Atatürk İnkılapları 4

1. 3 Mart 1924 tarihinde TBMM tarafından halifeliğin kaldırılmasında; I. Son Halife Abdülmecid'in resmî törenler tertip etmesi, II. halifelik kurumunun diğer ülkelerin iç meselelerine müdahale niteliği taşıması, III. millî egemenlik anlayışıyla ters düşmesi gibi unsurlardan hangisi ya da hangileri rol oynamıştır?

• A) I ve II
• B) Yalnız II
• C) I ve III
• D) I, II ve III ✓

Osmanlı Devleti'nin son halifesi Vahdettin'in ülkeden ayrılmasıyla TBMM yine Osmanlı ailesinden gelen Abdülmecid Efendi'yi yeni halife olarak atamıştır. Halife sadece Anadolu'daki Müslümanların değil tüm Müslümanların dinî lideriydi. Birçok devletin içinde de milyonlarca Müslüman yaşamaktaydı. Başka devletlerin yönetimi altında yaşayan Müslümanların halifeden emir alıp ona göre hareket etmeleri bir anlamda o ülkenin iç işlerine müdahale etmek anlamına gelmekteydi. Ayrıca halife seçimle değil, atama yoluyla işbaşına gelmişti ve resmî tören düzenlemekteydi. Bu da ulusal egemenlik ilkesi ile bağdaşmamaktaydı. Bu sebepler halifeliğin kaldırılmasına ortam hazırlamıştır.

2. _Sümerbank_'ın kuruluş amacı ve yatırım yaptığı temel alan aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Denizcilik
• B) Madencilik
• C) Sanayi ve Tekstil ✓
• D) Tarım

Sümerbank, I. Beş Yıllık Sanayi Planı çerçevesinde sanayi tesisleri kurmak ve işletmek amacıyla 1933'te kurulmuştur.

3. Tarihimize Kubilay Olayı (Menemen Olayı) olarak geçen gelişme kaç yılında yaşanmıştır?

• A) 1925
• B) 1933
• C) 1930 ✓
• D) 1928

Cumhuriyet rejimine karşı yapılan Menemen Olayı, 23 Aralık 1930 tarihinde gerçekleşmiştir.

4. _Serbest Cumhuriyet Fırkası_ kaç yılında siyasi hayata katılmıştır?

• A) 1924
• B) 1931
• C) 1930 ✓
• D) 1929

Ali Fethi Okyar tarafından 1930 yılında kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası, Cumhuriyet tarihinin ikinci muhalefet partisidir.

5. Mimari projesi Ordinaryüs Prof. Halid Emin Onat ile Doç. Ahmet Orhan Arda tarafından çizilen ve inşası 1 Eylül 1953'te tamamlanan anıtsal yapı hangisidir?

• A) TBMM binası
• B) Anıtkabir ✓
• C) Dil ve Tarih - Coğrafya Fakültesi
• D) Güvenpark

Bu iki mimarın ortaklaşa hazırladıkları proje ile Anıtkabir yapılmıştır.

6. Türkiye'nin ekonomik temellerinin atıldığı 17 Şubat 1923 tarihli İzmir İktisat Kongresi'ne başkanlık eden devlet adamı kimdir?

• A) Mustafa Kemal (Atatürk)
• B) İsmet Bey (İnönü)
• C) Kâzım Bey (Karabekir) ✓
• D) Refik Bey (Saydam)

17 Şubat 1923'te ülkenin ekonomik geleceğinin temellerinin atıldığı İzmir İktisat Kongresi'nin başkanlığını Kâzım Karabekir yapmıştır.

7. Toplumda ayrıcalık belirten 'Ağa, Hacı, Hafız, Molla' tarzı unvanların kullanımına hangi yasal düzenleme ile son verilmiştir?

• A) Şapka Kanunu
• B) Soyadı Kanunu
• C) Lakap ve Unvanların Kaldırılması Kanunu ✓
• D) Tevhid-i Tedrisat Kanunu

1934 yılında çıkarılan kanunla, ayrıcalık belirten lakap ve unvanların kullanımı yasaklanmıştır.

8. _Ölçü ve tartı sisteminde değişime_ gidilerek metrik sisteme geçilmesi hangi yıl gerçekleşmiştir?

• A) 1934
• B) 1931 ✓
• C) 1933
• D) 1928

Uluslararası birliği sağlamak amacıyla 1931 yılında arşın, endaze gibi birimler yerine metre ve kilogram gibi metrik sistem kabul edilmiştir.

