Altın Test 14

1. İlmiye sınıfında I. Müderris II. Kadı III. Müftü Gibi görevlilerin sorumlu olduğu alanlar aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru sıra ile verilmiştir?

• A) Fetva - Eğitim - Yargı
• B) Fetva - Yargı – Eğitim
• C) Eğitim - Yargı - Fetva ✓
• D) Yargı - Eğitim - Fetva
• E) Eğitim - Fetva - Yargı

Müderris eğitimden, kadı yargıdan, müftü ise fetva işlerinden sorumludur. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "Eğitim - Yargı - Fetva" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

2. İzmir İktisat Kongresi'nde, hammaddesi yurt içinde olan endüstri kollarının kurulması kararının alınmasının; I. yerli sermayenin güçlenmesi II. ekonomide dışa bağımlılığın artması III. yabancı malların ülke genelinde yaygınlaşması Durumlarından hangilerinin ortaya çıkmasına neden olduğu söylenebilir?

• A) Yalnız I ✓
• B) I ve II
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III

İzmir İktisat Kongresi'nde (1923) alınan 'ham maddesi yurt içinde olan endüstri kollarının kurulması' kararı, yerli üretimi teşvik etmeyi ve dışa bağımlılığı azaltmayı amaçlar. Bu karar doğrultusunda yapılan yatırımlar, ithalata olan ihtiyacı azaltarak yerli sermayenin güçlenmesine (I) doğrudan zemin hazırlamıştır. Ekonomide dışa bağımlılığın artması (II) veya yabancı malların yaygınlaşması (III) bu kararın bir sonucu olamaz, tam tersine bu durumları engellemeye yöneliktir. Dolayısıyla doğru cevap yalnız I'dir.

3. Yumuşama Dönemi'nin baş mimarları sayılan ABD'li ve Sovyet liderler aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

• A) Wilson – Lenin
• B) Reagan – Gorbaçov
• C) Roosevelt – Stalin
• D) Truman – Brejnev
• E) Kennedy – Kruşçev ✓

Yumuşama Dönemi'nin başlamasında ABD Başkanı Kennedy ve Sovyet lider Kruşçev etkili olmuştur. Küba Buhranı sonrası iki blok arasında gerginliği azaltma çabaları artmıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Kennedy – Kruşçev" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

4. Halk arasındaki davalara Musevi, Müslüman, Hristiyan ve Şamanistlerden oluşan bir hâkimler kurulunun bakması aşağıdaki devletlerden hangisine ait bir uygulamadır?

• A) Hazarlar ✓
• B) Uygurlar
• C) Türgişler
• D) Hunlar
• E) İskitler

Hazarlar farklı dinlerden toplulukları bir arada yaşatmış ve mahkemelerde farklı inançlardan hakimlere yer vermiştir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Hazarlar" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

5. Cumhuriyet döneminde, I. Medreselerin kapatılması, II. Ölçülerde ve rakamlarda değişiklik yapılması, III. Batı tarzı kıyafet biçiminin kanunen benimsenmesi Gelişmelerinden hangilerinin, toplumdaki farklı uygulamalara son verme amacına yönelik olduğu söylenebilir?

• A) Yalnız I
• B) I ve II
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Cumhuriyet döneminde gerçekleştirilen inkılapların birçoğu toplumdaki ikilikleri (farklı uygulamaları) gidermeyi amaçlamıştır. Medreselerin kapatılması (I) ile okul-medrese ikiliği sonlandırılarak eğitimde birlik sağlanmış; ölçü ve rakamlarda değişiklik yapılması (II) ile yöresel farklı ölçüler yerine metrik sisteme geçilerek iç ve dış ticaretteki karışıklıklar giderilmiş; batı tarzı kıyafetlerin benimsenmesi (III) ile toplumsal alanda giyim kuşamdan kaynaklanan dinsel ve sosyal sınıf farklılıklarının yarattığı ayrışmalara son verilmiştir. Bu nedenle her üç gelişme de farklı uygulamalara son verme amacına yöneliktir.

6. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı edebiyatında "Sultan ‘üş Şuara" (Şairler Sultanı) diye anılan XVI. yüzyıl divan edebiyatçısıdır?

• A) Nefi
• B) Baki ✓
• C) Fuzuli
• D) Nabi
• E) Taşlıcalı Yahya

Baki, XVI. yüzyıl divan edebiyatının önemli şairidir ve Sultanü'ş-Şuara unvanıyla anılmıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Baki" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

7. Mustafa Kemal Atatürk'ün, "Büyük Söylev (Nutuk)" adlı eseri düşünüldüğünde aşağıdaki ilkelerden hangisiyle ilgili gelişmelere daha az değinmiş olabilir?

• A) İnkılapçılık
• B) Milliyetçilik
• C) Devletçilik ✓
• D) Laiklik
• E) Cumhuriyetçilik

Nutuk, daha çok Milli Mücadele, cumhuriyet ve siyasal dönüşüm sürecini anlatır. Ekonomik devletçilik uygulamalarına diğer ilkelere göre daha az yer verilmiştir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Devletçilik" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

8. 1974 yılında gerçekleştirilen Kıbrıs Barış Harekâtı sonrasında Türkiye'ye silah ambargosu uygulayan ülke aşağıdakilerden hangisidir?

