Altın Test 35

1. I. Musul Sorunu II. Etabli Sorunu III. Bozkurt-Lotus Davası Yukarıdakilerden hangileri Milletler Cemiyeti'nde Türkiye'nin lehine çözülmüştür?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III ✓
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Musul ve Etabli sorunları Türkiye lehine çözülmemiştir. Bozkurt-Lotus Davası ise Lahey'de Türkiye'nin lehine sonuçlanmıştır. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "Yalnız III" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

2. TBMM'nin imzaladığı ilk siyasal antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Moskova
• B) Gümrü ✓
• C) Kars
• D) Ankara
• E) Lozan

TBMM Hükümeti'nin uluslararası alanda imzaladığı ilk resmi ve siyasi antlaşma, Doğu Cephesi'ndeki zaferin ardından Ermenistan ile 2-3 Aralık 1920 tarihinde imzalanan Gümrü Antlaşması'dır.

3. Aşağıdakilerden hangisi Atatürk'ün milliyetçilik düşüncesi ile bağdaşmaz?

• A) Başka milletlerin bağımsızlığına saygı gösterir
• B) Ülke birlik ve bütünlüğünü savunmayı hedefler
• C) Dünya barışının korumasını savunur
• D) Başka ulusların kültürünün benimsenmesinden yanadır ✓
• E) Milletinin yücelmesini ve kalkınmasını hedefler

Atatürk milliyetçiliği başka ulusların kültürünü taklit etmeyi değil, milli kültürü geliştirmeyi ve çağdaş dünyayla uyumlu ilerlemeyi amaçlar. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Başka ulusların kültürünün benimsenmesinden yanadır" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

4. XIX. yüzyıl Osmanlı ıslahatlarında bazı demokratikleşme adımları atılmış olsa da padişah otoritesi güçlü biçimde korunmuştur. Bu duruma; I. Tanzimat Fermanı’nda padişahın yasalara uyacağına dair söz vermesi II. Kanun-i Esasi’de Meclisi açma ve kapatma yetkisinin padişaha verilmesi III. Padişahın sürgün yetkisine sahip olması Gelişmelerinden hangisi örnek _gösterilemez_?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) II ve III

Padişahın Tanzimat Fermanı'nda 'kendi gücünün de üzerinde kanun gücü olduğunu' kabul etmesi ve yasalara uyacağına yemin etmesi (I), padişah otoritesini kısıtlayan ve kanun üstünlüğünü (hukukun üstünlüğünü) getiren demokratik bir gelişmedir. Dolayısıyla bu durum, 'her gücün üzerinde padişah otoritesinin varlığına' örnek gösterilemez (aksine padişah otoritesini sınırlar). Öte yandan Kanun-i Esasi'deki meclisi kapatma yetkisi (II) ve padişahın kişileri sürgüne gönderme yetkisi (III) anayasaya rağmen padişahın mutlak otoritesini koruduğunu gösteren antidemokratik uygulamalardır. Bu nedenle I. madde örnek gösterilemez.

5. EOKA faaliyetlerine karşı 1955 yılında kurulan teşkilat aşağıdakilerden hangisidir?

• A) AGİK
• B) Türk Mukavemet Teşkilatı ✓
• C) Milli Kongre Teşkilatı
• D) KEİ
• E) Teşkilat-ı Mahsusa

Kıbrıs'ı Yunanistan'a bağlamayı (Enosis) amaçlayan Rum terör örgütü EOKA'ya karşı Kıbrıs Türklerinin can ve mal güvenliğini korumak amacıyla 1955'ten itibaren direniş örgütlenmiş ve 1958'de bu mücadele Türk Mukavemet Teşkilatı (TMT) adı altında birleştirilmiştir.

