Altın Test 40

1. Büyük Taarruz sonrası TBMM ile İtilaf Devletleri temsilcileri arasında imzalanan Mudanya Ateşkes Anlaşması'nı doğurduğu sonuçlar arasında aşağıdakilerden hangisi _yer almaz_?

• A) Türk-Yunan savaşı sona ermiştir.
• B) Boğazlar Bölgesi'nin yönetimi başkanı Türk olan uluslararası bir komisyonun yönetimine bırakılmıştır. ✓
• C) Doğu Trakya ve İstanbul savaş yapılmadan kurtarılmıştır.
• D) İngiltere Başbakanı Lloyd George görevinden ayrılmak zorunda kalmıştır
• E) Osmanlı Devleti hukuken yok sayılmıştır.

Boğazlar Bölgesi'nin yönetimi başkanı Türk olan uluslararası bir komisyona bırakılması Mudanya Ateşkesi'nin değil, Lozan Barış Antlaşması'nın bir sonucudur (Mudanya'da ise Boğazlar ve çevresinin barış antlaşması imzalanana kadar İtilaf Devletleri denetiminde kalması ancak idaresinin TBMM'ye bırakılması kabul edilmiştir). Diğer seçenekler Mudanya'nın doğrudan sonuçlarındandır.

2. I. Okuma-yazma oranını arttırmak II. Türkçe ‘ye yeni kelimeler kazandırmak III. Türkçeyi yabancı dillerin etkisinden kurtarmak Yukarıdakilerden hangileri Türk Dil Kurumunun kurulma amaçlarından _değildir_?

• A) Yalnız I ✓
• B) I ve II
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Türk Dil Kurumu'nun (TDK) temel amaçları; Türkçeyi yabancı dillerin boyunduruğundan kurtarmak, dilimizi sadeleştirmek ve Türkçe kelime hazinesini zenginleştirmektir (II ve III). Ancak doğrudan okuma-yazma oranını artırmak, Millet Mektepleri ve Harf İnkılabı gibi diğer eğitim seferberliklerinin amacıdır, TDK'nin birincil akademik kuruluş amacı değildir.

3. – Seyahatname - Kitab-ı bahriye - Cihannüma - Mirat'ül Memalik Yukarıda eseri verilmeyen Osmanlı bilim adamı hangisidir?

• A) Seydi Ali Reis
• B) Piri Reis
• C) Evliya Çelebi
• D) Kâtip Çelebi
• E) Sabuncuoğlu Şerafeddin ✓

Verilen eserler ile yazarları şu şekilde eşleşmektedir: - Seyahatname -> Evliya Çelebi (D) - Kitab-ı Bahriye -> Piri Reis (B) - Cihannüma -> Kâtip Çelebi (C) - Mirat'ül Memalik -> Seydi Ali Reis (A) Bu durumda yukarıda eseri verilmeyen bilim insanı, Fatih Sultan Mehmet döneminde yaşamış ve Türkçe yazılmış tıp kitapları ile tanınan ünlü cerrah Sabuncuoğlu Şerafeddin'dir (E).

4. Osmanlı tarihindeki ilk dini ve sosyal içerikli isyan olan ve Çelebi Mehmet döneminde yaşanan olay aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Buçuk Tepe Ayaklanması
• B) Babaishak Ayaklanması
• C) Şeyh Sait Ayaklanması
• D) Şahkulu Ayaklanması
• E) Şeyh Bedrettin Ayaklanması ✓

Çelebi Mehmet döneminde çıkan Şeyh Bedreddin Ayaklanması, Osmanlı tarihindeki ilk dini ve sosyal içerikli isyanlardan biridir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Şeyh Bedrettin Ayaklanması" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

5. TBMM Londra Konferansı'na katılmakla; I. itilaf Devletleri tarafından tanınmak II. barıştan yana olduğunu göstermek III. İstanbul Hükümeti'ni yok saymak Durumlarından hangilerini amaçlamıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II ✓
• E) I ve III

TBMM, Londra Konferansı'na katılmakla İtilaf Devletleri tarafından hukuken tanınmayı (I) ve Türk milletinin haklı davasını dünyaya duyurarak 'Türkler barış istemiyor' propagandasını çürütmeyi (II) amaçlamıştır. Konferansa İstanbul Hükümeti ile birlikte çağrılmış olsalar da amaç İstanbul Hükümeti'ni yok saymaktan ziyade Türk milletinin tek meşru temsilcisi olduğunu göstermektir.

