Deneme 8

1. 375 yılındaki Kavimler Göçü'nün; I. Batı Roma İmparatorluğu'nun yıkılması, II. bugünkü Avrupa uluslarının temellerinin atılması, III. Avrupa Hun Devleti'nin kurulması sonuçlarından hangileri Avrupa'nın siyasi yapısını değiştirmiştir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) I, II ve III ✓

Kavimler Göçü'nün ardından Batı Roma İmparatorluğu yıkılmış (I), Avrupa'ya giden Franklar Fransızları, Germenler Almanları, Vizigotlar İspanyolları oluşturarak günümüz Avrupa uluslarının temelini atmış (II) ve Avrupa Hun Devleti kurulmuştur (III). Her üçü de Avrupa'nın siyasi yapısını doğrudan etkilemiştir.

2. Türk-İslam devletlerindeki saray görevlileriyle sorumluluklarına ilişkin eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

• A) Taştdar: Yiyecekleri kontrol eder. ✓
• B) Serhenk: Yol düzenini sağlar.
• C) Emiri Candar: Sarayı ve çevresini korur.
• D) Camedar: Hükümdarın kıyafetlerinden sorumludur.
• E) Emir-i Hares: Suç işleyenleri cezalandırır.

Taştdar, hükümdarın ibrik ve leğen gibi temizlik eşyalarından sorumlu saray görevlisidir; yiyecekleri kontrol etmez. Yiyeceklerden sorumlu görevli Çaşnigirdir.

3. Arap seyyah İbn-i Batuta, XIV. yüzyılda hangi bölgeyi "Berrüt Türkiye" olarak adlandırmıştır?

• A) Mısır
• B) Arap Yarımadası
• C) Suriye
• D) Orta Asya
• E) Anadolu ✓

Arap seyyah İbn-i Batuta, "Türkiye toprağı" anlamına gelen "Berrüt Türkiye" ifadesini Anadolu için kullanmıştır.

4. Osmanlı Devleti hangi kalenin fethiyle ilk kez Rumeli'ye geçmiştir?

• A) Kandiye
• B) Estergon
• C) Uyvar
• D) Çimpe ✓
• E) Kanije

Bizans İmparatoru Kantakuzen, Balkanlardaki ayaklanmaları bastırmak için Orhan Bey'den yardım istedi; Orhan Bey oğlu Süleyman Paşa'yı gönderdi. Kantakuzen bu yardım karşılığında Gelibolu Yarımadası'ndaki Çimpe Kalesi'ni Osmanlılara verdi (1353). Böylece Osmanlı ilk kez Rumeli'ye geçti.

5. Kanuni Sultan Süleyman Dönemi'nde Hint Deniz Seferlerine katılan, Miratül Memalik ve Kitabül Muhit adlı eserleri yazan denizci kimdir?

• A) Turgut Reis
• B) Piri Reis
• C) Seydi Ali Reis ✓
• D) Hadım Süleyman Paşa
• E) Murat Reis

Seydi Ali Reis, Hint Deniz Seferleri'ne katılmış; Miratül Memalik (Ülkeler Aynası) ve Kitabül Muhit adlı coğrafya-denizcilik eserlerini kaleme almıştır.

6. Osmanlı Devleti'nde XVII. yüzyılda sadrazamların sıkça değiştirilmesinde; I. savaşlarda istenen başarının sağlanamaması, II. Yeniçerilerin sık sık ayaklanması, III. saray kadınlarının yönetimde etkili olması durumlarından hangileri rol oynamıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) I, II ve III ✓

XVII. yüzyılda savaşlarda istenilen sonuçların alınamaması, Yeniçerilerin ayaklanmalar çıkarması ve saray kadınlarının yönetime müdahalesi (Kadınlar Saltanatı) sık sadrazam değişikliğine neden olan başlıca etkenlerdir. Yaşanan siyasi sorunlarda sadrazamlar günah keçisi ilan edilmiştir.

7. Osmanlı modernleşmesini ve yapılan reformları anlatan, aydınlarca hazırlanıp padişahın onayladığı ilk resmî metnin adı nedir?

• A) Sened-i İttifak ✓
• B) Gülhane Hatt-ı Hümayunu
• C) Kanun-i Esasi
• D) Meclis-i Mebûsân
• E) Islahat Fermanı

Osmanlı tarihinin ilk anayasal belgesi niteliğindeki Sened-i İttifak (1808), ayanlar ile II. Mahmut arasında imzalanmıştır. Bu belge padişah tarafından onaylanan ilk resmi metindir. Tanzimat Fermanı (Gülhane Hatt-ı Hümayunu) 1839'da ilan edilmiştir.

