Duraklama Dönemi Padişahları 1

1. III. Mehmed döneminde kazanılan ve Osmanlı'nın kazandığı 'son büyük meydan muharebesi' olarak kabul edilen savaş hangisidir?

• A) Varna Meydan Muharebesi
• B) İkinci Kosova Muharebesi
• C) Çaldıran Meydan Muharebesi
• D) Haçova Meydan Muharebesi ✓

1596 Haçova Meydan Muharebesi, Osmanlı'nın kazandığı son büyük meydan savaşıdır.

2. III. Mehmed döneminde Haçova Savaşı'nın kazanılmasında kilit rol oynayan 'mutfak personeli' neyi ifade eder?

• A) Yeniçerilerin bilinçli bir saldırısı
• B) Tımarlı sipahilerin bir planı
• C) Bozgunu önleyen beklenmedik bir gelişme ✓
• D) Avrupa'nın Osmanlı'ya karşı hilesi

Bu olay, planlı bir askeri taktik değil; bozgun anında ordu hizmetlilerinin (aşçı, seyis, uşak) kazara saldırısının yarattığı psikolojik bir panik ile düşmanın geri çekilmesidir.

3. Fatih Kanunnamesi'nde de yer alan kardeş katli uygulaması, Osmanlı hukukuna göre nasıl gerekçelendirilmiştir?

• A) Taht kavgalarını tamamen yasaklamak için
• B) İslam hukukuna göre zorunlu olduğu için
• C) Yeniçerilerin baskısı için
• D) Devletin bekası için ✓

Fatih Kanunnamesi'nde de belirtildiği üzere, 'Nizam-ı Âlem' (Dünya düzeni ve devletin devamlılığı) gerekçe gösterilerek kardeş katli uygulanmıştır.

4. III. Mehmed döneminden sonra Osmanlı'nın sancak sistemini tamamen terk etmesinin en büyük olumsuz sonucu nedir?

• A) Yeniçeri Ocağı'nın disiplin kazanması
• B) Ordunun savaş gücünün belirgin biçimde artması
• C) Şehzadelerin yönetim tecrübesinden yoksun kalması ✓
• D) Merkezî yönetimin daha istikrarlı hâle gelmesi

Sancak sistemi, şehzadelerin yerel yönetimde tecrübe kazanmasını sağlıyordu. Bunun kalkması, tahta çıkan padişahların devlet yönetimine hazırlıksız yakalanmasına yol açtı.

5. III. Mehmed döneminde Anadolu'da çıkan ve 'Celali İsyanları'nın en büyüğü olarak kabul edilen isyanın lideri kimdir?

• A) Şahkulu Baba Tekeli
• B) Karayazıcı Abdülhalim ✓
• C) Canberdi Gazali
• D) Baba Zünnun Halife

Karayazıcı Abdülhalim, III. Mehmed döneminde Anadolu'da çıkan en geniş kapsamlı Celali isyanının lideridir.

6. 1606 Zitvatorok Antlaşması'nın Osmanlı diplomasisi açısından en önemli sonucu nedir?

• A) Osmanlı'nın yeni topraklar kazanması
• B) Osmanlı'nın siyasi üstünlüğünün sona ermesi ✓
• C) Avusturya'dan yeniden vergi alınmaya başlanması
• D) Avusturya'nın Osmanlı'ya doğrudan bağlanması

Bu antlaşmayla Osmanlı padişahı ile Avusturya kralı denk sayılmış, 1533 yılındaki siyasi üstünlük bitmiştir.

7. Nasuh Paşa Antlaşması'yla Osmanlı'nın İran'a verdiği yerler neresidir?

• A) Nasuh Paşa Antlaşması ile alınan yerler
• B) Kasr-ı Şirin Antlaşması ile alınan yerler
• C) Ferhat Paşa Antlaşması ile alınan yerler ✓
• D) İstanbul Antlaşması ile alınan yerler

Ferhat Paşa Antlaşması ile alınan yerlerin çoğu geri verilmiştir.