9. 1 Kasım 1922 tarihinde TBMM kararıyla saltanatın kaldırılması, ülkede hangi temel tartışmaları ve sorunları beraberinde getirmiştir?

• A) Devlet borçları - Yeni başkent
• B) Yabancı okullar - Yeni rejim
• C) Yeni rejim - Devlet başkanlığı ✓
• D) Devlet başkanlığı - Devlet borçları

1 Kasım 1922'de saltanatın kaldırılmasıyla eski rejim olan monarşi tarih olmuştur. Padişah Vahdettin'in ülkeyi terk etmesiyle de Yeni Türk Devleti'nin devlet başkanı kim olacak sorusu gündeme gelmiştir. 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet'in ilan edilip devlet başkanı Mustafa Kemal'in seçilmesiyle bu iki sorun ortadan kaldırılmıştır.

10. 1926'da yürürlüğe giren Türk Ceza Kanunu, hangi Avrupa ülkesinin yasaları referans alınarak hazırlanmıştır?

• A) Fransa
• B) İsviçre
• C) İtalya ✓
• D) Almanya

1926 yılında kabul edilen Türk Ceza Kanunu, İtalya Ceza Kanunu örnek alınarak hazırlanmıştır.

11. Mustafa Kemal Atatürk'ün "Halkımızın büyük bir kısmı tarımla uğraşan köylülerdir." tespiti doğrultusunda hayata geçirilen tarımsal adımlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

• A) Ziraat Bankasının kredibilitesinin artırılması
• B) Modern çiftliklerin kurulması
• C) Tohum Islah İstasyonlarının açılması
• D) Kabotaj Kanunu'nun çıkarılması ✓

Kabotaj Kanunu tarımla değil, denizcilik ve ticaretle ilgilidir.

12. Cumhuriyet'in ilk yıllarında yürürlüğe giren ancak beklenen sonucu veremediği için ekonomide zorunlu olarak devletçilik politikasına geçilmesine sebep olan yasa hangisidir?

• A) Soyadı Kanunu
• B) Teşvik-i Sanayi Kanunu ✓
• C) Medeni Kanun
• D) Takrir-i Sükûn Kanunu

Teşvik-i Sanayi Kanunu; sanayi yatırımı yapacak olan şahıs ve şirketlere ekonomik ayrıcalıklar veren 1927 tarihli kanundur. Bu kanun girişimcilerin ellerinde yeterli sermeyenin bulunmaması, mali ve teknik bilgi yetersizliği ve dünyada yaşanan ekonomik krizler neticesinde uygulanamamıştır. Bunun üzerine Türkiye Cumhuriyeti temel tüketim mallarının devlet eliyle üretildiği ve piyasa koşullarının devletin belirlediği bir ekonomik model olan devletçilik modelini 1930'lardan itibaren uygulamaya koymuştur.

13. Gazi Mustafa Kemal Atatürk'e _'Millet Mektepleri Başöğretmeni'_ unvanının verildiği tam tarih aşağıdakilerden hangisidir?

• A) 1 Kasım 1928
• B) 29 Ekim 1923
• C) 24 Kasım 1928 ✓
• D) 23 Nisan 1929

Atatürk, Millet Mektepleri Talimatnamesi'nin yürürlüğe girdiği 24 Kasım 1928 tarihinde Başöğretmen unvanını kabul etmiştir.

14. Cumhuriyetin kültürel aydınlanma kurumlarından olan _Halkevleri_ kaç yılında faaliyete geçmiştir?

• A) 1930
• B) 1933
• C) 1932 ✓
• D) 1931

Halkın kültür seviyesini yükseltmek ve inkılapları benimsetmek amacıyla 1932 yılında Halkevleri açılmıştır.

15. Özel teşebbüsü sanayiye yöneltmek amacıyla hazırlanan _Teşvik-i Sanayi Kanunu_ hangi yıl yasalaşmıştır?

• A) 1934
• B) 1927 ✓
• C) 1930
• D) 1923

Özel sektörü sanayi yatırımlarına teşvik etmek amacıyla 1927 yılında Teşvik-i Sanayi Kanunu çıkarılmıştır.

16. Mustafa Kemal Atatürk'ün 'Benim en büyük eserim' sözüyle ifade ettiği devrim aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Medeni Kanun
• B) Harf İnkılabı
• C) Türkiye Cumhuriyeti ✓
• D) Saltanatın Kaldırılması

Atatürk, 'Benim naçiz vücudum elbet bir gün toprak olacaktır, fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır' diyerek en büyük eserinin Cumhuriyet olduğunu belirtmiştir.

