Altın Test 22

1. Aşağıdaki cümlelerden hangisinin yüklemi şimdiki zamanın rivayetiyle çekimlenmiştir?

• A) Hafta sonu o da bizimle pikniğe geliyormuş. ✓
• B) Kitap okurken bazı bölümlerin altını çizmişti.
• C) Sabahları genellikle burada yürüyüş yaparmış.
• D) Bir gün annemi şiirlerimi okurken yakalayıverdim.
• E) Orada Nasrettin Hoca’yla ilgili bir yazıyı okuyordu.

A seçeneğinde “geliyormuş” fiili şimdiki zaman eki “-yor” ile rivayet eki “-muş”u birlikte almıştır. Bu, şimdiki zamanın rivayetidir. Doğru cevap A seçeneğidir.

2. Bu vatan, toprağın kara bağrında Sıra dağlar gibi duranlarındır. Bu dizelerde hem yapım hem de çekim eki almış kaç sözcük vardır?

• A) 1 ✓
• B) 2
• C) 3
• D) 4
• E) 5

Dizelerde hem yapım hem çekim eki alan sözcük 'duranlarındır' sözcüğüdür: dur-an-lar-ın-dır. Bu nedenle doğru cevap 1'dir.

3. Aşağıdaki atasözlerinin hangisinde mecazlı bir söyleyiş _yoktur_?

• A) Ağlamayan çocuğa meme vermezler.
• B) Dost kara günde belli olur.
• C) Bugünün işini yarına bırakma. ✓
• D) Bal bal demekle ağız tatlı olmaz.
• E) Yalancının mumu yatsıya kadar yanar.

B'deki 'kara gün' (sıkıntı, keder), C'deki 'yalancının mumu yatsıya kadar yanar' (yalanın kısa sürede ortaya çıkması), D'deki 'bal bal demekle ağız tatlı olmaz' (sadece söylemekle tatlılık elde edilemeyeceği) ve E'deki 'ağlamayan çocuğa meme vermezler' (istekte bulunmayana yardım edilmeyeceği) mecazlı anlatımlardır. A seçeneğindeki 'Bugünün işini yarına bırakma' atasözü ise tamamen gerçek anlamıyla kurulmuş, öğüt veren bir sözdür. Doğru cevap C seçeneğidir.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yan cümlecik (fiilimsi) kullanılmamıştır?

• A) Sanatçının son kitabını dün kütüphanede saatlerce okudum. ✓
• B) Kütüphaneye gelen gençleri sessizce izledim.
• C) Akşam olunca sokaktaki lambalar tek tek yandı.
• D) Kitap okumayı alışkanlık hâline getirmeliyiz.
• E) Yerdeki kurumuş yaprakları rüzgâr savuruyordu.

Yan cümlecik, cümle içinde genellikle fiilimsilerle (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) kurulur. A seçeneğinde herhangi bir fiilimsi veya yan cümlecik bulunmamaktadır; bu cümle basit yapılıdır. Diğer seçeneklerde ise sırasıyla 'gelen', 'olunca', 'okumayı' ve 'kurumuş' fiilimsileri yan cümlecik oluşturmuştur. Doğru cevap A seçeneğidir.

5. Bazı birleşik sıfatlarda ad ile sıfat yer değiştirir ve ada iyelik eki getirilir. Aşağıdakilerin hangisinde buna örnek bir birleşik sıfat vardır?

• A) Ankara’nın tarihî yerlerini rehber eşliğinde gezeceğiz bugün.
• B) Ankara’nın tarihî mekânlarını rehber eşliğinde gezeceğiz bugün.
• C) Yanımıza yaşı genç bir adam oturdu ve yolculuk süresince hiç konuşmadı. ✓
• D) Aklımızın en karışık olduğu anlarda bize çıkış yolu gösterirdi.
• E) Beş günlük bir yürüyüşün sonunda askerler Yemen Cephesi’ne vardılar.

C seçeneğinde “yaşı genç adam” sözü, “genç yaşlı adam” biçimindeki sıfat-ad ilişkisinin yer değiştirmiş hâlidir ve “yaş” sözcüğü iyelik eki almıştır. Bu nedenle aranan birleşik sıfat C seçeneğindedir.