8. I. Ahmed döneminde Celali isyanlarını bastıran, 'Kuyucu' lakaplı sadrazam kimdir?

• A) Sokullu Mehmed Paşa
• B) Nasuh Paşa
• C) Kuyucu Murad Paşa ✓
• D) Pargalı İbrahim Paşa

Kuyucu Murad Paşa, isyancıları sert yöntemlerle bastırmıştır.

9. Nasuh Paşa Antlaşması hangi devletle imzalanmıştır?

• A) Safeviler ✓
• B) Avusturya
• C) Lehistan
• D) Rusya

I. Ahmed döneminde Safeviler ile imzalanmıştır.

10. Osmanlı veraset sisteminde 'Ekber ve Erşed' sistemini getiren padişah kimdir?

• A) III. Mehmed
• B) II. Osman
• C) IV. Murad
• D) I. Ahmed ✓

Hanedanın en yaşlı ve en olgun üyesinin tahta geçmesi kuralı I. Ahmed ile başlamıştır.

11. I. Mustafa, ağabeyi I. Ahmed'in saltanatı boyunca yaklaşık on dört yıl hangi uygulama kapsamında sarayda gözetim altında tutulmuştur?

• A) Müsadere
• B) Devşirme
• C) Kafes usulü ✓
• D) İltizam

Şehzadelerin sarayda gözetim altında tutulmasına Kafes usulü denir. I. Mustafa da uzun yıllar bu şartlarda yaşamıştır.

12. I. Mustafa toplam kaç kez Osmanlı tahtına çıkmıştır?

• A) Bir
• B) İki ✓
• C) Dört
• D) Beş

I. Mustafa 1617-1618 ve 1622-1623 yılları arasında olmak üzere iki kez padişahlık yapmıştır.

13. Aşağıdaki padişahların hangisinde saltanat sıralaması doğru verilmiştir?

• A) I. Ahmed - II. Osman - I. Mustafa - IV. Murad - İbrahim
• B) III. Mehmed - II. Osman - I. Ahmed - I. Mustafa - IV. Murad
• C) I. Ahmed - I. Mustafa - II. Osman - I. Mustafa - IV. Murad ✓
• D) I. Ahmed - I. Mustafa - IV. Murad - II. Osman - İbrahim

I. Ahmed'den sonra I. Mustafa, ardından II. Osman, yeniden I. Mustafa ve son olarak IV. Murad tahta çıkmıştır.

14. Genç Osman'ın Yeniçeri Ocağı'nı kaldırma fikrini geliştirdiği sefer hangisidir?

• A) Hotin ✓
• B) Bağdat
• C) Zigetvar
• D) İran

Hotin Seferi'ndeki disiplinsizlik, padişahın reform fikrini güçlendirmiştir.

15. Hotin Seferi sonucu yapılan barışın Osmanlı açısından anlamı nedir?

• A) Savaşın kazanılması
• B) Toprak kaybı
• C) Statükonun korunması ✓
• D) Yeni bir seferin yolu

Savaşta kesin bir galibiyet alınamadığı için sınırların korunması kararı alınmıştır.

16. Genç Osman'ın reform planlarının engellenmesinde 'Ulema'nın rolü nedir?

• A) Yeniçerilerle birlikte reformlara karşı çıkmak ✓
• B) Padişahın reform programını açıkça desteklemek
• C) Tartışmaya katılmadan tamamen tarafsız kalmak
• D) Reformların daha sert uygulanmasını savunmak

Ulema, padişahın yenilikçi tavrını kendi statülerine karşı bir tehdit olarak görmüştür.

17. Genç Osman'ın katli hangi kurumun imajını halk nezdinde yerle bir etmiştir?

• A) Topkapı Sarayı
• B) İlmiye sınıfı
• C) İstanbul esnafı
• D) Yeniçeri Ocağı ✓

Padişahın katledilmesi, Yeniçerilerin devletin düşmanı olarak görülmesine yol açmıştır.

18. Osmanlı Devleti ile Safevi Devleti arasında 1639 yılında imzalanan ve bugünkü Türkiye-İran sınırını büyük ölçüde belirleyen antlaşma hangisidir?

