Osmanlı Kuruluş ve Yükselme Dönemi 4

1. Türkiye tarihinin farklı dönemlerinde kurulan Anadolu Türk siyasi birliği, aşağıda yapılan hangi savaşlar sonrası bozulmuştur?

• A) Malazgirt - Kösedağ
• B) Kösedağ - Ankara ✓
• C) Miryokefalon - Varna
• D) I. Kosova - Malazgirt

Anadolu Türk siyasi birliği ilk olarak 1243'te Türkiye Selçuklu Devleti ile İlhanlılar arasında yapılan Kösedağ Savaşı ile ikinci olarak ise 1402'de Osmanlı Devleti ile Timur arasında yapılan Ankara Savaşı ile bozulmuştur. (Anadolu'da beyliklerin kurulması Türk siyasi birliğinin bozulması anlamına gelir.)

2. Kanuni Sultan Süleyman'ın 72 yaşında çıktığı ve hayatını kaybettiği son sefer hangisidir?

• A) Malta Kuşatması
• B) Mohaç Meydan Muharebesi
• C) Rodos'un Fethi
• D) Zigetvar Seferi ✓

Zigetvar Seferi (1566), Kanuni'nin Avusturya üzerine yaptığı son seferdir. Kale alınmak üzereyken padişah otağında vefat etmiş, ancak ordunun moralinin bozulmaması için ölümü 48 gün boyunca (kale düşünceye kadar) Veziriazam Sokollu Mehmed Paşa tarafından gizlenmiştir.

3. I. Altın Orda II. Memlükler III. İlhanlılar Yukarıdaki devletlerden hangileri Osmanlı Devleti'nin kuruluş yılları ile çağdaştır?

• A) I ve III
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I, II ve III ✓

Çağdaş olma; bir devletin yaşadığı dönemlerde diğer farklı bölgelerde hüküm süren diğer devletler ile aynı anda yaşamalarıdır. Osmanlı Devleti ise (1299) Karadeniz'in kuzeyinde bulunan Altın Orda (1227-1502), Mısır'da bulunan Memlükler (1250-1517) ve İran'da kurulan İlhanlılar devletleri ile (1256-1335) çağdaştır.

4. Yavuz Sultan Selim'in 1517'de Memlük Devleti'ni tamamen yıktığı ve Mısır'ı fethettiği savaş hangisidir?

• A) Hıttin Savaşı
• B) Ridaniye Savaşı ✓
• C) Mercidabık Savaşı
• D) Ayn Calut Savaşı

Ridaniye Savaşı (1517), Kahire yakınlarında yapılmış ve Memlük ordusunun son direnişi kırılmıştır. Bu savaşla Memlük Devleti yıkılmış, Mısır ve tüm toprakları Osmanlı'ya katılmıştır.

5. Osmanlı Devleti'nde Hüdavendigâr ve Gazi Hünkar ünvanları ile anılan padişah kimdir?

• A) Orhan Bey
• B) I. Murat ✓
• C) Osman Bey
• D) I. Bayezit

Osmanlı padişahlarının çoğu lakap ve ünvanlarıyla anılmıştır. I. Murat'ın ünvanları ise "Hüdavendigar ve Gazi Hünkâr"dır.

6. Osmanlı Devleti'nde 1421-1451 yılları arasında hükümdarlık yapan ve imar işlerine önem verip pek çok eser bıraktığı için Hayır Babası ünvanı verilen Osmanlı padişahı kimdir?

• A) II. Mehmet
• B) Orhan Gazi
• C) II. Murat ✓
• D) I. Murat

II.Murat Osmanlı halkı tarafından çok sevilen bir padişahtı. Halk onu "Koca Murat Gazi" isminin yanı sıra Anadolu'da yaptığı birçok eserden dolayı da "Hayır Babası" ünvanını almıştır.

7. Fatih Sultan Mehmet'in, Doğu Anadolu'daki en büyük rakibi olan Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan ile 1473'te yaptığı savaş hangisidir?

• A) Çaldıran Savaşı
• B) Otlukbeli Savaşı ✓
• C) Turnadağ Savaşı
• D) Mercidabık Savaşı

Otlukbeli Savaşı (1473), Osmanlı (Fatih) ile Akkoyunlular (Uzun Hasan) arasında yapılmıştır. Osmanlı'nın ateşli silahlarla kazandığı bu zafer, Akkoyunlu tehlikesini sona erdirmiş ve Doğu Anadolu'da Osmanlı hakimiyetini pekiştirmiştir.

8. Osmanlı Devleti'nde, Hristiyan ailelerden alınan çocukların sarayda (Enderun) veya orduda (Yeniçeri) yetiştirildiği sistemin adı nedir?

