruma altındaki bir doğa cennetidir.

22. Asya kıtasındaki demiryolu ağlarını (Çin-Hazar hattını) Avrupa kıtasına kesintisiz bağlayan 'Demir İpek Yolu' (Orta Koridor) lojistiğinin Türkiye'deki en kilit halkası hangisidir?

• A) İstanbul Havalimanı
• B) Bakü - Tiflis - Kars Hattı ve Marmaray ✓
• C) TEM Transit Otoyolu
• D) Kuzey Marmara Otoyolu aksı

Orta Koridor demir ipek yolu; Bakü-Tiflis-Kars (BTK) demiryolu hattıyla doğu sınırımızdan ülkeye giriş yapar, Boğaz geçişini ise Marmara tüp tüneli vasıtasıyla kesintisiz raylı sisteme bağlar. Dolayısıyla doğru cevap B seçeneğidir.

23. I. Antalya'daki prehistorik döneme ait en eski mağara yerleşimi II. Mersin'de yeraltı sularının tavan çökertmesiyle oluşan derin karstik obruk çukurluğu III. Hatay'da sarp dağ yamacına oyulan ilk Hristiyanlık ibadet merkezi Yukarıda özellikleri özetlenen ünlü turizm çekim alanları hangi seçenekte doğru sıralanmıştır?

• A) Termessos - Pamukkale - Meryem Ana
• B) Karain - Cennet Obruğu - St. Pierre ✓
• C) Çatalhöyük - Tortum - Akdamar
• D) Yarımburgaz - Düden - Sümela

Antalya Karain Mağarası ilk yerleşim izlerini taşır. Mersin Cennet Obruğu devasa bir karstik çöküntüdür. Hatay Antakya'daki St. Pierre ise sarp dağ yamacına kurulu ilk kaya kilisesidir.

24. Marmara Bölgesi'nin en yüksek kütlesi olan, kış turizminin ve otelcilik yatırımlarının Türkiye'deki en eski, en geleneksel kayak merkezi hangisidir?

• A) Erciyes
• B) Uludağ ✓
• C) Palandöken
• D) Kartalkaya

Bursa sınırlarında yer alan Uludağ, Türkiye'de kış turizminin, telesiyej altyapısının ve kış sporları otelciliğinin ilk başladığı, pazar payı en yüksek olan geleneksel kış merkezidir.

25. Antalya Çıralı yakınlarında yer alan, mitolojik efsanelere konu olan, yeraltından sızan metan gazı sızıntılarının kayalıklar arasında binlerce yıldır kesintisiz yandığı doğal saha hangisidir?

• A) Yanartaş ✓
• B) Olimpos
• C) Babadağ
• D) Tahtalı Dağı

Antalya Kemer yakınlarındaki Yanartaş (Chimaera), yeraltı tektonik çatlaklarından sızan doğalgaz bileşenlerinin atmosferle temas ederek alev aldığı, mitolojik efsaneleri besleyen doğal bir alandır.