6. Sivas kongresine ülke genelinde katılım beklenirken kongreye bazı illerden katılım _olmamıştır_. Bu duruma göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

• A) Anlaşma devletleri ve İstanbul hükümetinin kongre çalışmalarını engellemeye çalıştıklarını ✓
• B) İstanbul hükümetinin Anadolu'nun gücünü hukuken tanıdığını
• C) Milli egemenliğe dayalı devletin kurulması için çalışmaların hız kazandığı
• D) Anadolu'nun İstanbul hükümetinin izlediği siyasetten memnun olduğu
• E) Milli mücadelenin yapılmasına toplumun tüm kesimlerinin destek verdiği

Sivas Kongresi'ne planlanan oranda delegenin katılamamasının en önemli sebebi, İtilaf Devletleri (Anlaşma devletleri) ve İstanbul Hükümeti'nin (örneğin Elazığ Valisi Ali Galip ve Ankara Valisi Muhittin Paşa aracılığıyla) kongreyi engellemeye, delegeleri tutuklamaya çalışmaları ve yolları kesmeleridir.

7. I. Litvanya II. Yugoslavya III. Ukrayna Yukarıdaki devletlerden hangileri, I. Dünya Savaşı sonunda kurulmuştur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Litvanya ve Yugoslavya, I. Dünya Savaşı sonrasında bağımsızlığını kazanan yeni devletlerdendir. Ukrayna ise bu süreçte bağımsızlık ilan etmiş olsa da kalıcı olamamış ve kısa süre sonra Sovyet Rusya/SSCB yönetimine girmiştir. Bu nedenle ÖSYM standartlarına göre doğru cevap I ve II (C seçeneği) olarak kabul edilir.

8. Türkiye Cumhuriyetinde kadınların sosyal hayattaki farklı konum ve durumlarını sona erdiren yasal düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Nisab-ı Müzakere Kanunu
• B) Maarif Vekâleti Kanunu
• C) Takriri Sükûn Kanunu
• D) Türk Ceza Kanunu
• E) Türk Medeni Kanunu ✓

17 Şubat 1926'da kabul edilen Türk Medeni Kanunu ile kadınlara tek eşlilik, resmi nikah zorunluluğu, boşanma hakkı, mirasta ve mahkemede şahitlikte erkeklerle eşitlik gibi haklar tanınarak, sosyal ve hukuki alandaki kadın-erkek eşitsizliği ortadan kaldırılmış ve toplumsal eşitlik sağlanmıştır.

9. Aşağıdakilerden hangisi, Erzurum Kongresinin kararları arasında yoktur?

• A) Egemenlik kayıtsız, şartsız milletindir. ✓
• B) Kuvaimilliyeyi amil, millî iradeyi hâkim kılmak esastır
• C) Manda ve himaye kabul edilemez
• D) Azınlıklara, siyasi ve sosyal dengemizi bozacak ayrıcalıklar verilemez
• E) Millî sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz

'Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.' ifadesi Erzurum Kongresi kararı değildir; bu ifade daha sonra TBMM ve anayasal süreçle özdeşleşmiştir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Egemenlik kayıtsız, şartsız milletindir." seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

10. Tevhid-i Tedrisat Kanununun kabulü ile I. yabancı okullar, II. medreseler, III. azınlık okulları Kurumlarından hangileri Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlanmıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve III ✓
• E) I, II ve III

Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile Türkiye'deki tüm eğitim kurumları Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlanmıştır. Yabancı okullar (I) ve azınlık okulları (III) MEB'e bağlanarak faaliyetlerini sürdürmüşlerdir. Medreseler (II) ise kanun kapsamında bakanlığa bağlanmış ancak kısa bir süre sonra Milli Eğitim Bakanı Vasıf Çınar'ın genelgesiyle tamamen kapatılmıştır. Soru bankasının cevap anahtarına göre doğru cevap D seçeneğidir.

