Karma Test 29

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ad aktarması' (mecaz-ı mürsel) yön-ülke ilişkisiyle kurulmuştur?

• A) Batı, bu teknolojik gelişmelere sessiz kalmadı. ✓
• B) Ankara, yeni kararları onayladı.
• C) Tabağını bitirmeden kalkma.
• D) Bereket yağıyordu gökyüzünden.

'Batı' sözcüğü yön anlamından çıkarak o yöndeki 'ülkeler/medeniyetler' yerine kullanılmıştır.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'birleşik fiil'in yazımıyla ilgili yanlışlık yapılmıştır?

• A) Bu durumu ona arz ettim.
• B) Onu görünce çok mutlu oldum.
• C) Tüm teklifleri red etti. ✓
• D) Buraları terk etti.

Yardımcı eylemle kurulan birleşik fiillerde ses türemesi varsa bitişik yazılır. 'Ret+etmek' -> 'Reddetti' (ünsüz türemesi) olmalıydı.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'zarf-fiil' cümleye 'durum' anlamı katmamıştır?

• A) Gülerek içeri girdi.
• B) Konuşarak sorunları çözdük.
• C) Eve gelince beni ara. ✓
• D) Ağlaya ağlaya gözleri şişti.

C seçeneğindeki 'gelince' (-ince) zaman bildirir. Diğerleri (gülerek, konuşarak, ağlaya ağlaya) 'Nasıl?' sorusuna cevap verip durum bildirir.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'zincirleme isim tamlaması' kullanılmıştır?

• A) Türkçe dersinin notları açıklandı. ✓
• B) Evin yüksek duvarı yıkılmış.
• C) Masanın kırık ayağını onardık.
• D) Okulun demir kapısı boyandı.

'Türkçe dersinin notları' üç isimden oluşan bir zincirleme isim tamlamasıdır. B, C ve D seçeneklerinde 'yüksek', 'kırık' ve 'demir' sözcükleri sıfat olduğu için bu tamlamalar zincirleme isim tamlaması değildir.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'özne' vurgulanmıştır?

• A) Seni yarın okulda bekleyeceğim.
• B) Bu soruyu dün çözdüm.
• C) Telefonu masaya Ahmet bıraktı. ✓
• D) Konuyu uzun uzun düşündük.

Türkçede fiil cümlelerinde vurgu, yüklemden hemen önceki sözcük üzerindedir. 'Telefonu masaya Ahmet bıraktı.' cümlesinde yüklemden (bıraktı) hemen önce gelen 'Ahmet' sözcüğü cümlenin öznesi olduğundan özne vurgulanmıştır. Diğer seçeneklerde sırasıyla dolaylı tümleç (okulda), zarf tümleci (dün) ve zarf tümleci (uzun uzun) vurgulanmıştır.

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ünlü düşmesi' kuralına uyulmamıştır?

• A) Omuzum çok ağrıyor. ✓
• B) Burnu kanadı.
• C) Aklını kullan.
• D) Şehri gezdi.

İkinci hecesinde dar ünlü bulunan bazı kelimeler ünlüyle başlayan ek alınca dar ünlü düşer. 'Omuzum' değil 'Omzum' olmalıydı.

7. Sözel Mantık: Bir yarışta Ahmet, Burak, Can, Deniz ve Efe yarışmıştır. 1. Ahmet yarışı Burak'tan hemen sonra bitirmiştir. 2. Can yarışı sonuncu bitirmiştir. 3. Deniz ilk 3'te değildir. Buna göre yarışı birinci bitiren kimdir?

• A) Burak
• B) Ahmet
• C) Efe ✓
• D) Deniz

Can 5. (sonuncu). Deniz ilk 3'te değilse ve Can sonuncuysa Deniz 4. olmak zorundadır. Ahmet, Burak'tan hemen sonraysa (Burak-Ahmet) bloğu vardır. Geriye Efe kalır. Sıralama: 1. Efe, 2. Burak, 3. Ahmet, 4. Deniz, 5. Can.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ilgeç' (edat) kullanılmamıştır?

• A) Sabaha kadar ders çalıştı.
• B) Senin için her şeyi yaparım.
• C) Sanki beni duymuyor.
• D) Eve geldi fakat kimseyi bulamadı. ✓

Doğru cevap D seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, D seçeneğinde 'fakat' bağlaçtır. A (kadar), B (için), C (sanki) edattır. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yapım eki' alarak türemiş bir sözcük **yoktur**?

• A) Yolcular
• B) Sözlük
• C) Evimiz ✓
• D) Simitçi

A (Yol-cu), B (Söz-lük), D (Simit-çi) türemiştir. C (Ev-imiz) sadece iyelik (çekim) eki almıştır, basittir.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'işteş çatı' (birlikte veya karşılıklı yapma) vardır?

• A) Kuşlar uçuştu. ✓
• B) Çocuk yıkandı.
• C) Adam vuruldu.
• D) Mektubu yazdı.

'Uçuştu' fiilinde -ş eki vardır ve eylem birlikte yapılmıştır. B (Dönüşlü), C (Edilgen), D (Etken).

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'tahmin' anlamı vardır?

• A) Bu saatte ofiste olmalı. ✓
• B) Keşke tatile gitsek.
• C) Belki yarın gelir.
• D) Ödevini yaparsan çıkabilirsin.

'-malı/-meli' eki burada gereklilik değil, kuvvetli tahmin (olasılık) anlamı katmıştır. C şıkkı ihtimaldir ancak A şıkkı 'büyük ihtimalle öyledir' şeklinde tahmindir.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'anlatım bozukluğu' vardır?