6. Genç yönetmen yeni filmi için yüzü düzgün, kamera önünde rahat, hayal gücü gelişmiş bir kadın oyuncu arıyordu. Gazeteye ilan vererek adayları çağırmıştı. Gün boyu peş peşe girdiği mülakatlardan ötürü yorgundu. O, kendine taze bir kahve koyarken, sıradaki oyuncu adayını içeri aldılar. Genç kız, yüzünde meraklı bir gülümsemeyle deneme kamerasının karşısına oturdu ve yönetmenle söyleşmeye başladı. Kısa bir sohbetten sonra yönetmen farklı bir şey denemiş olmak için “Çantanızı açıp bana içindekileri tek tek anlatır mısınız?” dedi. Genç kız arkadaki çantaya uzandı. Fermuarını çekti. Önce eline gelen iri kırmızı elmayı çıkarıp anlattı: “Bu elmayı sabah tezgah başında meyvelerini parlatırken gördüğüm manav hediye etti. Çok istekli bakmış olmalıyım.” Sonra çantadan bir kitap çıkardı. Bu parçadan hareketle aşağıdakilerden hangisi belirlenebilir?

• A) Hikâyenin gözlemci bakış açısıyla yazıldığı ✓
• B) Metnin yazılış amacı
• C) Yazarın sahip olduğu zihniyet
• D) Metin – gelenek ilişkisi
• E) Metinler arasındaki ilişki

Metinde olaylar dışarıdan bir gözün (üçüncü şahıs anlatıcının) kamerasıyla, kahramanların iç dünyasına girmeden, sadece gördüklerini aktaracak şekilde anlatılmıştır. Bu anlatım tarzı, hikayenin gözlemci bakış açısıyla (kamera tarafsızlığıyla) yazıldığını ortaya koymaktadır. Doğru cevap A seçeneğidir.

7. Aşağıdaki parçalardan hangisi “Dışarıdan bakarak kararlı ve hedefe ulaşacağına inanmış bir insanı nasıl anlarız?” sorusuna cevap vermektedir?

• A) Kararlı bir insan olmak, daha önce kararlarından zarar görmemiş, hayal kırıklığına uğramamış olmakla yakından ilgilidir. Çünkü kararlı bir insan olmak için cesaretin kırılmamış olması çok önemlidir.
• B) Sorumlu davranmayı alışkanlık hâline getirmeyen kişi suçu başkasına yükler, onlar çıkabilecek her sorunun istasyonunda arabayı stop ettirir; onlardan kararlı bir duruş, hedefe doğru yürüyüş beklemek anlamsızdır.
• C) İkircikli ruh hâline sahip insanlar, aynı zamanda takıntılı kişilerdir. Kararlı insanlar için zaman kaybı sayılan ayrıntılarda boğulurlar. Oysa kararlı bir insan, hedefini belirlemiş bir kişi gayet huzurlu ve rahattır. Çünkü onun için hedefin peşinde olmak esastır. O yüzden de sonucun kaygısı yoktur yüreklerinde.
• D) Amacına kilitlenmiş kararlı bir insanı hissetmemek mümkün değildir. Onlar kesintisiz adımlarla, başı dik yürür. Onlarda bir yöne doğru keskin bıçak gibi yönelmiş bir portre görürsünüz. Gözler, oraya buraya kaçmaz; eller duracağı yeri bilir, ayaklar titremez, dizlerde derman kesilmez. ✓
• E) En kötü kararın bile kararsızlıktan iyi olduğunu bilen kişilerin kafası çok karışık değildir. Onlar bir düşünce fırtınasının içinden sağlıklı düşünceleri buluverip korumaya alırlar. Hedefsizlik denizinde boğulmazlar, 999 kere aldanmak bile onları 1000’inciyi denemeden alıkoymaz.

Soru, kararlı bir insanın 'dışarıdan bakılarak' (fiziksel ve görsel olarak) nasıl tanınacağını sormaktadır. D seçeneğinde kararlı kişinin 'başının dik yürümesi', 'kesintisiz adımları', 'bakışlarının kaçmaması', 'ellerinin ve ayaklarının duruşu' gibi tamamen dışarıdan gözlemlenebilir fiziki/görsel portresi tasvir edilmiştir. Dolayısıyla doğru cevap D seçeneğidir.

8. “Bir Dostluk Masalı”, ne olursa olsun en özel anlarında dostlarımızın yanında olmanın öneminin altını çizerken bir yandan da yardımseverliğin asla karşılıksız kalmadığını aynı kurgunun içine başarıyla yediriyor. Her yaştan okurun yüreğini sımsıcacık duygularla dolduran, çizimlerin gücüyle bir şölen sunan eser, iyiliğin olduğu yerde zamanın nasıl da yetebildiğini gözler önüne seriyor. Ve âdeta okura şöyle sesleniyor: “İyilik yap, çantaya at.” Bu parçada söz konusu kitapla ilgili aşağıdakilerin hangisine _değinilmemiştir_?

