Altın Test 9

1. Orta Asya Türkleriyle ilgili aşağıda verilen kavramlardan hangisinin Türklerin inanç sistemiyle bir ilgisi olamaz?

• A) Şad ✓
• B) Şaman
• C) Kam
• D) Kurgan
• E) Uçmağ

Şad siyasi ve idari bir unvandır; inanç sistemiyle ilgili bir kavram değildir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Şad" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

2. Uluslararası ilişkilerde Batı Bloku ve Doğu Bloku dışında kalan ve "Üçüncü Dünya Ülkeleri" olarak adlandırılan devletler grubu aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Avrupa Ekonomik Topluluğu
• B) Batı Avrupa Birliği
• C) Şanghay İş Birliği Örgütü
• D) Bağımsız Devletler Topluluğu
• E) Bağlantısızlar Bloku ✓

Soğuk Savaş döneminde ne ABD liderliğindeki Batı Bloku'na ne de SSCB liderliğindeki Doğu Bloku'na dahil olmak istemeyen, özellikle Asya ve Afrika'daki bağımsızlığını yeni kazanmış ülkelerin oluşturduğu, Bandung Konferansı (1955) ile şekillenen grup 'Bağlantısızlar Bloku' (Non-Aligned Movement) veya 'Üçüncü Dünya Ülkeleri' olarak adlandırılır.

3. Osmanlı Devleti'nin, I. Midilli ve Sakız Adası II. Batı Trakya III. Makedonya Coğrafyalarından hangilerini kaybetmesinde Balkan Savaşları etkili olmuştur?

• A) Yalnız II
• B) Yalnız III
• C) I ve II
• D) I, II ve III ✓
• E) II ve III

Osmanlı Devleti, I. Balkan Savaşı yenilgisi sonrasında Midilli ve Sakız adası dahil Ege adalarını (I), Batı Trakya topraklarını (II) ve tüm Makedonya'yı (III) kaybederek buralardan çekilmek zorunda kalmıştır. Dolayısıyla her üç coğrafyanın kaybedilmesinde de Balkan Savaşları etkili olmuştur.

4. Osmanlı Devleti, Hünkâr İskelesi Antlaşması ile aşağıdaki devletlerden hangisi yararına Boğazları kapatmayı kabul etmiştir?

• A) Prusya
• B) Rusya ✓
• C) İtalya
• D) Fransa
• E) İngiltere

1833 yılında imzalanan Hünkâr İskelesi Antlaşması, Mehmet Ali Paşa isyanına karşı Osmanlı'ya yardım eden Rusya yararına yapılmıştır. Antlaşmaya göre Osmanlı Devleti, Rusya'nın güvenliği için bir saldırı anında Boğazları batılı devletlere kapatmayı kabul etmiştir.

5. Osmanlı Devleti'nde, I. Geliri doğrudan hazineye aktarılan, II. Geliri kamu yararına ayrılan, III. Geliri sınırların güvenliğinin sağlanması için ayrılan, Topraklar aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

• A) Yurtluk - Vakıf - Dirlik
• B) Mukataa - Paşmaklık - Ocaklık
• C) Malikâne - Yurtluk – Vakıf
• D) Mukataa - Vakıf - Yurtluk ✓
• E) Has - Zeamet - Tımar

Osmanlı toprak sisteminde; geliri doğrudan devlet hazinesine nakit olarak aktarılan arazilere 'Mukataa' (I), geliri okul, hastane, aşevi gibi hayır işlerine ve kamu yararına ayrılan arazilere 'Vakıf' (II) ve geliri sınırların güvenliğini sağlayan sınır boylarındaki askerlere (akıncılara/kale muhafızlarına) ayrılan arazilere 'Yurtluk' (veya Ocaklık/Yurtluk - sınır boylarındakiler genel olarak Yurtluk olarak da anılır, Ocaklık ise kale muhafızlarına) denir. Bu eşleştirme D seçeneğinde doğru verilmiştir.

6. Şeyh Sait Ayaklanmasının çıkmasıyla Türk hükümeti birçok önlem alma gereğini duymuştur. Aşağıdakilerden hangisi bu önlemlerden biri _değildir_?

• A) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kapatılması
• B) Rejime yönelik eleştirilerin yasaklanması
• C) Takrir-î Sükûn Kanunu'nun çıkarılması
• D) İstiklal Mahkemelerinin yeniden kurulması/faaliyete geçirilmesi
• E) Anayasada önemli değişikliklerin yapılması ✓

Şeyh Sait Ayaklanması sonrasında asayişi ve güvenliği sağlamak amacıyla Takrir-i Sükun Kanunu çıkarılmış, Ankara ve isyan bölgesinde (Diyarbakır) İstiklal Mahkemeleri yeniden kurulup faaliyete geçirilmiş ve isyanda rolü olduğu gerekçesiyle Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kapatılmıştır. Ancak anayasada bu isyan nedeniyle yapılmış önemli bir anayasa değişikliği bulunmamaktadır. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.