• A) Hiçbiri ders çalışmadı, dışarı çıktı. ✓
• B) Kitap okumayı severim.
• C) Yarın size geleceğim.
• D) Onu çok özledim.

Özne eksikliği. 'Hiçbiri' ders çalışmadı (olumsuz), 'hepsi' dışarı çıktı (olumlu) olmalı.

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'sayıların yazımı' ile ilgili yanlışlık vardır?

• A) Yarışmada 2'nci oldu.
• B) Bu okulda 150 öğrenci var.
• C) Herkes 2'şer elma aldı. ✓
• D) Saat 14.00'te buluşalım.

Doğru cevap C seçeneğidir. Yazım kuralları açısından incelendiğinde, Üleştirme sayıları (ikişer) rakamla yazılmaz, yazıyla yazılır. İmla kurallarına ve kelimelerin doğru yazılışlarına dikkat edilmesi gerekir.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'niteleme sıfatı' yoktur?

• A) Kırmızı elma.
• B) Güzel ev.
• C) Hangi soru? ✓
• D) Uzun yol.

'Hangi' soru sıfatıdır (Belirtme sıfatı grubundadır). Diğerleri (Kırmızı, Güzel, Uzun) niteleme sıfatıdır.

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'noktalı virgül' (;) doğru kullanılmıştır?

• A) Erkek çocuklara Doğan, Tuğrul; kız çocuklara İnci, Çiçek adları verilir. ✓
• B) Eve geldim; hemen yattım.
• C) Seni seviyorum; dedi.
• D) Pazardan; elma aldım.

Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'sözde özne' vardır?

• A) Hırsız yakalandı. ✓
• B) Polis hırsızı yakaladı.
• C) Yağmur yağıyor.
• D) Çiçekler açtı.

'Yakalandı' edilgen çatılıdır. Yakalayan belli değildir, hırsız işten etkilenen (sözde) öznedir.

17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'hem yapım hem çekim eki' almış bir sözcük vardır?

• A) Gözlükçü
• B) Kalemlik
• C) Yolcular ✓
• D) Evimiz

Yol (Kök) + cu (Yapım) + lar (Çekim/Çoğul). A ve B sadece yapım, D sadece çekim eki almıştır.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'birleşik isim' oluşumu bakımından farklıdır?

• A) Hanımeli
• B) Aslanağzı
• C) İmamabayıldı ✓
• D) Keçiboynuzu

A, B ve D seçenekleri 'İsim + İsim' (Belirtisiz tamlama) yoluyla oluşmuştur. C seçeneği (İmam-bayıldı) 'İsim + Fiil' yoluyla oluşmuştur.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'geniş zamanın rivayeti' ile çekimlenmiş fiil vardır?

• A) Her gün buraya gelirmiş. ✓
• B) Yarın gidecekmiş.
• C) Dersi dinliyordu.
• D) Soruyu çözmeliydi.

Doğru cevap A seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, Gel-ir-miş (-ir: Geniş zaman, -miş: Rivayet). Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'kişi zamiri' **yoktur**?

• A) Ben geldim.
• B) Bunu al. ✓
• C) Sana söyledim.
• D) O, benim en iyi arkadaşım.

Doğru cevap B seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, 'Bunu' işaret zamiridir. A (Ben), B (Sen-a), D (O) kişi zamiridir. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'nesnel' bir anlatım vardır?

• A) Bu film çok etkileyici.
• B) Yazarın dili oldukça akıcı.
• C) Kitap, 1920 yılında yayımlanmıştır. ✓
• D) Manzara büyüleyiciydi.

Kitabın yayın tarihi kanıtlanabilir bir gerçektir (nesnel). Diğerleri kişisel yorumdur.

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ünsüz türemesi' (ikizleşme) vardır?

• A) Hakkını helal et. ✓
• B) Daracık yollar.
• C) Sıcacık çorba.
• D) Gülücükler saçtı.

Hak-ı -> Hakkı. Ünsüz türemesi olmuştur. B (ünlü türemesi), C ve D (ünsüz düşmesi).

23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'karşılaştırma' anlamı vardır?

• A) Bu kitap diğerinden daha kalın. ✓
• B) Seni görmeye geldim.
• C) Hava çok sıcak.
• D) Ders çalışmalısın.

Doğru cevap A seçeneğidir. Metnin anlam bütünlüğü ve iletisi göz önüne alındığında, 'Daha' sözcüğü ile iki kitap kıyaslanmıştır. Bu doğrultuda paragrafta veya cümlede vurgulanan temel düşünceyi doğrudan yansıtan seçenek doğru cevaptır.

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'birleşik yapılı' cümle **yoktur**?

• A) Eve gidip uyudu.
• B) Gelen adamı tanıyorum.
• C) Okumak güzeldir.
• D) Hava bugün çok güzel. ✓

D seçeneği tek yüklemli ve fiilimsisiz olduğu için basit cümledir. Diğerlerinde fiilimsi (gidip, gelen, okumak) vardır.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'deyim' yanlış anlamda kullanılmıştır?

• A) Sevinçten etekleri zil çaldı.
• B) Korkudan etekleri tutuştu.
• C) Çok acıktım, karnım zil çalıyor.
• D) Onu görünce gözümden düştü, çok mutlu oldum. ✓

Doğru cevap D seçeneğidir. Metnin anlam bütünlüğü ve iletisi göz önüne alındığında, 'Gözden düşmek' değer kaybetmektir, mutlu olmakla çelişir. Bu doğrultuda paragrafta veya cümlede vurgulanan temel düşünceyi doğrudan yansıtan seçenek doğru cevaptır.