Atatürk İlkeleri 2

1. Ekonomik bağımsızlığı hedefleyen kapitülasyonların kaldırılması, Atatürk'ün hangi ilkesinin bir başarısı olarak değerlendirilir?

• A) Laiklik
• B) Milliyetçilik ✓
• C) İnkılapçılık
• D) Cumhuriyetçilik

Kapitülasyonların kaldırılması ekonomik bağımsızlık (Milliyetçilik) demektir.

2. Resim ve Heykel Müzesi'nin faaliyete geçmesi, cumhuriyet döneminde hangi alanda yapılan çalışmalara örnektir?

• A) Askeri
• B) Hukuk
• C) Güzel Sanatlar ✓
• D) Ekonomi

Resim ve heykel, güzel sanatlar alanına girer.

3. Gazi Mustafa Kemal'in 'Hayatta en hakiki mürşit ilimdir' şeklindeki özlü sözü, temel ilkelerden hangisiyle doğrudan ilişkilendirilir?

• A) Laiklik ✓
• B) Cumhuriyetçilik
• C) Halkçılık
• D) Devletçilik

Bu söz aklı ve bilimi rehber edinmeyi öğütler, bu da Laiklik ilkesinin temelidir.

4. Demokrasiyi benimsemiş bir devlet yapısında aşağıdaki durumlardan hangisinin yaşanması ihtimal dâhilinde değildir?

• A) Basın önündeki engellerin kaldırılması
• B) Siyasi partilerin kurulması
• C) Belirli kişilerin oy kullanması ✓
• D) Seçimlerin yapılması

Demokrasi ile yönetilen ülkelerde siyasi partiler kurulur, seçimler yapılır, basın özgürlüğü genişletilir ve fikri ve vicdanı hür nesiller yetiştirilir. Demokratik ülkelerde oy kullanma yaşına gelmiş kadın-erkek herkes oy kullanır. Sadece belirli kişilerin veya zümrelerin oy kullanıldığı bir devlet demokratik olamaz.

5. 1934 yılında yapılan anayasal düzenleme ile Türk kadınına aşağıdaki haklardan hangisi verilmiştir?

• A) Basın özgürlüğü
• B) Sendika hakkı
• C) Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı ✓
• D) Grev hakkı

1934 yılında kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı tanınmıştır.

6. 1929'daki Küresel Ekonomik Kriz sonrası Türkiye'de "Ferdin yapamayacağı işleri devlet yapar" anlayışını temel alan devletçilik politikasına geçilmiştir. Buna istinaden, aşağıdakilerden hangisi devletçilik ilkesi kapsamında hayata geçirilen uygulamalardan biri değildir?

• A) I.Beş Yıllık Sanayi Planı'nın uygulanması
• B) Millî İktisat ve Tasarruf Cemiyetinin kurulması
• C) Türk Parasının Kıymetini Koruma Kanunu'nun çıkarılması
• D) İş Bankasının açılması ✓

1929 Dünya Ekonomik Krizi, Türkiye'nin ekonomi politikalarını da etkileyerek "Ferdin yapamayacağı işleri devlet yapar." şeklinde tanımlanan devletçilik ilkesinin uygulanmasını zorunlu kılmıştır. Bu doğrultuda 1930'da Merkez Bankası kuruldu, Türk Parasının Kıymetini Koruma Kanunu çıkarılmış, Milli İktisat ve Tasarruf Cemiyeti kurulmuş ve I.Beş Yıllık Sanayi Planı uygulanmaya başlanmıştır. 1924'te kurulan İş Bankası ise Türkiye'nin hem ilk hem de ilk özel bankasıdır. İş Bankası bir devlet bankası olmadığı için devletçilik doğrultusunda yapılan çalışmalar arasında gösterilemez.

7. Türkiye'de hukusal alanda ikilikleri bitirip hukuk birliğini sağlayan devrim aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Harf İnkılabı
• B) Tevhid-i Tedrisat Kanunu
• C) Türk Medeni Kanunu'nun kabulü ✓
• D) Soyadı Kanunu

Medeni Kanun ile tüm vatandaşlar aynı hukuka tabi olmuş ve hukuk birliği sağlanmıştır.

8. 21 Haziran 1934'te yürürlüğe giren Soyadı Kanunu, Atatürk'ün temel ilkelerinden hangisiyle en fazla örtüşmektedir?

• A) Cumhuriyetçilik
• B) Halkçılık ✓
• C) Milliyetçilik
• D) Laiklik

21 Haziran 1934 yılında çıkarılan Soyadı Kanunu ile herkese bir soyadı verilerek toplumu ayrıştıran lakap ve ünvanlar ile üstünlük belirten ön adlar kaldırılmıştır. Bu durum hiç kimseyi ayırt etmeden yapıldığı için Atatürk'ün "Halkçılık" ilkesi ile ilişkidir.

9. Halifelik makamına son verilmesi, en fazla hangi Atatürk ilkesinin yerleşmesini ve güçlenmesini sağlamıştır?

• A) Halkçılık
• B) Laiklik ✓
• C) Devletçilik
• D) İnkılapçılık

Halifeliğin kaldırılması, Laikliğe geçişin en önemli aşamasıdır.