6. I. Dünya Savaşı sonunda yapılan Paris konferansında yenilen devletlerle yapılacak antlaşmaların esasları belirlenmiştir. Ancak Osmanlı devleti ile yapılacak antlaşmanın esaslarının belirlenmesi daha sonraya bırakılmıştır. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Mondros Ateşkes Antlaşmasının yeterli sayılması
• B) Osmanlı topraklarının paylaşılamaması ✓
• C) Osmanlı Devleti'nin hukuki açıdan sona ermesi
• D) Osmanlı hükümetinin konferansa karşı çıkması
• E) Rusya'nın engel olması

Osmanlı Devleti ile yapılacak antlaşmanın gecikmesinin temel nedeni, Osmanlı topraklarının İtilaf Devletleri arasında paylaşılması konusunda anlaşmazlık yaşanmasıdır. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "Osmanlı topraklarının paylaşılamaması" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

7. Aşağıdakilerden hangisi XVII. yy da Osmanlı'nın savaştığı devletlerden biri _değildir_?

• A) Lehistan
• B) İran
• C) Venedik
• D) Fransa ✓
• E) Avusturya

Osmanlı Devleti'nin XVII. yüzyılda (Duraklama Dönemi) en yoğun mücadele ettiği ve savaştığı devletler tarih derslerinde 'VARİL' (Venedik, Avusturya, Rusya, İran, Lehistan) kısaltmasıyla kodlanır. Fransa (E) ise bu dönemde Osmanlı Devleti ile dostane/kapitülasyon ilişkileri sürdürmüş ve XVII. yüzyılda Osmanlı ile herhangi bir savaşa girmemiştir. Fransa ile ilk askeri çatışma XVIII. yüzyılın sonunda (1798'de) Napolyon Bonapart'ın Mısır'ı işgaliyle gerçekleşmiştir.

8. 1923 yılında seçim kanununda yapılan bir değişiklik ile milletvekili seçebilme yaşı 25'ten 18'e indirilmiş ve vergi verir olmak şartı kaldırılmıştır. Bu düzenlemelerin; I. Yönetime katılımı arttırma II. Seçimlerin temsil gücünü arttırma III. Çok partili sisteme geçme Amaçlarından hangilerine yönelik olduğu savunulabilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II ✓
• E) I, II ve III

Seçim Kanunu'nda seçme/seçilme yaşının düşürülmesi ve vergi verme şartının kaldırılması; daha geniş bir halk kitlesinin oy kullanabilmesini/aday olabilmesini sağlayarak yönetime katılımı artırmış (I) ve meclisteki halk temsilinin kapsamını genişleterek seçimlerin temsil gücünü yükseltmiştir (II). Bu düzenlemenin doğrudan çok partili sisteme geçiş (III) ile bir ilişkisi yoktur. Dolayısıyla doğru cevap I ve II'dir.

9. Aşağıda Yükselme Dönemi Padişah- Olay eşleştirmesinde hangi seçenekte yanlışlık söz konusudur?

• A) I. Süleyman - Belgrad'ın Fethi
• B) I.Selim - Otlukbeli Savaşı ✓
• C) II. Selim - Kıbrıs'ın Fethi
• D) II. Mehmet - Kırım'ın Fethi
• E) I.Bayezîd - Spienza Deniz Savaşı

Otlukbeli Savaşı I. Selim döneminde değil, Fatih Sultan Mehmet döneminde Akkoyunlulara karşı yapılmıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "I.Selim - Otlukbeli Savaşı" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

10. Kıbrıs’ta Rumlara karşı verdiği mücadeleden dolayı Kıbrıs Türklerinin toplum lideri olarak bilinen ve 27 Aralık 1967'de Kıbrıs Geçici Türk Yönetimi'nin başkanlığına getirilen devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Dr. Fazıl Küçük ✓
• B) Mehmet Ali Talat
• C) Mustafa Çağatay
• D) Rauf Denktaş
• E) Dr. Derviş Eroğlu

Kıbrıs Türklerinin ilk toplum liderlerinden olan Dr. Fazıl Küçük, 1959 Londra ve Zürih antlaşmalarına göre kurulan Kıbrıs Cumhuriyeti'nin ilk Cumhurbaşkanı Yardımcısı olmuştur. Rumların saldırıları sonrası kurulan Kıbrıs Geçici Türk Yönetimi'nin (1967) de başkanlığını yürütmüştür. Rauf Denktaş ise daha sonra Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin (KKTC) kurucu cumhurbaşkanı olacaktır.

11. Türkiye Cumhuriyeti'nde ekonomik alanda devletçilik ilkesinin uygulandığı yargısına; I. kapitülasyonların kaldırılması II. Planlı ekonomiye geçilmesi III. I. Beş Yıllık Sanayi Planının yayımlanması Gelişmelerinden hangileri örnek olarak _gösterilemez_?