• A) Yardımlaşmanın önemini sezdirdiğine
• B) Dostluk kavramını vurguladığına
• C) Samimi bir dille kaleme alındığına ✓
• D) Yediden yetmişe herkese seslendiğine
• E) Görsel açıdan başarılı olduğuna

Parçada kitabın dostluk, yardımlaşma, her yaştan okura seslenme ve çizim gücü üzerinde durulur. Samimi bir dille yazıldığına dair açık bir bilgi yoktur. Doğru cevap C seçeneğidir.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde mecazımürsel (ad aktarması) _yoktur_?

• A) Ders çıkışında beni okulun kapısında bekle.
• B) Toplantıya geç kalacağını anlayınca onu cepten aradım.
• C) Sonunda bu kritik konuyu Ankara da ele aldı.
• D) Öğretmen bu ders de beni yerimden kaldırdı. ✓
• E) Ön kapı arızalı olduğu için arkadan binmelisin.

A'da 'cepten' (cep telefonundan), B'de 'Ankara' (hükümet/yetkililer), C'de 'arkadan' (arka kapıdan), E'de 'okulun kapısında' (kapının önündeki alanda) kelimelerinde benzetme amacı güdülmeden ad aktarması yapılmıştır. D seçeneğindeki 'yerinden' (oturduğu yer) sözcüğü ise doğrudan gerçek anlamında kullanılmıştır. Doğru cevap D seçeneğidir.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde pekiştirme anlamı taşıyan sıfat _yoktur_?

• A) Adam, her hâliyle perperişan görünüyordu. ✓
• B) Masmavi ufuklara yelken açalım hep beraber.
• C) Kızılcahamam, soğuk soğuk sularıyla ünlüdür.
• D) Çocuklar bahçede zevkli mi zevkli bir oyuna dalmışlardı.
• E) Sahil boyunca iri iri taşlar döşemişler kıyıya.

B, C, D ve E seçeneklerinde “masmavi, soğuk soğuk, zevkli mi zevkli, iri iri” sözleri adları pekiştirme anlamıyla niteler. A seçeneğinde “perperişan” yüklem görevindedir, pekiştirme sıfatı olarak kullanılmamıştır. Doğru cevap A seçeneğidir.

11. Kalın gözlükleri altında iri, mavi gözleri süzüyordu. Altmışlık, şişman bir ihtiyar sanılacaktı. Oysa bu zavallı kadıncağız henüz kırk beşinde bile değildi. Yirmi beş yıl boyunca ağır bir tutumlulukla dişten tırnaktan artırarak biriktirdiği servetin, en sevdiği tarafından alınması onu birdenbire çökertmiş, birkaç ay içinde saçlarını ağartmıştı. Bu parçada aşağıdakilerden hangisi _yoktur_?

• A) Küçültme sıfatı ✓
• B) İşaret sıfatı
• C) Sayı sıfatı
• D) Adlaşmış sıfat
• E) Belgisiz sıfat

Parçada “bu” işaret sıfatı, “yirmi beş” sayı sıfatı, “bir” belgisiz sıfat ve “sevdiği” gibi adlaşmış/fiilimsi kaynaklı kullanım değerlendirilebilir. “Sarımsı, küçücük” gibi küçültme sıfatı yoktur. Doğru cevap A seçeneğidir.

12. Belirli periyotlarla aynı noktalardan eşit hızla geçen bir cismin bir saniye içindeki salınım miktarını hesaplayarak ölçüm yapabiliriz. Bu değere bilimsel olarak frekans denilmektedir. Frekans ölçüm birimi hertz (Hz) olarak kabul edilir. Eğer üretilen sesin şiddeti yeterli düzeydeyse, açık havada 20 Hz ile 16 kHz arasındaki ses dalgalarını neredeyse her insan rahatlıkla algılayabilir. Bu limitlerin altındaki ve üstündeki değerlerde ise kişiden kişiye değişen işitsel farklılıklar oldukça belirgindir. Bu parça için en uygun başlık aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Dalga Salınımları
• B) Frekans ve Titreşim
• C) Ses Frekansının Önemi
• D) Ses Dalgalarında Hareket
• E) Frekans Aralıkları ✓

Parçada düzenli salınımlar, frekansın tanımı, hertz birimi ve açık havada işitilebilen seslerin frekans sınırları (20 Hz - 16 kHz aralığı) ile konserlerdeki düşük frekanslardan bahsedilmektedir. Metnin bütününde seslerin frekans aralıkları ve sınırları incelendiği için en uygun başlık 'Frekans Aralıkları'dır. Doğru cevap E seçeneğidir.