10. Atatürk'ün bütünleyici ilkelerinin, temel ilkeler üzerindeki etkisi aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?

• A) Onlarla çelişir
• B) Onları tamamlar ve güçlendirir ✓
• C) Onları zayıflatır
• D) Onları geçersiz kılar

Bütünleyici ilkeler, temel ilkeleri destekler ve anlamlarını pekiştirir.

11. Türkiye sınırlarındaki yabancı okulların Türk milli eğitim sistemine bağlanarak millileştirilmesi, hangi ilkenin bir sonucudur?

• A) Laiklik
• B) Milliyetçilik ✓
• C) Halkçılık
• D) Devletçilik

Eğitimin milli kültüre uygun hale getirilmesi Milliyetçilik ilkesidir.

12. Kurtuluş Savaşı'nın ardından günün koşulları ve gereksinimleri neticesinde zorunlu olarak benimsenen, temel amacı ülkeyi kalkındırmak ve halkın refahını artırmak olan Atatürk ilkesi hangisidir?

• A) Laiklik
• B) İnkılapçılık
• C) Devletçilik ✓
• D) Milliyetçilik

Atatürk ilkelerinden devletçilik, özel sektörün yapamadığı yatırımların devlet eliyle yapılmasıdır. Türkiye'de 1929 Dünya Ekonomik Krizi'nden sonra zorunlu olarak ortaya çıkmıştır.

13. Mustafa Kemal, 22 Eylül 1923 tarihinde Neue Freie Presse muhabirine yaptığı açıklamada: "...Yeni Türkiye Anayasası'nın ilk maddesini size tekrar edeceğim: Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir. Yürütme kudreti, yasama yetkisi milletin yegâne gerçek temsilcisi olan Meclis'te belirmiş ve toplanmıştır. Bu iki kelimeyi bir kelimede özetlemek mümkündür: --." ifadelerini kullanmıştır. Bu metinde boş bırakılan yere aşağıdaki ilkelerden hangisi getirilmelidir?

• A) Devletçilik
• B) Halkçılık
• C) Cumhuriyetçilik ✓
• D) Milliyetçilik

Mustafa Kemal Atatürk'ün soruda verilen sözlerinde egemenliğin kayıtsız şartsız millete bırakıldığı, bu yetkinin milletin yegâne temsilcisi olan Meclis tarafından kullanılacağı ifade edilmektedir. Bu durumda paragraf "Cumhuriyetçilik" kelimesi ile tamamlanabilir.

14. Mustafa Kemal Atatürk'ün her türlü siyasi polemiğin ve tartışmanın dışında tutulmasını talep ettiği ilkeler hangi seçenekte bir arada verilmiştir?

• A) Laiklik - Devletçilik
• B) Milliyetçilik - Laiklik
• C) Devletçilik - İnkılapçılık
• D) Laiklik - Cumhuriyetçilik ✓

Atatürk'ün tüm siyasi tartışmaların dışında tutulmasını ve bu ilkelerin kendisinden sonra da korunmasını istediği ilkeler "Cumhuriyetçilik" ve "Laiklik"tir.

15. I. Saltanatın kaldırılması II. Halifeliğin kaldırılması III. Ordunun siyasetten ayrılması Verilen bu inkılap hareketlerinden hangisi ya da hangileri Cumhuriyetçilik ilkesini pekiştiren adımlar olarak değerlendirilir?

• A) Yalnız III
• B) I ve III
• C) I ve II
• D) I, II ve III ✓

1 Kasım 1922'de saltanatın kaldırılmasıyla ulusal egemenlik yolundaki en büyük engel ortadan kaldırılmıştır. Ayrıca 1924'te hilafetin kaldırılması da (atanmış-seçilmiş kavgasını bitirmesi yönünden) cumhuriyetçilik ilkesini güçlendiren bir inkılaptır. Ordu mensubu olan ama aynı anda da Meclis içinde milletvekili olanlardan ya ordu mensubu olarak ya da sadece milletvekili olarak göreve devam etmelerinin istenmesi de cumhuriyetçilik ilkesi ile ilişkilidir.

16. I. Akılcılık ve bilimsellik II. Çağdaşlaşma ve Batılılaşma III. Ulusal bağımsızlık Bu unsurlardan hangileri, doğrudan laiklik ilkesini destekleyen bütünleyici kavramlar arasında yer alır?

• A) Yalnız II
• B) I ve III
• C) Yalnız I ✓
• D) I ve II

Atatürk ilkelerini destekleyen bütünleyici kavramlar eşleştirildiğinde; 'Akılcılık ve Bilimsellik' doğrudan Laiklik ilkesini bütünler. 'Çağdaşlaşma ve Batılılaşma' ise İnkılapçılık ilkesinin bütünleyicisidir. 'Ulusal bağımsızlık' ise doğrudan Milliyetçilik ile ilişkilidir. Bu nedenle doğru cevap Yalnız I öncülüdür.