• A) Millet Sistemi
• B) Tımar Sistemi
• C) Devşirme Sistemi ✓
• D) İskan Politikası

Devşirme Sistemi, I. Murad döneminde (Pençik ile başlayıp) Fatih döneminde tam olarak kurumsallaşmıştır. Temel amacı, padişaha sadık, Türk (veya yerel) ailelerle bağı olmayan profesyonel bir ordu (Kapıkulu) ve bürokrat sınıfı yaratmaktı. Bu, merkezi otoriteyi güçlendirmiştir.

9. Kanuni Sultan Süleyman'ın 1526'da Macar ordusunu 2 saat gibi çok kısa bir sürede yok ettiği savaş hangisidir?

• A) Preveze Deniz Zaferi
• B) I. Viyana Kuşatması
• C) Zigetvar Seferi
• D) Mohaç Meydan Muharebesi ✓

Mohaç Meydan Muharebesi (1526), dünya savaş tarihinin en kısa süren (yaklaşık 2 saat) kesin sonuçlu savaşlarından biridir. Macar ordusu imha edilmiş, Macaristan Krallığı fiilen sona ermiş ve Osmanlı'nın Orta Avrupa'daki hakimiyeti pekişmiştir.

10. İnebahtı yenilgisi sonrası 'Siz bizim sakalımızı kestiniz, biz ise sizin kolunuzu kestik' sözüyle Kıbrıs'ın fethinin önemini vurgulayan devlet adamı kimdir?

• A) Piri Reis
• B) Sokollu Mehmed Paşa ✓
• C) Lala Mustafa Paşa
• D) Pargalı İbrahim Paşa

Sokollu Mehmed Paşa, İnebahtı'da donanmanın yakılması üzerine Venedik elçisine; 'Biz Kıbrıs'ı almakla sizin kolunuzu kestik, siz ise donanmamızı yakmakla bizim sakalımızı kestiniz. Kesilen kol yerine gelmez ama kesilen sakal daha gür çıkar.' demiştir. Gerçekten de Osmanlı donanması 6 ay içinde eskisinden daha güçlü bir şekilde yeniden inşa edilmiştir.

11. Osmanlı Devleti padişahı Yıldırım Bayezit'in 1391-1402 yılları arasında üst üste yaptığı dört İstanbul kuşatmasını da kaldırmasında; I. Niğbolu Savaşı'nın başlaması, II. doğuda Timur tehlikesinin görülmesi, III. Osmanlı akıncılarının Ploşnik'te pusuya düşürülmesi durumlarından hangileri etkili olmuştur?

• A) Yalnız II
• B) I ve II ✓
• C) I, II ve III
• D) I ve III

Yıldırım Bayezit, İstanbul'u kuşatan ilk Osmanlı padişahıdır. İstanbul'u farklı zamanlarda dört defa kuşatmasına rağmen çeşitli nedenlerden dolayı alamamıştır. Bunun nedenleri arasında; Niğbolu Savaşı'nın başlaması, doğuda Timur tehlikesinin görülmesi ve Anadolu ve Rumeli'de çıkan karmaşalardır. Ploşnik Bozgunu ise I.Murat Zamanı'nda gerçekleşmiştir.

12. Yavuz Sultan Selim'in 1514'te Safevi Devleti (Şah İsmail) üzerine yaptığı ve kazandığı savaş hangisidir?

• A) Ridaniye Savaşı
• B) Turnadağ Savaşı
• C) Çaldıran Savaşı ✓
• D) Mercidabık Savaşı

Çaldıran Savaşı (1514), Osmanlı (Yavuz) ile Safeviler (Şah İsmail) arasında yapılmıştır. Osmanlı'nın ateşli silahlar (top, tüfek) sayesinde kazandığı bu zaferle, Doğu Anadolu'daki Safevi tehlikesi ve Şii propagandası geçici olarak engellenmiştir.

13. Fatih Sultan Mehmet döneminde kurulan, dönemin en yüksek eğitim kurumu (üniversite) olan medrese hangisidir?

• A) İlk Medrese (İznik)
• B) Enderun Mektebi
• C) Sahn-ı Seman Medresesi ✓
• D) Süleymaniye Medresesi

Sahn-ı Seman Medreseleri, Fatih tarafından İstanbul'da kurulmuş, Fatih Külliyesi'nin bir parçasıdır. Dini bilimlerin yanı sıra matematik, tıp, astronomi gibi pozitif bilimlerin de okutulduğu, dönemin en kapsamlı üniversitesi (Darülfünun) niteliğindeydi.

14. İbn-i Batuta'nın "Türkmen hükümdarlarının en ulusu" olarak ifade ettiği ve teşkilatçı, toparlayıcı ve askerî bir deha olarak nitelendirdiği Osmanlı padişahı kimdir?