13. Edebi eserlerle ve okuma eylemiyle geç tanışmış bireyler için deneme türünün eşsiz bir hazine olduğunu düşünürüm. Okurla adeta karşılıklı sohbet eden, tartışan ve şakalaşan yazar; zihinsel birikiminizi zenginleştirir, kendinizi sorgulamanızı sağlar ve sizi yepyeni kaynaklarla tanıştırır. Nitelikli bir deneme okurken elimde olmadan yazarla konuşur gibi hissederim. Sanki o hemen yanımdadır ve ona vereceğim cevabı dinlemektedir. Bu türün usta isimleriyle buluşmak, kişinin entelektüel dünyasını kısa sürede genişletir. Kesin yargılara varmak, bir savı kanıtlamak ya da bilimsel belgelere dayanmak gibi kaygıları olmayan denemeci; hayat yolculuğunuzda hem dostunuz hem öğretmeniniz hem de en samimi sırdaşınız olur. Bu parçaya göre denemeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi _söylenemez_?

• A) İçten, karşılıklı bir söyleşi havasında kaleme alınan bir üsluba sahiptir.
• B) Okuyucunun düşünce ufkunu genişleterek kendisiyle yüzleşmesine katkı sağlar.
• C) Entelektüel birikimi yüksek ve okuma alışkanlığı tam yerleşmiş okurlara hitap eden seçkin bir türdür. ✓
• D) Okurun merak duygusunu besleyerek onu farklı alanlarda okumalar yapmaya yönlendirir.
• E) Yazar ile okur arasında çok boyutlu ve içten bir iletişim köprüsü kurar.

Parçanın başında denemelerin 'kitaplarla geç tanışmış' (okuma kültürü tam yerleşmemiş veya geç tanışmış) okurlar için bulunmaz bir hazine olduğu belirtilmiştir. Bu durum, C seçeneğindeki 'okuma alışkanlığı tam yerleşmiş, yüksek birikimli okurlara hitap ettiği' iddiasıyla doğrudan çelişir. Dolayısıyla doğru cevap C seçeneğidir.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde türetilirken ünlü düşmesine uğramış bir sözcük vardır?

• A) Sınıfta kaybettiğimi sandığım kalemimi evde buldum.
• B) Kerem’i piyano kursuna kaydettirmeye gideceğiz bugün.
• C) Yapraklar sararmaya başlamış, rüzgârlar sertleşmişti. ✓
• D) Sanatçının yağlı boya resmini müzenin girişinde sergiliyorlar.
• E) Araştırmacılar uzaydan geldiği sanılan parçayı incelemeye başladı.

“Sararmaya” sözcüğü “sarı” kökünden türemiştir ve türeme sırasında son ünlü düşmüştür. Diğer seçeneklerde bu kurala uygun bir türeme yoktur. Doğru cevap C seçeneğidir.

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde nesne, kendi açıklayıcısıyla birlikte (ara söz olarak) verilmiştir?

• A) Halit Ziya'nın bu romanını, Aşk-ı Memnu'yu, lise yıllarımda okumuştum. ✓
• B) Kapadokya'ya, o masalsı peri bacalarının yurduna, ilk kez gidiyorum.
• C) Edebiyatımızın çınarlarından biri, Yaşar Kemal, toplumsal gerçekçi romanın öncüsüdür.
• D) Dün akşam gelen misafirler, çocukluk arkadaşlarım, gece geç saatlere kadar kaldılar.
• E) İstanbul'a, doğup büyüdüğüm o güzel şehre, yakında geri döneceğim.

A seçeneğindeki 'Halit Ziya'nın bu romanını' belirtili nesnedir. İki virgül arasında verilen 'Aşk-ı Memnu'yu' ara sözü ise bu nesnenin açıklayıcısı görevindedir. B ve E seçeneklerinde yer tamlayıcısı, C ve D seçeneklerinde ise özne açıklayıcısıyla birlikte verilmiştir. Doğru cevap A seçeneğidir.

16. Kültürümüzün en renkli figürlerinden biri olan kahvehaneler; her kesimden insanın toplandığı, hikâyelerin anlatıldığı, günlük meselelerin tartışıldığı ve böylece ahaliyle bağların kurulduğu mekânlar olarak sosyal hayatın odağında yer almıştır. Bu doğrultuda, toplumsal yaşantının aynası konumundaki kahvehaneler, her dönemde edebî eserlerin de vazgeçilmez arka planlarından olagelmiş; öykülerden romanlara, şiirlerden tiyatro oyunlarına kadar pek çok esere konu edilmiştir. Bu parçada aşağıdakilerden hangisinin _örneği yoktur_?