7. I. Küçük Mecmua II. Aydede III. Ümit Yukarıdaki dergilerden hangileri Milli Mücadele'yi desteklemek amacıyla çıkarılmıştır?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Ziya Gökalp tarafından çıkarılan Küçük Mecmua (I), Milli Mücadele fikrini destekleyen ve milli bilinci aşılamaya çalışan yararlı yayınlar arasındadır. Öte yandan Refik Halit Karay tarafından çıkarılan Aydede (II) mizah dergisi, milli mücadeleye muhalif, işgallere ve Ankara hükümetine karşı alaycı ve olumsuz bir tavır takınan zararlı yayınlar arasındadır. Ümit dergisi (III) de bu dönemde milli mücadeleyi destekleyen yayınlar arasında değildir. Dolayısıyla yalnız I milli mücadeleyi desteklemek amacıyla çıkarılmıştır.

8. Osmanlı İmparatorluğunda, 1871 yılında yapılan değişiklikle taşra teşkilâtına dâhil edilen İdarî birim aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kaza
• B) Sancak
• C) Nahiye ✓
• D) Vilâyet
• E) Köy

1871 düzenlemesiyle nahiye, taşra teşkilatında idari birim olarak yer almıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Nahiye" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

9. I. Temsil Kurulu'nun Ankara'ya gelmesi II. Misakımilli'nin kabul edilmesi III. TBMM'nin açılması IV. İstanbul'un işgal edilmesi V. Meclisi Mebusan'ın dağıtılması Yukarıdaki gelişmelerin kronolojik sıralaması aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru verilmiştir?

• A) II -I - IV - V - III
• B) I - II - III - V - IV
• C) V - II -I - IV – III
• D) I - II - IV - V - III ✓
• E) V -I - II - IV - III

Temsil Kurulu Ankara'ya geldikten sonra Misakımilli kabul edilmiş, ardından İstanbul işgal edilmiş, Mebusan Meclisi dağıtılmış ve TBMM açılmıştır. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I - II - IV - V - III" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

10. Mondros Ateşkes Antlaşması’nda Vilayet-i Sitte’de karışıklık çıkarsa bu bölgelerin işgal edilebileceği belirtilmiştir. Aşağıdaki şehirlerden hangisi bu altı il içinde _yer almaz_?

• A) Kars ✓
• B) Van
• C) Erzurum
• D) Sivas
• E) Harput

Vilayet-i Sitte içinde Kars yer almaz. Bu altı il genellikle Erzurum, Van, Bitlis, Diyarbakır, Harput ve Sivas olarak değerlendirilir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Kars" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

11. I. Antep II. İzmir III. Maraş IV. Kars Yukarıdaki şehirlerden hangilerinin işgallerden kurtulmasında milis güçleri etkili olmuştur?

• A) I ve III ✓
• B) II ve III
• C) I ve IV
• D) I, III ve IV
• E) II, III ve IV

Antep ve Maraş'ın kurtuluşunda yerel milis güçleri çok etkili olmuştur. İzmir ve Kars ise bu kapsamda değerlendirilmez. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I ve III" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

12. Aşağıdakilerin hangisinde Avrupa etkisinden söz edilemez?

• A) Hendesehane
• B) Mühendishane-i Bahri Hümayun
• C) İstihkâm Okulu
• D) Enderun ✓
• E) Mühendishane-i Berri Hümayun

Enderun Mektebi (E), II. Murat döneminde kurulup Fatih Sultan Mehmet zamanında kurumsallaşan, saray içerisinde üst düzey devlet memuru, askeri yönetici ve sanatkar yetiştiren geleneksel bir saray okuludur. Yapısı tamamen yerli ve milli olup Avrupa etkisinden uzaktır. Diğer taraftan Hendesehane (I. Mahmut), Mühendishane-i Bahri Hümayun (1773'te III. Mustafa döneminde kurulmuş, I. Abdülhamit döneminde ise geliştirilerek bu adı almıştır; ÖSYM/MEB müfredatında kurucu padişah olarak genellikle III. Mustafa kabul edilir), İstihkam Okulu (I. Abdülhamit) ve Mühendishane-i Berri Hümayun (III. Selim) Avrupa'dan uzmanlar getirilerek kurulan batı tarzı askeri okullardır.

13. Aşağıdakilerden hangisi Amasya Görüşmelerinin sonuçlarından _değildir_?

• A) İstanbul hükümeti, Milli mücadeleyi ve Temsil Heyetini resmen tanıdı
• B) İstanbul hükümetinin Temsil heyetinin onayı olmadan ikili antlaşma imzalamayacağı kararlaştırıldı.
• C) Osmanlı Mebusan Meclisi’nin toplanması kararlaştırıldı
• D) İlk kez milli sınırlardan bahsedildi ✓
• E) Ulusal mücadeleye karşı olanların görevden alınması kararlaştırıldı

Milli sınırlardan (Misakımilli) ilk kez Amasya Görüşmeleri'nde değil, daha önceki Erzurum Kongresi'nde ('Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, bölünemez' kararıyla) bahsedilmiştir. Amasya Görüşmeleri'nde ise bu durum İstanbul Hükümeti'ne kabul ettirilmeye çalışılmıştır. Diğer seçenekler görüşmelerin doğrudan sonuçları ve protokol maddelerindendir.