11. 1962'de yaşanan Küba Buhranının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Fidel Castro'nun ülkesinde muhaliflerinin olması
• B) ABD'nin Küba'yı işgal etmeyi düşünmesi
• C) ABD-Çin ilişkilerinin düzelmeye başlaması
• D) ABD'nin Vietnam Savaşı'nda başarısızlık yaşaması
• E) SSCB'nin Küba'ya nükleer füzeler yerleştirmesi ✓

Küba Buhranı'nın temel nedeni, SSCB'nin Küba'ya nükleer füzeler yerleştirmesidir. Bu durum ABD ile SSCB'yi nükleer savaşın eşiğine getirmiştir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "SSCB'nin Küba'ya nükleer füzeler yerleştirmesi" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

12. Atatürk’e göre milliyetçilik, milleti ilerletme, yükseltme, milli değerleri koruma ve geliştirme bilincidir; genç kuşakların bu anlayışla yetişmesi geleceğe güvenle bakmayı sağlar. Bu açıklamaya göre Atatürk’ün milliyetçilik anlayışı için; I. Çağdaşlaşmaya yöneliktir. II. Ulusal çıkarları önemser. III. Etnik ayrımcılığı savunur. Yargılarından hangileri _söylenemez_?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III ✓
• D) I ve III
• E) II ve III

Parğrafta milliyetçiliğin milleti 'ilerletmek ve yükseltmek' olduğu belirtilmiş olup bu durum çağdaşlaşma (I) ve ulusal kalkınma/planları (II) destekler. Ancak Atatürk milliyetçiliği ırkçı veya etnik ayrımcı değil; birleştirici, bütünleştirici ve insani değerlere saygılıdır. Bu nedenle etnik ayrımcılığı savunduğu (III) söylenemez.

13. 8 Temmuz 1937'de imzalanan Sadabat Paktı için aşağıdakilerden hangisi _söylenemez_?

• A) Türkiye Batı sınırlarını güvence altına almıştır ✓
• B) Türkiye, İran, Irak, Afganistan arasında imzalanmıştır.
• C) İmzalanmasında İtalya'nın Doğu Akdeniz ve Orta Doğu'ya yönelme politikası etkili olmuştur
• D) 1980'de İran - Irak Savaşı'nın başlamasıyla tamamen geçerliliğini yitirmiştir.
• E) Tahran'da imzalanmıştır

Sadabat Paktı (1937), Türkiye'nin doğu ve güney komşularıyla imzaladığı bir güvenlik antlaşmasıdır. Dolayısıyla Türkiye bu pakt ile batı sınırlarını değil, doğu sınırlarını güvence altına almıştır (Batı sınırlarını güvence altına alan antlaşma ise 1934 Balkan Antantı'dır). Diğer seçenekler (katılan devletler, İtalya tehdidi, Tahran'da imzalanması ve 1980 İran-Irak Savaşıyla fiilen bitmesi) doğrudur.

14. Aşağıdakilerden hangisinin, Erzurum Kongresi'nin toplanmasında etkisinden söz edilemez?

• A) Trabzon Muhafaza-i Hukuk-u Milliye Cemiyeti
• B) Doğu illeri Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti
• C) Doğu Anadolu'ya yönelik Ermeni iddia ve eylemleri
• D) XV. Kolordu Komutanı Kazım Karabekir
• E) IX. Ordu Müfettişi Mustafa Kemal ✓

Mustafa Kemal, Erzurum Kongresi toplandığında IX. Ordu Müfettişliği görevinden ayrılmıştı. Kongrenin toplanmasında asıl yerel cemiyetler ve bölgesel tehditler etkili olmuştur. Soru kökündeki bilgi doğrudan "IX. Ordu Müfettişi Mustafa Kemal" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

15. Türk-İslam devletlerinde mimari alanda değişimler yaşanmış; kümbet, medrese, ribat ve imarethaneler yapılmıştır. Buna göre Türk-İslam devletleri için; I. Kendilerine has bir medeniyet oluşturmuşlardır. II. Milli benliğe gereken önem verilmiştir. III. Sınırlar genişlemeye devam etmiştir. Yargılarından hangileri söylenebilir?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve III
• E) II ve III

Kümbet, medrese, ribat (kervansaray) ve imarethane gibi yapılar Türklerin İslamiyet'i kabul etmesiyle birlikte ortaya çıkan, İslam dininin getirdiği sosyal ve dini ihtiyaçlar ile Türk kültürünün sentezlenmesiyle oluşan özgün mimari eserlerdir. Bu durum Türk-İslam devletlerinin kendilerine has (özgün) bir medeniyet oluşturduklarını gösterir (I). Soruda verilen mimari yapılar milli benlik (II) veya sınırların genişlemesiyle (III) doğrudan ilişkilendirilemez.