17. Osmanlı döneminde emisyon (para basma) yetkisine sahip olan Bank-ı Osmanî'nin bu imtiyazı, 1930'da kurulan hangi kuruma geçmiştir?

• A) Sanayi ve Maadin Bankası
• B) Halk Bankası
• C) İş Bankası
• D) Merkez Bankası ✓

Osmanlı Devleti'nde para basmaya yetkili tek banka Bank-ı Osmani yani Osmanlı Bankasıydı. 1930 yılında para birimini düzenlemek ve ekonomik istikrarın sağlanması amacıyla Merkez Bankası kurulmuş ve bu bankaya Türkiye Cumhuriyeti'nin paralarını basma yetkisi verilmiştir.

18. 24 Ağustos 1925 tarihinde Mustafa Kemal'in Kastamonu İnebolu'daki "Medeni ve uluslararası kıyafet bizim için çok cevherli milletimiz için layık bir kıyafettir..." açıklaması, aşağıdaki yeniliklerden hangisinin habercisi olmuştur?

• A) Kılık - Kıyafet Kanunu
• B) Türk Parasını Koruma Kanunu
• C) Şapka İnkılabı'nın yapılması ✓
• D) Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması

Mustafa Kemal'in 24 Ağustos 1925'te Kastamonu'da yaptığı bu konuşma sonrası "Şapka İnkılabı" yapılmıştır.

19. Mustafa Kemal Atatürk'ü hedef alan İzmir Suikastı girişimi kaç yılında deşifre edilmiştir?

• A) 1924
• B) 1925
• C) 1926 ✓
• D) 1930

Atatürk'e yönelik İzmir Suikastı girişimi 1926 yılında ortaya çıkarılmış ve önlenmiştir.

20. Türkiye Cumhuriyeti, uluslararası barışı korumak amacıyla kurulan _Milletler Cemiyeti_'ne hangi yıl tam üye olmuştur?

• A) 1934
• B) 1932 ✓
• C) 1936
• D) 1930

Türkiye, barışçı politikasının bir sonucu olarak 1932 yılında Milletler Cemiyeti'ne üye olmuştur.

21. Aşağıdaki kuruluşlardan hangisi _Atatürk'ün vasiyeti (mirası)_ gereği İş Bankası gelirlerinden pay almaktadır?

• A) Diyanet İşleri Başkanlığı
• B) Türk Hava Kurumu
• C) Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumu ✓
• D) Kızılay

Atatürk, vasiyetinde İş Bankası'ndaki hisselerinin gelirlerini Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumu'na bırakmıştır.

22. Türkiye'de resmî _hafta sonu tatilinin_ Cuma yerine Pazar günü olarak değiştirilmesi hangi yıl gerçekleşmiştir?

• A) 1926
• B) 1924
• C) 1930
• D) 1935 ✓

Batı dünyası ile ticari ve ekonomik ilişkileri kolaylaştırmak amacıyla 1935 yılında hafta tatili Cuma'dan Pazar'a alınmıştır.

23. Ülkemizin planlı ekonomiye geçişteki ilk adımı sayılan _I. Beş Yıllık Sanayi Planı_ kaç yılında fiilen yürürlüğe girmiştir?

• A) 1929
• B) 1923
• C) 1934 ✓
• D) 1938

I. Beş Yıllık Sanayi Planı, 1934 yılında uygulanmaya başlanmış ve sanayileşme alanında büyük başarı sağlanmıştır.

24. Tüm dünya dillerinin kökeninin Türkçe olduğuna dayanan ve 1936 yılında geliştirilen dil bilimsel yaklaşım hangisidir?

• A) Edebiyat Teorisi
• B) Güneş Dil Teorisi ✓
• C) Türk Tarih Tezi
• D) Avrasyatik Dil Teorisi

Mustafa Kemal Atatürk; tüm dillerin kaynağının Türkçe olduğunu "Güneş Dil Teorisi" ile savunmuştur.

25. 1929 yılında patlak veren Küresel Ekonomik Kriz (Büyük Buhran), Türkiye Cumhuriyeti'ni hangi ekonomik modeli benimsemeye mecbur bırakmıştır?

• A) Sömürgecilik
• B) Devletçilik ✓
• C) Kapitalizm
• D) Liberalizm

Özel sektörün yetersiz kalması ve 1929 krizinin etkisiyle Türkiye, ekonomide Devletçilik politikasını uygulamaya başlamıştır.