• A) Yalnız I ✓
• B) I ve II
• C) I ve III
• D) I, II ve III
• E) DII ve III

Ekonomide devletçilik ilkesi; devletin doğrudan sanayi yatırımları yapması ve ekonomiyi planlamasıdır. Planlı ekonomiye geçilmesi (II) ve I. Beş Yıllık Sanayi Planı'nın yayımlanarak fabrikaların devlet eliyle açılması (III) devletçilik ilkesinin en somut örnekleridir. Kapitülasyonların kaldırılması (I) ise ülkedeki yabancı ayrıcalıklarına son verilerek ekonomik bağımsızlığın kazanılmasıdır ve doğrudan Milliyetçilik (ve bağımsızlık) ilkesiyle ilgilidir; devletçiliğin bir örneği olarak gösterilemez. Dolayısıyla örnek gösterilemeyecek olan yalnız I'dir.

12. Aşağıdakilerden hangisi 1243 Kösedağ Savaşı’ndan sonra Anadolu'da kurulan beyliklerden biri _değildir_?

• A) Danişmentoğulları ✓
• B) Saruhanoğulları
• C) Germiyanoğulları
• D) Aydınoğulları
• E) Menteşoğulları

Danişmentoğulları (Sivas, Tokat, Amasya çevresi), 1071 Malazgirt Savaşı'ndan sonra kurulan I. Dönem Anadolu Beylikleri arasında yer alır ve 12. yüzyılın sonlarında Türkiye Selçuklu Devleti (II. Kılıç Arslan dönemi) tarafından yıkılmıştır. Dolayısıyla 1243 Kösedağ Savaşı sonrasında kurulan II. Dönem beylikleri arasında bulunmaz. Germiyanoğulları (A), Saruhanoğulları (C), Aydınoğulları (D) ve Menteşoğulları (E) ise Kösedağ Savaşı sonrasında Anadolu'da Moğol baskısının zayıflamasıyla kurulan II. Dönem Türk beyliklerindendir.

13. Osmanlı İmparatorluğu'nda görülen aşağıdaki gelişmelerden hangisi, Fransız İhtilali'nden daha önce yaşanmıştır?

• A) Padişahın yetkilerinin sınırlandırılması
• B) Osmanlıcılık fikrinin güçlenmesi
• C) Demokratikleşme hareketlerinin başlaması
• D) Müslüman olmayanlara inanç serbestliğinin tanınması ✓
• E) Aydınların, Avrupa'daki gelişmelerden etkilenmesi

Müslüman olmayanlara inanç serbestliği tanınması Osmanlı klasik döneminde görülen bir uygulamadır ve Fransız İhtilali'nden önceye dayanır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Müslüman olmayanlara inanç serbestliğinin tanınması" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

14. II. Mahmut Dönemi'nde (1808 - 1839) merkezi otoriteyi güçlendirebilmek için; I. Devlet dairelerine padişah resminin asılması II. Yeniçeri Ocağının kaldırılması, III. Âyanlığın kaldırılması Çalışmalarından hangileri yapılmıştır?

• A) Yalnız II
• B) Yalnız III
• C) I ve II
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

II. Mahmut, merkezi otoriteyi güçlendirmek için her üç çalışmayı da gerçekleştirmiştir: Devlet dairelerine kendi portresini astırarak otoritenin sembolünü yaymıştır (I). 1826'da Yeniçeri Ocağı'nı kaldırarak (Vaka-i Hayriye) askeri ve padişah otoritesi üzerindeki vesayete son vermiştir (II). Taşradaki feodal güçler olan Ayanlık kurumunu tamamen kaldırarak gücü merkezde toplamıştır (III).

15. Balfour Deklarasyonu, aşağıdaki gelişmelerden hangisinin ortaya çıkmasına zemin hazırlayan önemli belgelerden biridir?

• A) İsrail Devleti'nin meydana gelmesine ✓
• B) I.Dünya Savaşı'nın bitmesine
• C) Soğuk Savaş'ın başlamasına
• D) İngiltere'nin sömürgecilikten vazgeçmesine
• E) Sovyet Rusya'nın kurulmasına

Balfour Deklarasyonu, Filistin'de Yahudilere bir yurt kurulmasını destekleyen İngiliz açıklamasıdır. Bu süreç ileride İsrail Devleti'nin kurulmasına zemin hazırlamıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "İsrail Devleti'nin meydana gelmesine" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

16. ABD'li Boksör Muhammed Ali Clay, ABD ordusunun aşağıdaki bölgelerden hangisinde savaşmasını protesto ederek askere gitmemiştir?