8. Osmanlı Devleti'nin XIX. yüzyılda milliyetçilik hareketlerinin etkisiyle kaybettiği yerler arasında hangisi bulunmaz?

• A) Romanya
• B) Bulgaristan ✓
• C) Yunanistan
• D) Karadağ
• E) Sırbistan

Bulgaristan'ın Osmanlı'dan kopması XIX. yüzyılda değil, 1908'de (II. Meşrutiyet dönemi, XX. yüzyıl) gerçekleşmiştir. Yunanistan, Karadağ, Romanya ve Sırbistan ise XIX. yüzyılda milliyetçilik dalgasıyla bağımsızlıklarını kazanmıştır.

9. Osmanlı Devleti'nin hangi toprağı kaybetmesinde milliyetçilik akımının etkisi yoktur?

• A) Mısır ✓
• B) Bulgaristan
• C) Yunanistan
• D) Sırbistan
• E) Arnavutluk

Mısır, Mehmet Ali Paşa'nın kişisel hırsları ve İngiltere'nin müdahalesiyle kaybedilmiştir. Milliyetçilik akımının doğrudan etkisi Mısır'ın kaybında belirleyici unsur değildir.

10. 1876 Kanun-i Esasi'sine göre sadrazamla birlikte hangi devlet görevlisinin doğrudan padişah tarafından atanması öngörülmüştür?

• A) Hariciye Nazırı
• B) Maarif Nazırı
• C) Şeyhülislam ✓
• D) Nafia Nazırı
• E) Dahiliye Nazırı

Kanun-i Esasi'ye göre sadrazam ve şeyhülislamı bizzat padişah belirler; sadrazamın belirleyeceği diğer vekiller ise padişah tarafından onaylanır.

11. Divan-ı Hümayunun aslî üyelerinden biri hangisidir?

• A) Reisülküttab
• B) Defterdar ✓
• C) Kaptan-ı Derya
• D) Yeniçeri Ağası
• E) Şeyhülislam

Şeyhülislam ve Yeniçeri Ağası gerektiğinde çağrılırdı; asli üye değildi. Reisülküttab XVII. yüzyıldan itibaren daimi üye olmuştur. Kaptan-ı Derya yalnızca İstanbul'da iken katılırdı. Maliyeden sorumlu Defterdar ise kurulduğundan itibaren Divan-ı Hümayun'un asli üyesidir.

12. Osmanlı Devleti'nde kimsesiz ve bakıma muhtaç çocuklar için kurulan sosyal yardım kurumları arasında hangisi yoktur?

• A) Dârülhayr-ı Ali
• B) Darüleytam
• C) Himaye-i Etfal
• D) Darü'l Hikme ✓
• E) Islahhane

Islahhane, Himaye-i Etfal Cemiyeti, Darüleytam ve Dârülhayr-ı Ali kimsesiz ve bakıma muhtaç çocuklar için kurulmuş kuruluşlardır. Darü'l Hikme ise Fatımiler döneminde açılan bir okuldur; çocuk yardım kuruluşu değildir.

13. Atatürk'ün vefatından sonra cumhurbaşkanlığına bir gün vekâlet eden, Atatürk Dönemi'nin son Meclis Başkanı kimdir?

• A) Abdülhalik Renda ✓
• B) Ali Fethi Okyar
• C) İsmet İnönü
• D) Abdurrahman Melek
• E) Kazım Karabekir

Mustafa Kemal'in 10 Kasım 1938'deki vefatı üzerine bir günlük vekaleten cumhurbaşkanlığı görevini, Atatürk döneminin son meclis başkanı olan Abdülhalik Renda üstlenmiştir.

14. I. Dünya Savaşı'nın başlamasında milliyetçiliğin yayılması ile devletler arasındaki ham madde ve pazar rekabeti etkili olmuştur. Bu nedenlerin ortaya çıkmasında; I. Endüstri İnkılabı, II. Aydınlanma Çağı, III. Fransız İhtilali gelişmelerinden hangileri rol oynamıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III ✓
• E) II ve III

Milliyetçilik akımı Fransız İhtilali'nin yaydığı en önemli düşüncedir ve imparatorlukların parçalanmasında etkili olmuştur. Ham madde ve pazar rekabeti ise Endüstri İnkılabı'nın sonucudur. Aydınlanma Çağı'nın I. Dünya Savaşı'nın çıkmasıyla doğrudan ilgisi yoktur.