• A) I. Murat
• B) Orhan Bey ✓
• C) Osman Bey
• D) I. Mehmet

Osmanlı Devleti'ni Osman Bey kurmuştur fakat onu teşkilatlandıran ve devlet hâline getiren Orhan Bey'dir. Teşkilatçı, toparlayıcı ve askerî bir deha olan Orhan Bey'i ünlü seyyah İbn-i Batuta, "Türkmen hükümdarlarının en ulusu" olarak nitelendirmiştir.

15. Sokollu Mehmed Paşa'nın, Rusya'nın güneye inmesini engellemek ve İpek Yolu'nu canlandırmak amacıyla planladığı ancak başarısız olan kanal projesi hangisidir?

• A) Korint Kanalı Projesi
• B) Don-Volga Kanalı Projesi ✓
• C) Süveyş Kanalı Projesi
• D) Marmara-Karadeniz Projesi

Don-Volga Kanalı Projesi, Karadeniz (Don Nehri) ile Hazar Denizi'ni (Volga Nehri) birleştirerek Rusya'ya karşı askeri ve ticari bir üstünlük sağlamayı amaçlıyordu. Ancak Rusların saldırıları ve iklim koşulları nedeniyle proje başarısız olmuştur.

16. Osmanlı Devleti'nde devlet merkezinin devamlı olarak batıya doğru kayması, aşağıdakilerden hangisini göstermektedir?

• A) Fetih hareketlerinin yönünü ✓
• B) Ticaret yollarına hâkim olunduğunu
• C) Bizans İmparatorluğu'nun yıkıldığını
• D) Anadolu Türk siyasi birliğinin sağlandığını

Osmanlı Devleti'ne sırasıyla Karahisar, Bilecik, Bursa, İznik, Edirne ve İstanbul başkentlik (merkez) yapmıştır. Söğüt ve Domaniç'te kurulan bu beyliğin başkentini devamlı olarak batıya doğru kaydırması yaptığı fetihlerin yönünü göstermektedir.

17. Timur'un 1402 Ankara Savaşı'ndan sonra Anadolu'dan çekilmesiyle hangi devlet, Anadolu'nun doğusunda güçlü hâle gelerek Osmanlı Devleti'ne rakip olmuştur?

• A) Babürlüler
• B) Safeviler
• C) Akkoyunlular ✓
• D) Memlükler

1402 yılında yapılan Ankara Savaşı'nı Timur kazanmış ve Osmanlı Devleti 11 yıl süren Fetret Dönemi'ne girmiştir. Timur, Osmanlının son verdiği beyliklerin beylerini yanına çağırarak onlara beyliklerini geri vermiştir. 1403'te ise Timur'un Anadolu'dan çekilmesiyle Anadolu'nun doğusunda güçlenen Akkoyunlular ise Osmanlıyı tehdit eder hâle gelmiştir.

18. Osmanlı Devleti'nde şehirlerin imar edilmesi, toplumun huzur ve güvenliğinin sağlanması ve boş alanların yerleşime açılarak buralara Müslüman nüfusun yerleştirilmesi aşağıdaki hangi kavramla ilişkilidir?

• A) Reaya
• B) Şenlendirme ✓
• C) İstimalet
• D) Narh

Osmanlı Devleti Orhan Bey'den itibaren fethedilen yerlere Müslüman nüfusa yerleştirmeye başlamıştır. Yerleştirilen bu nüfusa hem ayrıcalıklar vermiş hem de fethedilen bölgelerde kalıcı olabilmek için İmar faaliyetlerine de önem vermiştir. Osmanlı Devleti'nin bu politikasına 'iskan' veya 'şenlendirme' adı verilmiştir.

19. Fatih Sultan Mehmet'in çıkardığı 'Kanunname-i Al-i Osman'ın temel amacı nedir?

• A) Ekonomiyi tamamen Türkleştirmek
• B) Donanmayı güçlendirmek
• C) Devlet yönetimini merkezileştirmek ve padişahın otoritesini artırmak ✓
• D) Balkanlar'da isyanları önlemek

Fatih Kanunnamesi, örfi hukuku (Töre) yazılı hale getirmiştir. Kardeş katli, Divan'a veziriazamın başkanlık etmesi gibi maddelerle taht kavgalarını önlemeyi ve padişahın mutlak otoritesini (merkeziyetçilik) güçlendirmeyi amaçlamıştır.

20. Osmanlı donanmasının aldığı ilk büyük yenilgi olan ve Haçlıların 'Türkler yenilmez değildir' dediği savaş hangisidir?