• A) Edilgen çatılı fiil
• B) Birleşik zamanlı fiil ✓
• C) Kalıplaşmış isim-fiil
• D) Birleşik fiil
• E) Haber kipiyle çekimlenmiş fiil

Parçada yer alan eylemler ('yer almıştır', 'olagelmiş', 'konu edilmiştir') basit zamanlıdır; yani tek bir zaman eki taşımaktadırlar. Metinde birleşik zamanlı fiil (iki zaman ekini üst üste alan fiil, örn: geliyordu, yapmıştı) yer almamaktadır. 'konu edilmiştir' edilgen fiil; 'tekerleme/konuşma/hikaye' gibi kelimeler ya da benzer kalıplaşmış isimler bulunur; 'yer almak', 'olagelmek' ve 'konu edilmek' birleşik fiillerdir; 'yer almıştır' haber kipiyle çekimlenmiştir. Doğru cevap B seçeneğidir.

17. Aşağıdaki dizelerin hangisinde bir ad hem niteleme hem belirtme sıfatı almıştır?

• A) Sonra yüreğimi bir kara sevda tutar ✓
• B) Hayalin çıkıp gelir uzaklardan karşıma
• C) Ne bir türkü söylersin gizlice ağlayarak
• D) Geceler kurşun gibi iner üstüme birden
• E) Ama sen duymazsın duyduğumu artık.

A seçeneğinde “sevda” adı, “bir” belirtme sıfatını ve “kara” niteleme sıfatını birlikte almıştır. Bu nedenle aranan kullanım A seçeneğindedir.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ses olaylarına uyulmamasından kaynaklanan bir yazım yanlışı vardır?

• A) Sinemada canlandırılan sahnelerin inandırıcılığını sağlayan özel efektleri yaratma işi, bir yönüyle bilim, bir yönüyle de sanattır.
• B) Uçan insanlar, dinozorlar, uzay gemileri, kentlerin ortasında patlayan volkanlar…
• C) Burada işler tamamen arapsaçına dönmüştü ne yazık ki.
• D) Artcı depremlerden sonra hasarlı binaların neredeyse tamamı çökmüş. ✓
• E) Sinema her zaman sıradanın değil, sıra dışının peşinde koşar.

Ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) kuralına göre sert ünsüzle biten kelimelerden sonra gelen yumuşak ünsüzler sertleşir. Bu kurala göre 'Artcı' kelimesi 'Artçı' şeklinde yazılmalıdır. Ses olayı kuralına uyulmaması yazım yanlışıdır.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim-fiil eki alan sözcük sıfat görevinde kullanılmıştır?

• A) Geçinmek kaygısıyla yazdığı eserlerinde başarılı değildir.
• B) Barakadan bozma evinde mütevazı bir hayat yaşıyor. ✓
• C) Onun şiir okuyuş tarzını Attila İlhan’a benzetiyorum.
• D) Gençler, ellerinden geleni yapmaya çalışıyor.
• E) Aklına geleni yazmak, acaba gerçek şairlik midir?

B seçeneğinde “bozma” sözcüğü isim-fiil eki almıştır ve “ev” adını niteleyerek sıfat görevinde kullanılmıştır. Doğru cevap B seçeneğidir.

20. Nitelikli kütüphaneler sessiz( ) huzurlu alanlar sunmuşlardır veya geniş kütüphaneler, büyük kültürlerin oluşmasına zemin hazırlamıştır. Modern kütüphaneciliğin de temeli İskenderiye Kütüphanesi’dir( )( )Bilgi en büyük güçtür( )( ) sözü de bu birikimi yansıtmaktadır. Bu parçada parantezle ( ) belirtilen yerlere, aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi sırasıyla getirilmelidir?

• A) (,) (.) (“) (.) (”) ✓
• B) (,) (!) (“) (…) (”)
• C) (-) (.) (“) (.) (”)
• D) (;) (.) (“) (…) (”)
• E) (-) (;) (“) (!) (”)

İlk paranteze eş görevli sıfatları ayırmak için virgül (,) konur. İkinci paranteze biten cümlenin sonu olduğu için nokta (.) konur. Üçüncü paranteze alıntıyı açmak için tırnak işareti (“) getirilir. Dördüncü paranteze alıntı cümle bittiği için nokta (.) getirilir. Beşinci paranteze ise alıntı tırnağını kapatmak için (”) işareti getirilir. Sıralama (,) (.) (“) (.) (”) şeklindedir. Doğru cevap A seçeneğidir.