15. Millî Mücadele'nin hazırlık dönemindeki; I. Havza Genelgesi II. Sivas Kongresi III. Erzurum Kongresi IV. Amasya Görüşmeleri gelişmelerinin kronolojik sırası hangi seçenekte doğrudur?

• A) I - III - II - IV ✓
• B) II - I - III - IV
• C) I - IV - III - II
• D) IV - I - III - II
• E) IV - I - II - III

Kronolojik sıra: Havza Genelgesi (Mayıs 1919) → Erzurum Kongresi (Temmuz 1919) → Sivas Kongresi (Eylül 1919) → Amasya Görüşmeleri (Ekim 1919).

16. Mondros Ateşkesi'nin 24. maddesi, Vilayet-i Sitte'de karışıklık çıkarsa İtilaf Devletlerine bu bölgeleri işgal hakkı tanımıştır. Bu maddeyle; I. Sovyet Rusya'yı Doğu Anadolu'dan uzak tutmak, II. bir Ermeni devletinin kurulmasına zemin hazırlamak, III. Anadolu'daki azınlıkları kendi çıkarları için kullanmak amaçlarından hangileri hedeflenmiştir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve III
• D) II ve III ✓
• E) I, II ve III

24. madde doğrudan Ermeni devletinin kurulmasına zemin hazırlamaya (II) ve Doğu Anadolu'daki azınlıkları kendi çıkarları için araçsallaştırmaya (III) yöneliktir. Ateşkesin imzalandığı dönemde Doğu Anadolu'da Sovyet işgali bulunmamaktadır.

17. Erzurum Kongresi'nde oluşturulup Sivas Kongresi'nde ulusal nitelik kazanan Temsil Heyetinin görevi hangi gelişmeyle sona ermiştir?

• A) Amasya Görüşmeleri
• B) TBMM'nin açılması ✓
• C) Cumhuriyetin ilanı
• D) Bilecik Görüşmeleri
• E) Düzenli Ordunun kurulması

Temsil Heyeti'nin görevi, 23 Nisan 1920'de TBMM'nin açılmasıyla sona ermiştir.

18. İngilizlerin, Osmanlı Devleti'ne karşı ayaklanmaları durumunda Araplara devlet kurma sözü verdiği anlaşma hangisidir?

• A) Sykes-Picot
• B) Londra
• C) Petrograt
• D) İstanbul
• E) Mac Mahon ✓

Mac Mahon Antlaşması (1915), İngiltere'nin Şerif Hüseyin'e Osmanlı'ya karşı ayaklanması karşılığında bağımsız bir Arap devleti kuracağını vaat ettiği belgedir.

19. Türkiye Cumhuriyeti'nin komşu devletlerle barışı koruma ve siyasi dayanışmayı geliştirme anlayışının ürünü olan oluşum hangisidir?

• A) 1930 Venizelos'un ziyareti
• B) 1936 Boğazlar Sözleşmesi
• C) 1934 Balkan Antantı ✓
• D) 1952 NATO'ya üye olmak
• E) 1932 Milletler Cemiyeti üyeliği

Balkan Antantı (9 Şubat 1934), Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya arasında Atina'da imzalanmıştır. Balkanlar'ı ele geçirmek isteyen İtalya ve Almanya tehlikesine karşı dört Balkan devletinin sınırlarını karşılıklı olarak güvenceye almasını sağlayan bu antlaşma, komşularla barış ve dayanışma politikasının ürünüdür.

20. Lozan Konferansı'na ara verildiği dönemde TBMM, siyasi destek sağlamak amacıyla hangi devletle Şarki Anadolu Demir Yolları Antlaşması'nı imzalamıştır?

• A) Japonya
• B) SSCB
• C) Fransa
• D) İngiltere
• E) ABD ✓

Lozan görüşmelerinin kesildiği dönemde TBMM, ABD ile Şarki Anadolu Demir Yolları antlaşmasını imzalayarak siyasi destek arayışına girmiştir.

21. Atatürk, Türklerin kurduğu devlet ve uygarlıkların araştırılarak dünyaya tanıtılması gerektiğini belirtmiştir. Bu amaç doğrultusunda; I. Halkevleri II. Köy Enstitüleri III. Türk Tarih Kurumu kurumlarından hangileri açılmıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III ✓
• D) I ve II
• E) II ve III

Atatürk'ün bu sözü Türk tarih tezi doğrultusundadır. Bu amaçla 15 Nisan 1931'de Türk Tarih Kurumu kurulmuştur. Halkevleri kültürel gelişim amacıyla, Köy Enstitüleri ise eğitim amacıyla açılmıştır; her ikisi de bu söz doğrultusunda açılmamıştır.