17. Fener Rum Patrikhanesi'nin elindeki siyasi ve dünyevi yetkilere son verilmesi, Atatürk'ün hangi ilkesiyle bağdaşmaktadır?

• A) Devletçilik
• B) İnkılapçılık
• C) Laiklik ✓
• D) Halkçılık

Dini kurumların devlet işlerine karışmasının engellenmesi Laiklik ilkesidir.

18. Uluslararası standartlara uyum sağlamak için takvim, saat ve ölçü sistemlerinde yapılan yenilikler hangi ilke kapsamında değerlendirilir?

• A) Halkçılık
• B) Devletçilik
• C) Cumhuriyetçilik
• D) İnkılapçılık ✓

Batı dünyası ile uyum sağlamak ve çağdaşlaşmak amacıyla yapıldığı için İnkılapçılık ilkesidir.

19. Olağanüstü yetkilerle donatılan İstiklal Mahkemeleri'nin faaliyete geçirilmesi, en temelde hangi ilkeyi muhafaza etme amacını taşır?

• A) Cumhuriyetçilik ✓
• B) Halkçılık
• C) Devletçilik
• D) Laiklik

Rejimi ve meclisi korumak amacıyla kurulduğu için Cumhuriyetçilik ilkesini korur.

20. Laiklik esasına dayanan bir devlet yapısında, aşağıdaki durumlardan hangisinin var olması düşünülemez?

• A) İbadethanelerin yapımına ve açılmasına destek vermesi
• B) Din ve vicdan özgürlüğünün savunulması
• C) Aklı ve bilimi her alanda önde tutması
• D) Devletin dininin anayasada belirtilmesi ✓

Laiklik, dinin; devlet, sosyal, toplumsal, hukuksal vb. alanlarda etkisinin ortadan kaldırılması, tüm bireylere din ve vicdan özgürlüğü sağlamıştır. Bu anlayışa göre devlet dininin anayasada yer almasının laik bir devlette görülmesi beklenemez.

21. 20. yüzyılın başlarında Osmanlı İmparatorluğu'nun parçalanmasına ve akabinde yeni Türkiye Cumhuriyeti'nin inşa edilmesine zemin hazırlayan temel fikir (ilke) hangisidir?

• A) Cumhuriyetçilik
• B) Laiklik
• C) Devletçilik
• D) Milliyetçilik ✓

1789 Fransız İhtilali'nden yayılan milliyetçilik akımı, önce çok uluslu devlet yapısına sahip olan Osmanlı Devleti'ni parçalarken, Yeni Türk Devleti'nin de kurulmasına öncülük etmiştir.

22. I. Siyasi partilerin kurulması II. Seçmen yaşının yükseltilmesi III. Kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi Verilen bu uygulamalardan hangileri, millî egemenlik anlayışıyla çelişen bir durum yaratır?

• A) I ve II
• B) Yalnız II ✓
• C) I ve III
• D) Yalnız I

Ulus egemenliği; devletin kurum ve kuruluşlarını yönetecek kişilerin halkın oyları sonucu belirlenmesidir. Bunun içinde siyasi partiler kurulur ve halkın oy vermesinin önündeki engeller kaldırılır. (Kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi gibi) Seçmen yaşının yükseltilmesi ise (Örneğin 18'den 22'ye yükseltilmesi) oy kullanacak kişi sayısını azaltacağı için halkın istekleri tam olarak sandığa yansıtmaz. Bu da ulus egemenliği ilkesi ile çelişir.

23. Atatürk'ün Cumhuriyetçilik ilkesi, doğası gereği aşağıdaki ilkelerden hangisiyle ayrılmaz bir bütün oluşturur?

• A) Devletçilik
• B) Milliyetçilik
• C) Halkçılık ✓
• D) Laiklik

Cumhuriyetçilik; halk egemenliği demektir. Halkın her birinin oy kullanarak fikrini beyan etmesi Cumhuriyet'in en önemli özelliğidir. Bu yönüyle halk olmadığı veya halkın eşit olmadığı bir ortamda Cumhuriyet'te olamayacağına göre, bu ilke doğrudan halkçılık ilkesi ile ilişkilidir.

24. 10. Yıl Marşı'nda geçen 'Demir ağlarla ördük anayurdu dört baştan' dizesi, bilhassa hangi ilkenin ekonomik yansımalarını ifade eder?

• A) Cumhuriyetçilik
• B) Devletçilik ✓
• C) İnkılapçılık
• D) Laiklik

Demiryollarının devlet eliyle yapılması Devletçilik ilkesidir.

25. Kalıplaşmış ve değişmez kuralları (dogmatizmi) reddederek akılcılık ve bilimselliği temel yol gösterici kabul eden ilke veya ilkeler hangileridir?

• A) Devletçilik
• B) Milliyetçilik
• C) Halkçılık
• D) Laiklik ve İnkılapçılık ✓

Laiklik ve İnkılapçılık, dogmaları reddedip akıl ve bilimi esas alır.