• A) Amasya Antlaşması
• B) Kasr-ı Şirin Antlaşması ✓
• C) Ferhat Paşa Antlaşması
• D) Nasuh Paşa Antlaşması

1639 Kasr-ı Şirin Antlaşması ile Bağdat Osmanlı'da, Revan ise Safevilerde kalmış ve bugünkü sınır hattı çizilmiştir.

19. IV. Murad'ın 1635 yılında bizzat ordunun başında sefere çıkarak fethettiği, günümüzde Ermenistan sınırlarında bulunan stratejik kale hangisidir?

• A) Erivan (Revan) Kalesi ✓
• B) Gence Kalesi
• C) Bakü Kalesi
• D) Hotin Kalesi

IV. Murad'ın ilk büyük doğu seferi Revan Seferi'dir ve Revan Kalesi bu seferle geri alınmıştır.

20. IV. Murad'ın devlet düzenindeki bozulmaların nedenlerini ve çözüm yollarını tespit etmek amacıyla rapor (risale) hazırlattığı ünlü devlet adamı kimdir?

• A) Katip Çelebi
• B) Naima Efendi
• C) Hezarfen Ahmed Çelebi
• D) Koçi Bey ✓

Koçi Bey, devletteki yozlaşmayı ve tımar sistemindeki bozulmaları ele alan ünlü raporunu (Koçi Bey Risalesi) IV. Murad'a sunmuştur.

21. IV. Murad döneminde İstanbul'da içki, tütün, kahvehaneler ve gece sokağa çıkma yasaklarının getirilmesinin temel amacı nedir?

• A) Toplumdaki dinî hassasiyeti artırmak
• B) Yangınları ve gizli örgütlenmeleri önlemek ✓
• C) Devlet harcamalarında ekonomik tasarruf sağlamak
• D) Avrupa tarzı yaşam alışkanlıklarını engellemek

İstanbul yangınlarının çoğunun tütün kullanımından çıkması ve kahvehanelerin devlet karşıtı isyan planlarının yapıldığı yerler haline gelmesi bu sert yasakların temel nedenidir.

22. Sultan İbrahim'in tahtta kalmasını istemeyen yeniçeriler ve ulemanın çıkardığı isyan sonrasında padişahın akıbeti ne olmuştur?

• A) Sürgüne gönderilip hapsedilmiştir
• B) Zehirlenerek hayatını kaybetmiştir
• C) Görevini bırakıp inzivaya çekilmiştir
• D) Tahttan indirilip ardından öldürülmüştür ✓

1648 yılında tahttan indirilen Sultan İbrahim, ulemanın verdiği fetva doğrultusunda cellat Kara Ali tarafından boğularak katledilmiştir.

23. Sultan İbrahim'in saltanatının ilk yıllarında ekonomiyi düzelten, saray bütçesini dengeleyen ve para reformu yapan yetenekli sadrazamı kimdir?

• A) Köprülü Mehmed Paşa
• B) Kemankeş Kara Mustafa Paşa ✓
• C) Merzifonlu Kara Mustafa Paşa
• D) Sokullu Mehmed Paşa

Kemankeş Kara Mustafa Paşa, para basımını düzenlemiş ve yolsuzlukların üzerine giderek bütçeyi dengelemiştir.

24. Sultan İbrahim döneminde 1645 yılında kuşatılan ve Osmanlı tarihinin en uzun süren kuşatması (24 yıl) unvanına sahip olan ada hangisidir?

• A) Girit ✓
• B) Kıbrıs
• C) Malta
• D) Sakız

Venedik'in elindeki Girit adası 1645'te kuşatılmış, ancak zorlu doğa koşulları ve donanmadaki eksikler yüzünden fetih 1669'da tamamlanabilmiştir.

25. Sultan İbrahim döneminde Girit kuşatmasının başlamasının en önemli diplomatik nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Malta şövalyelerinin Osmanlı gemilerine saldırması ✓
• B) Venedik yönetiminin Osmanlı'ya savaş ilan etmesi
• C) Girit halkının Osmanlı yönetimini adaya davet etmesi
• D) Osmanlı donanmasının yeni bir üs ve liman araması

Harem ağalarını taşıyan bir Osmanlı gemisinin Girit'e sığınan korsanlarca yağmalanması bardağı taşıran son damla olmuştur.