22. TBMM'nin açılmasından sonra saltanat makamı etkisiz kalmış, saltanat kaldırılırken hilafet bir süre daha korunmuştur. Hilafetin ayrı tutulmasında belirleyici olan etken hangisidir?

• A) Halifeliğin dini ve siyasi açıdan ayrı tutularak kurumun kaldırılmasının önlenmek istenmesi ✓
• B) İngiltere ve Fransa'nın hilafetin kaldırılmasına karşı çıkması
• C) Halifeliğin kaldırılması durumunda Müslüman dünyasında Türkiye'nin nüfuzunun azalacağından çekinilmesi
• D) Din adamlarının saltanatın kaldırılmasına karşı çıkması
• E) Osmanlı hanedanı içinde halife olabilecek birinin bulunması

Saltanat kaldırılırken hilafetin ayrı tutulmasının temel nedeni, kamuoyunun ve din çevrelerinin tepkisini azaltmak amacıyla dini ve siyasi kurumun birbirinden koparılmasıydı. Böylece önce siyasi otorite (saltanat) kaldırıldı, ardından 1924'te hilafet de lağvedildi.

23. Cumhuriyetçilik ilkesiyle ilişkilendirilemeyecek gelişme hangisidir?

• A) TBMM'nin açılması
• B) Türk Parasının Kıymetini Koruma Kanunu'nun çıkarılması ✓
• C) Kadınlara muhtarlık seçimlerine katılabilme hakkının tanınması
• D) Ordunun siyasetten arındırılması
• E) 1924 Anayasası'nın kabul edilmesi

Ulusal egemenlik, ulusal irade, halkın yönetime katılması, anayasa ve siyasi haklar Cumhuriyetçilik ilkesiyle ilişkilidir. A, B, C ve D seçenekleri bu kapsamdadır. Türk Parasının Kıymetini Koruma Kanunu ise Milliyetçilik ilkesiyle ilişkilidir.

24. Atatürk Dönemi'nde Dışişleri Bakanlığı yapmayan devlet adamı kimdir?

• A) Şükrü Kaya
• B) Tevfik Rüştü Aras
• C) İsmet İnönü
• D) Abdülhalik Renda ✓
• E) Yusuf Kemal Tengirşenk

Atatürk Dönemi'ndeki dışişleri bakanları; Bekir Sami Bey, Ahmet Muhtar Bey, Yusuf Kemal Tengirşenk, İsmet İnönü, Şükrü Kaya Bey ve Tevfik Rüştü Aras'tır. Abdülhalik Renda ise Atatürk Dönemi'nin son meclis başkanıdır; dışişleri bakanlığı yapmamıştır.

25. Scala Nutku'nda sürekli barışa karşı çıkarak savaşı yücelten ve II. Dünya Savaşı'nın başlıca aktörlerinden olan Mussolini hangi unvanla anılmıştır?

• A) Stalin
• B) Führer
• C) Duçe ✓
• D) Eisenhower
• E) Enver Hoca

Mussolini'nin unvanı Duçe'dir (İtalyanca 'lider' anlamında). Führer ise Hitler'in unvanıdır.

26. Sovyet Rusya'nın komünist Avrupa devletleriyle 5 Ekim 1947'de kurduğu, merkezi Belgrad olan örgüt hangisidir?

• A) Brejnev Planı
• B) COMECON
• C) Varşova Paktı
• D) Molotof Planı
• E) COMİNFORM ✓

SSCB, uydu ülkelerle Moskova arasındaki bağları güçlendirmek ve uluslararası ideolojik faaliyetleri merkezi olarak yönetmek amacıyla 1947 Eylül'ünde Polonya'da bir toplantı düzenledi. 5 Ekim 1947'de Cominform'un (Kominform) kurulduğu ilan edildi; merkezi Belgrad idi.

27. İslam Kerimov, Ebulfeyz Elçibey, Saparmurat Niyazov ve Askar Akayev ilgili Türk cumhuriyetleriyle eşleştirildiğinde hangi devlet açıkta kalır?

• A) Azerbaycan
• B) Tataristan ✓
• C) Özbekistan
• D) Türkmenistan
• E) Kırgızistan

İslam Kerimov → Özbekistan, Ebulfeyz Elçibey → Azerbaycan, Saparmurat Niyazov → Türkmenistan, Askar Akayev → Kırgızistan. Tataristan bağımsız bir Türk Cumhuriyeti değil, Rusya Federasyonu'na bağlı bir özerk cumhuriyettir; dışarıda kalır.