• A) Preveze Deniz Zaferi (1538)
• B) İnebahtı Deniz Savaşı (1571) ✓
• C) Çeşme Baskını (1770)
• D) Cerbe Deniz Savaşı (1560)

İnebahtı Deniz Savaşı (1571), Kıbrıs'ın fethi (1571) üzerine Papa'nın organize ettiği Haçlı donanması ile yapılmıştır. Bu savaşta Osmanlı donanması (Kaptan-ı Derya Müezzinzade Ali Paşa) neredeyse tamamen yakılmış ve yok edilmiştir. Bu, Osmanlı'nın denizlerde aldığı ilk büyük ve moral bozucu yenilgidir.

21. Kanuni Sultan Süleyman'ın 1520-1566 yılları arasındaki uzun saltanatı boyunca Kanuni unvanını almasının temel nedeni nedir?

• A) Çok görkemli binalar yaptırması
• B) Çok fazla savaş kazanması
• C) Yeni kanunlar çıkarması ve mevcut kanunları düzenlemesi ✓
• D) Hazinesini çok doldurması

Sultan Süleyman'a 'Kanuni' unvanının verilmesinin temel nedeni, Fatih Sultan Mehmet'in oluşturduğu kanun geleneğini (Fatih Kanunnamesi) sahiplenerek devam ettirmesi ve geliştirmesidir. Şeyhülislam Ebussuud Efendi ile iş birliği yaparak hazırladığı kanunnameler aracılığıyla devletin hukuki altyapısını (arazi, vergi, ceza hukuku) sistemleştirmiştir. Kanun çıkarması kadar var olan kanunları koruyup sürdürmesi de bu unvanın asıl kaynağıdır.

22. I. Maltepe Savaşı II. Sırpsındığı Savaşı III. I.Kosova Savaşı Yukarıdaki gelişmelerden hangileri Orhan Bey Dönemi'ne aittir?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) I ve III
• D) I ve II

Orhan Bey Dönemi'nde 1329'da Bizans ile Maltepe (Pelekanon) Savaşı yapılmıştır. Sırpsındığı Savaşı ve I. Kosova Savaşı ise I. Murat Dönemi'nde gerçekleşmiştir.

23. Kanuni, II. Selim ve III. Murad dönemlerine damgasını vuran, aslen Boşnak (Sokoloviçi) olan efsanevi veziriazam kimdir?

• A) Pargalı İbrahim Paşa
• B) Rüstem Paşa
• C) Köprülü Mehmed Paşa
• D) Sokollu Mehmed Paşa ✓

Sokollu Mehmed Paşa, Enderun'da yetişmiş bir devşirmedir. Kanuni'nin son yıllarından itibaren devlet yönetiminde büyük etki sahibi olmuş, II. Selim ve III. Murad dönemlerinde devleti fiilen yönetmiştir. Bu döneme 'Sokollu Dönemi' denir.

24. Kanuni Sultan Süleyman'ın, Avusturya ve Kutsal Roma-Cermen İmparatorluğu'na karşı üstünlüğünü kabul ettirdiği ve 'Avusturya Arşidükü'nün Osmanlı Veziriazamına denk' sayıldığı antlaşma hangisidir?

• A) Amasya Antlaşması (1555)
• B) İstanbul Antlaşması (1533) ✓
• C) Edirne Antlaşması (1547)
• D) Zitvatorok Antlaşması (1606)

1533 İstanbul Antlaşması (İbrahim Paşa Antlaşması) ile Avusturya Arşidükü protokol bakımından Osmanlı Veziriazamına denk sayılmış ve Osmanlı'nın üstünlüğü tescillenmiştir. Bu diplomatik üstünlük, 1606 Zitvatorok Antlaşması'na kadar sürmüş ve Zitvatorok ile Avusturya arşidükü yeniden Osmanlı padişahına denk sayılmıştır.

25. Sırp Krallığı yeniden kurulacak ve Sırplar Osmanlı Devleti'ne vergi verecek. Antlaşma 10 yıl geçerli olacak. Eflâk, Osmanlılara vergi vermek koşuluyla Macaristan'ın himayesine bırakılacak. Yukarıda alınan kararlar Osmanlı Devleti'nin 1444 yılında Macaristan Devleti ile imzaladığı hangi antlaşmaya aittir?

• A) Edirne-Segedin ✓
• B) Belgrad
• C) Karlofça
• D) Amasya

Osmanlı Devleti, 1444'te Haçlılar ile yapılan savaşı kaybetmesi ve aynı anda Karamanoğulları'nın isyan etmesi nedeniyle barış isteğinde bulunmuş ve Macarlarla Edirne Segedin Antlaşması'nı imzalamıştır. Bu antlaşmada Sırp Krallığı yeniden kurulacak ve Sırplar Osmanlı Devleti'ne vergi verecek gibi maddeler yer almıştır.