• A) SSCB
• B) ABD ✓
• C) Almanya
• D) İsrail
• E) Suriye

Türkiye'nin 1974'te garantörlük hakkını kullanarak Kıbrıs Barış Harekatı'nı gerçekleştirmesi üzerine, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Türkiye'ye karşı 1975-1978 yılları arasında geniş çaplı bir askeri ve silah ambargosu uygulamıştır.

9. I.Süleyman (Kanuni) Dönemi’nde Fransızlara kapitülasyon verilmesinin nedenleri arasında; I. Akdeniz ticaretini canlandırmak, II. Avrupa Hristiyan birliğini parçalamak, III. Milliyetçilik akımına engel olmak Amaçlarından hangileri yer alır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Kanuni Sultan Süleyman döneminde Fransa'ya kapitülasyon (ticari imtiyaz) verilmesinin iki temel amacı vardır: Coğrafi keşiflerle önemini kaybeden Akdeniz ticaretini yeniden canlandırmak (I) ve Şarlken'in kurmaya çalıştığı Avrupa Hristiyan birliğini Fransa'yı yanına çekerek parçalamaktır (II). Milliyetçilik akımı ise 1789 Fransız İhtilali ile ortaya çıkmış olup, XVI. yüzyılda (Kanuni Dönemi) böyle bir akım veya amaç söz konusu değildir (III).

10. Osmanlı İmparatorluğunda eski ve yeni kurumların ilk kez bir arada faaliyet gösterdiği dönem aşağıdakilerden hangisidir?

• A) İstibdat Devri
• B) Tanzimat Devri ✓
• C) Fetret Devri
• D) Meşrutiyet Devri
• E) Lale Devri

Tanzimat Devri'nde eski kurumlar varlığını sürdürürken yeni kurumlar da kurulmuş, eski ve yeni kurumlar ilk kez birlikte faaliyet göstermiştir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Tanzimat Devri" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

11. Aşağıdaki Osmanlı Saraylarından hangisinde Avrupa etkisi yoktur?

• A) Topkapı Sarayı ✓
• B) Beylerbeyi Sarayı
• C) Dolmabahçe Sarayı
• D) Çırağan Sarayı
• E) Yıldız Sarayı

Topkapı Sarayı klasik Osmanlı sarayıdır ve Avrupa etkisi taşıyan saraylar arasında yer almaz. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Topkapı Sarayı" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

12. II. Dünya Savaşı'ndan sonra meydana gelen gelişmeler arasında; I. Kuzey Atlantik Paktı'nın kurulması II. İsrail Devleti'nin kurulması III. Birleşmiş Milletler Teşkilatı'nın kurulması Hangilerinin yer aldığı söylenebilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

II. Dünya Savaşı'ndan (1939-1945) sonra dünyada yeni bir güç dengesi kurulmuş ve şu gelişmeler yaşanmıştır: Birleşmiş Milletler (BM) Teşkilatı kurulmuştur (III - 1945); Filistin topraklarında bağımsız İsrail Devleti kurulmuştur (II - 1948); Batı Bloku ülkeleri arasında askeri savunma ittifakı olan Kuzey Atlantik Paktı (NATO) kurulmuştur (I - 1949). Dolayısıyla her üç gelişme de II. Dünya Savaşı sonrasında yer alır.

13. Barok-Rokoko tarzı inşa edilen ilk Osmanlı eseri aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Nur'u Osmaniye Camii ✓
• B) III. Ahmet Çeşmesi
• C) İznik Hacı Özbek Camii
• D) Revan Köşkü
• E) Sadabat Kasr-ı

Lale Devri'nden sonra başlayan batılılaşma hareketlerinin mimari alandaki en belirgin ilk örneklerinden biri, yapımına I. Mahmut döneminde başlanan ve III. Osman döneminde tamamlanan Nur-u Osmaniye Camii'dir (C). Bu yapı, Osmanlı'da Barok ve Rokoko mimari tarzının uygulandığı ilk büyük cami ve anıtsal eser olarak kabul edilir.

14. Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat Döneminde görülen gelişmelerden biri _değildir_?

• A) Hukukun üstünlüğü ilkesinin kabul edilmesi
• B) Osmanlı'nın bir Avrupa devleti sayılması
• C) İlk dış borcun alınması
• D) Halkın ilk kez yönetime katılması ✓
• E) Mekteb-i Mülkiye'nin açılması

Osmanlı Devleti'nde halkın ilk kez seçme/seçilme hakkı elde ederek meclise ve yönetime katılması, Tanzimat Dönemi'nde (1839-1876) değil, 1876'da Kanun-i Esasi'nin ilanı ve Meclis-i Mebusan'ın açılmasıyla (I. Meşrutiyet Dönemi) gerçekleşmiştir. Tanzimat Dönemi'nde hukukun üstünlüğü benimsenmiş (B), 1856 Paris Antlaşması ile Osmanlı Avrupa devleti sayılmış (C), Mekteb-i Mülkiye açılmış (D) ve Kırım Savaşı sırasında (1854) ilk dış borç alınmıştır (E).