14. Osmanlı'nın I.Dünya Savaşı’na resmen girdiği tarih aşağıdakilerden hangisidir?

• A) 5 Kasım 1914
• B) 11 Kasım 1914 ✓
• C) 3 Aralık 1914
• D) 21 Kasım 1914
• E) 29 Ekim 1914

Osmanlı Devleti'ne ait Yavuz ve Midilli gemilerinin Rus limanlarını bombaladığı fiili saldırı 29 Ekim 1914'te gerçekleşmiştir. Ancak Osmanlı Devleti'nin resmi ve hukuki olarak İtilaf Devletleri'ne karşı savaş ilan ettiği (savaşa resmen girdiği) ve padişahın Cihad-ı Ekber beyannamesini yayımladığı tarih 11 Kasım 1914'tür (C).

15. Orhan Bey döneminde beylikten devlete doğru yapılan teşkilatlanma çalışmaları arasında; I. İlk kez vergi alındı. II. İlk kez Vezirlik makamı oluşturuldu. III. İlk kez Kadı ve Subaşı tayin ettirildi. IV. İlk Divan Teşkilatı oluşturuldu. Gibi gelişmelerden hangisinin gerçekleştirildiği _savunulamaz_?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız III
• C) I ve III ✓
• D) I, II ve III
• E) II ve IV

Orhan Bey döneminde vezirlik ve divan teşkilatı oluşturulmuştur. İlk vergi ve ilk kadı-subaşı ataması Osman Bey dönemiyle ilişkilendirilir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "I ve III" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

16. Aşağıdakilerden hangisi Acemi oğlanlar arasından çıkan birliklerden biri _değildir_?

• A) Tımarlı Sipahi ✓
• B) Humbaracı
• C) Yeniçeri
• D) Cebeci
• E) Topçu

Tımarlı sipahiler eyalet askeridir; Acemi Oğlanlar Ocağı'ndan yetişen kapıkulu birliklerinden biri değildir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Tımarlı Sipahi" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

17. İslamiyet öncesi Türk devletlerinde; - Toprak mülkiyetinin olmaması - Hapis cezalarının kısa süreli olması - Taşınabilir sanat eserlerinin yapılması Gibi gelişmeler aşağıdakilerden hangisinin sonucudur?

• A) Yerleşik hayatın
• B) Kut anlayışının
• C) Gök Tanrı inancının
• D) Göçebe yaşamın ✓
• E) Merkezi yönetim anlayışının

Toprak mülkiyetinin gelişmemesi (özel mülkiyetin olmaması), hapis cezalarının kısa süreli olması ve taşınabilir sanat eserlerinin yapılması İslamiyet öncesi Türklerindeki göçebe yaşam tarzının doğrudan sonuçlarıdır.

18. Aşağıdakilerden hangisi, Lozan Antlaşmasından önce çözüme kavuşturulan sorunlardan biridir?

• A) Savaş tazminatı
• B) Kapitülasyonlar sorunu
• C) Doğu Sınırı ✓
• D) Adalar Sorunu
• E) Azınlıklar sorunu

Doğu sınırı Lozan'dan önce Gümrü, Moskova ve Kars antlaşmalarıyla çözüme kavuşturulmuştur. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Doğu Sınırı" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

19. Anadolu Selçuklu Devleti'nin yollarında ticaretin güvenli yapılmasında, I. gümrük vergilerinin düşük tutulması, II. belli aralıklarla kervansaraylar yapılması, III. ahilik teşkilatının kurulması Gelişmelerinden hangileri etkili olmuştur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II ✓
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) I, II ve III

Yollarda ticaretin 'güvenli' yapılmasında doğrudan etkili olan unsur, ticaret yolları üzerinde belli mesafelerle inşa edilen, etrafı kale duvarlarıyla çevrili ve korunaklı sığınma alanları olan 'kervansaraylar'dır (II). Gümrük vergilerinin düşük tutulması (I) güvenliği değil, ticari cazibeyi artırmaya yöneliktir. Ahilik (III) ise şehir içi esnaf teşkilatlanmasıdır. Dolayısıyla yalnız II güvenlikle doğrudan ilişkilidir.

20. Kurtuluş Savaşı'nın amacı, gerekçesi ve yöntemi ilk kez aşağıdaki hangi gelişme ile belirtilmiştir?

• A) Sivas Kongresi
• B) Erzurum Kongresi
• C) Amasya Genelgesi ✓
• D) Havza Genelgesi
• E) Amasya Görüşmeleri

Kurtuluş Savaşı'nın amacı, gerekçesi ve yöntemi ilk kez Amasya Genelgesi'nde açık biçimde belirtilmiştir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Amasya Genelgesi" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.