• A) Afganistan
• B) Irak
• C) Vietnam ✓
• D) Kore
• E) Küba

Muhammed Ali, ABD'nin Vietnam Savaşı'na katılmasını protesto ederek askere gitmeyi reddetmiştir. Bu tutumu nedeniyle unvanı elinden alınmış ve yargılanmıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Vietnam" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

17. Kurtuluş Savaşı'nda çıkan isyanlara karşı, TBMM; I. Takrir-i Sükûn Kanunu'nu çıkarma, II. İstiklal Mahkemeleri'ni kurma, III. Ankara müftüsüne, karşı fetva yayınlatma Önlemlerinden hangilerine başvurmuştur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) II ve III ✓
• E) I, II ve III

Kurtuluş Savaşı döneminde (1920-1922) çıkan iç isyanları bastırmak ve meclis otoritesini kurmak amacıyla TBMM; Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nu çıkarmış, İstiklal Mahkemeleri'ni kurmuş (II) ve Şeyhülislam'ın fetvasına karşı Ankara Müftüsü Rıfat Börekçi önderliğinde milli mücadeleyi destekleyen karşı fetvalar yayımlatmıştır (III). Takrir-i Sükûn Kanunu (I) ise Kurtuluş Savaşı'nda değil, çok daha sonra Cumhuriyet döneminde Şeyh Sait İsyanı (1925) üzerine çıkarılmıştır. Bu nedenle doğru cevap II ve III'tür.

18. Aşağıdakilerden hangisiyle İstanbul Hükümeti açıkça yok sayılmıştır?

• A) Komutanlar Toplantısı
• B) TBMM'nin açılması ✓
• C) Havza Genelgesi
• D) Samsun Raporu
• E) Amasya Görüşmeleri

23 Nisan 1920'de Ankara'da TBMM'nin açılması ve ardından kabul edilen 1 numaralı önerge (hükümet kurulması, TBMM'nin üzerinde hiçbir gücün olmadığının belirtilmesi) ile İstanbul Hükümeti ve padişah fiilen ve açıkça yok sayılmıştır. Amasya Görüşmeleri (A) ise İstanbul Hükümeti'nin Temsil Heyeti'ni resmi olarak tanıdığının kanıtıdır.

19. Aşağıdakilerden hangisi Marshall Yardımının amaçları arasında _yer almaz_?

• A) Doğu Blokunun güçlenmesini sağlamak ✓
• B) ABD'nin etkinliğini artırmak
• C) Avrupa ülkelerinin ekonomilerini güçlendirmek
• D) Komünizmin Batı Avrupa'ya yayılmasını önlemek
• E) Türkiye ve Yunanistan'a destek olmak

Marshall Yardımı, Batı Avrupa'nın ekonomik olarak kalkınmasını ve komünizmin yayılmasının önlenmesini amaçlamıştır. Doğu Bloku'nun güçlenmesini sağlamak bu yardımın amacı değildir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Doğu Blokunun güçlenmesini sağlamak" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

20. Çelebi Mehmet Fetret Devri'nden sonra, I. Şeyh Bedreddin İsyanı II. Şehzade Mustafa Çelebi İsyanı III. Mora isyanı Sorunlardan hangileriyle uğraşmak zorunda kalmıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II ✓
• E) I, II ve III

Fetret Devri'ne son vererek devleti yeniden toparlayan I. Mehmet (Çelebi) döneminde; Osmanlı'nın ilk sosyo-dini isyanı olan Şeyh Bedreddin İsyanı (I) ve Bizans/Timurlular tarafından serbest bırakılan Yıldırım'ın diğer oğlu olan kardeşi Şehzade Mustafa Çelebi (Düzmece Mustafa) İsyanı (II) ile uğraşılmıştır. Mora İsyanı (III) ise çok daha sonra XIX. yüzyılda (1820'lerde) Yunan bağımsızlığı sürecinde çıkan isyandır. Dolayısıyla Çelebi Mehmet I ve II. sorunlarla uğraşmıştır.