15. I. Kanunnameler yayınlamak II. Savaşa ve barışa karar vermek III. Devlet adamlarını atamak Yukarıdakilerden hangileri Osmanlı Devleti'nde padişahın yasama yetkisine sahip olduğuna kanıt gösterilebilir?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) I, II ve III

Yasama yetkisi, kural koyma ve kanun yapma gücünü ifade eder. Padişahın kanunnameler yayınlaması (ferman çıkarması), doğrudan kurallar koyduğu için yasama gücünü kullandığının kanıtıdır. Savaşa/barışa karar vermek ve devlet adamlarını atamak ise yürütme yetkisi kapsamındadır.

16. Misakımilli sınırlarından ilk taviz aşağıdaki savaşlardan hangisinden sonra verilmiştir?

• A) Kütahya-Eskişehir
• B) I.İnönü ✓
• C) II. İnönü
• D) Sakarya
• E) Gediz

Milli Mücadele'de Misak-ı Milli'den verilen ilk taviz Batum'dur. Batum, I. İnönü Savaşı zaferinin ardından Sovyet Rusya ile imzalanan 16 Mart 1921 Moskova Antlaşması ile Gürcistan'a (Sovyet kontrolüne) bırakılmıştır. Dolayısıyla ilk taviz I. İnönü Savaşı'ndan (E) sonra verilmiştir.

17. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti'nin duraklama dönemine girmesinde etkili _olmamıştır_?

• A) Coğrafi keşiflerin olumsuz etkisi
• B) Merkezi otoritenin zayıflaması
• C) Sanayi İnkılabının olumsuz etkisi ✓
• D) Ordunun bozulması
• E) Devletin doğal sınırlara ulaşması

Osmanlı Devleti Duraklama Dönemi'ne XVII. yüzyılda (1600'ler) girmiştir. Ancak Avrupa'da makineleşmeyi ve sanayileşmeyi başlatan Sanayi İnkılabı XVIII. yüzyılın ikinci yarısında (1750'lerden sonra) İngiltere'de ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla Sanayi İnkılabı'nın olumsuz etkileri Osmanlı'nın duraklamaya girmesinde (XVII. yüzyıl başında) etkili olamaz; bu etki daha çok Dağılma Dönemi'nde (XIX. yy) hissedilmiştir. Coğrafi keşifler (B), doğal sınırlara ulaşılması (C), merkezi otoritenin zayıflaması (D) ve ordunun bozulması (E) ise duraklamanın temel nedenleridir.

18. Osmanlı Devleti aşağıda verilen hangi antlaşma ile Girit'in Yunanistan'a ait olduğunu kabul etmiştir?

• A) 1913 Londra Antlaşması
• B) 1913 Atina Antlaşması ✓
• C) 1918 Mondros Ateşkes Antlaşması
• D) 1912 Uşi Antlaşması
• E) 1913 İstanbul Antlaşması

Girit Adası, II. Meşrutiyet'in ilanı sırasında yaşanan iç karışıklıklardan (1908) yararlanarak tek taraflı olarak Yunanistan'a katıldığını ilan etmişti. Osmanlı Devleti ise Balkan Savaşları sonrasında Yunanistan ile imzaladığı 1913 Atina Antlaşması (A) ile Girit'in Yunanistan'a ait olduğunu resmen ve hukuken kabul etmek zorunda kalmıştır.

19. Batı Cephesi'nde alınmış I. İnönü galibiyetinden sonra TBMM hükümetini tanıyan devletler arasında; I. Sovyet Rusya II. Ermenistan III. Afganistan Hangilerinin yer aldığı söylenebilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve III ✓
• E) I, II ve III

I. İnönü Savaşı zaferinin (Ocak 1921) ardından gelen diplomatik başarılar kapsamında; TBMM'yi tanıyan ve dostluk antlaşması imzalayan devletler Afganistan (1 Mart 1921 Türk-Afgan Dostluk Antlaşması) (III) ve Sovyet Rusya'dır (16 Mart 1921 Moskova Antlaşması) (I). Ermenistan (II) ise I. İnönü Savaşı'ndan önce, Doğu Cephesi'ndeki zaferin ardından 3 Aralık 1920'de imzalanan Gümrü Antlaşması ile TBMM'yi tanımıştır. Dolayısıyla I. İnönü sonrasındakiler I ve III'tür.

20. Türk İnkılabının ideolojisini Kemalizm adıyla sistemleştirmek amacıyla yola çıkan, bir entelektüel hareket ve fikir oluşumu olan Kadro Hareketi'nde aşağıdakilerden hangisi _yer almaz_?

• A) Şevket Süreyya Aydemir
• B) Yakup Kadri Karaosmanoğlu
• C) Nazım Hikmet ✓
• D) Vedat Nedim Tör
• E) Burhan Asaf Belge

Kadro Hareketi içinde Yakup Kadri, Şevket Süreyya, Vedat Nedim ve Burhan Asaf gibi isimler yer almıştır. Nazım Hikmet bu hareketin kadrosunda gösterilmez. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Nazım Hikmet" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.