16. Aşağıdakilerden hangisinin kuruluşunda 1929 Dünya Ekonomik bunalımının doğrudan etkisi vardır?

• A) Cumhuriyet Halk Fırkası
• B) Ahali Fırkası
• C) Amele ve Çiftçi Fırkası
• D) Serbest Cumhuriyet Fırkası ✓
• E) Terakkiperver Cumhuriyet Halk Fırkası

1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın Türkiye üzerindeki olumsuz ekonomik etkilerini aşmak, mecliste hükümetin ekonomi politikalarını denetleyecek alternatif bir parti kurmak ve halkın sıkıntılarını dile getirmek amacıyla, bizzat Atatürk'ün isteği ve Ali Fethi Okyar'ın liderliğinde 1930 yılında Serbest Cumhuriyet Fırkası kurulmuştur.

17. Aşağıdakilerden hangisi Türk ordularının Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesinin sonuçlarından biridir?

• A) İstiklal Marşı'nın kabul edilmesi
• B) Tekâlif-i Milliye Emirlerinin yayınlanması ✓
• C) İtalya'nın Anadolu'yu boşaltması
• D) Doğu sınırının kesinlik kazanması
• E) Malta'daki esirlerin serbest bırakılması

Kütahya-Eskişehir Savaşları'nın kaybedilmesi üzerine Türk ordusunun daha fazla kayıp vermemesi amacıyla Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesine karar verilmiştir. Bu taktiksel geri çekilmenin ve yenilginin ardından orduyu yeniden donatmak amacıyla Mustafa Kemal Paşa tarafından Tekâlif-i Milliye Emirleri (B) yayımlanmıştır. Diğer seçenekler Sakarya Savaşı kazanıldıktan sonraki sonuçlardır.

18. I. Dünya Savaşı sırasında gerçekleşen; I. Osmanlı'nın tek taraflı olarak kapitülasyonları kaldırması, II. Bulgaristan'ın savaştan çekilmesi, III. Wilson İlkelerinin yayınlanması Durumlarından hangileri sömürgeciliğe tepki niteliği taşımaktadır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve III ✓
• E) I, II ve III

Osmanlı Devleti'nin ekonomik bağımlılığa yol açan kapitülasyonları tek taraflı kaldırması (I) ve Wilson İlkeleri'nde yer alan 'Yenen devletler yenilenlerden toprak ve savaş tazminatı almayacaktır' maddesi (III), doğrudan emperyalizme ve sömürgeciliğe karşı tepki ve engel niteliğindedir. Bulgaristan'ın savaştan çekilmesi ise askeri/stratejik bir gelişmedir (II).

19. Mustafa Kemal Paşa'nın yönlendirmesiyle 1930 yılında kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası'sının kurucu kadrosu veya önde gelenleri arasında aşağıdakilerden hangisi _yer almaz_?

• A) Nuri Conker
• B) Mehmet Emin Yurdakul
• C) Ahmet Ağaoğlu
• D) Ali Fethi Okyar
• E) Nuri Demirağ ✓

Serbest Cumhuriyet Fırkası (SCF), 1930 yılında Ali Fethi Okyar liderliğinde kurulmuştur. Kurucuları ve önde gelen üyeleri arasında Ali Fethi Okyar (A), Nuri Conker (B), Ahmet Ağaoğlu (D) ve Mehmet Emin Yurdakul (E) gibi isimler yer almıştır. Nuri Demirağ ise 1930'da SCF kurucularından biri değildir; kendisi daha sonra 1945 yılında kurulan çok partili dönemin ilk muhalefet partisi olan Milli Kalkınma Partisi'nin kurucusudur.

20. I. Ankara'nın başkent ilan edilmesi II. Medreselerin kapatılması III. Cumhuriyet'in ilanı IV. Halk Fırkasının kurulması Yukarıda verilen gelişmelerin kronolojik sıralaması aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

• A) I, IV, III, II
• B) III, I, IV, II
• C) III, IV, I, II
• D) IV, I, III, II ✓
• E) IV, III, I, II

Verilen inkılapların kronolojik tarih sıralaması şöyledir: - Halk Fırkası'nın (CHP) kurulması: 9 Eylül 1923 (IV) - Ankara'nın başkent ilan edilmesi: 13 Ekim 1923 (I) - Cumhuriyet'in ilanı: 29 Ekim 1923 (III) - Medreselerin kapatılması (Tevhid-i Tedrisat sonrasındaki genelgeyle): 11 Mart 1924 (II) Sıralama IV - I - III - II şeklindedir (C seçeneği).