Karma Test 52

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'nesnel' bir yargı vardır?

• A) Türkiye'nin başkenti Ankara'dır. ✓
• B) Ankara çok güzel bir şehirdir.
• C) İstanbul'da yaşamak zordur.
• D) En güzel renk mavidir.

Doğru cevap A seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, Kanıtlanabilir, kişisel görüş içermeyen yargıdır. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,) yanlış kullanılmıştır?

• A) Genç, adama bir şeyler sordu.
• B) Sessizce odasına girip, ders çalışmaya başladı. ✓
• C) Evet, bu konuyu daha önce konuşmuştuk.
• D) Akşam oldu, herkes evlerine dağıldı.

TDK kuralına göre, metin içinde tek bir zarf-fiil eki almış kelimeden (örneğin 'girip') sonra virgül konmaz. Doğrusu: '...girip ders çalışmaya başladı.' olmalıydı.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'dokunmak' sözcüğü, 'değmek, temas etmek' anlamının dışında kullanılmıştır?

• A) Elindeki ıslak bezle masaya dokundu.
• B) Bu sıcak çay, boğazıma dokundu. ✓
• C) Çocuğun saçlarına şefkatle dokundu.
• D) Yıllardır kimse bu eşyalara dokunmamıştı.

'Bu sıcak çay, boğazıma dokundu.' cümlesinde 'dokunmak', 'rahatsız etmek, zarar vermek' (mecaz) anlamında kullanılmıştır. Diğer seçeneklerde 'temas etmek' anlamı vardır.

4. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi _sadece çekim eki_ almıştır?

• A) Sıralar ✓
• B) Bilgisiz
• C) Çözüm
• D) Yazlık

_'Sıralar'_ kelimesi sadece çoğul eki _-lar_ (çekim eki) almıştır. Diğerleri yapım eki almıştır: Bil-gi-siz, çöz-üm, yaz-lık.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem kişi zamiri hem de adlaşmış sıfat kullanılmıştır?

• A) Kimsesizleri sevindirmek, hepimizin ortak sorumluluğudur.
• B) Yaşlı olanlar, gençlere deneyimlerini aktarmalıdırlar.
• C) Sen, yoksullara yardım etmeyi bir görev bilmelisin. ✓
• D) Onun bu tutumu, bizdeki iyi niyeti zedeledi.

C seçeneğinde '**Sen**' (kişi zamiri) ve '**yoksullara**' (yoksul insanlara anlamında adlaşmış sıfat) kullanılmıştır.

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'mi' soru ekinin yazımı yanlıştır?

• A) Sen de mi bizimle geliyorsun?
• B) Beni neden aramadınmı? ✓
• C) Güzel mi güzel bir elbise almış.
• D) Yağmur yağdı mı dışarı çıkmam.

Soru eki 'mi', kendinden önceki kelimeden her zaman ayrı yazılır. 'Aramadın mı?' şeklinde olmalıydı. Bitişik yazılması yanlıştır.

7. 'Pazardan elma, armut, portakal ( ) ev içinse peynir, zeytin ve ekmek aldı.' cümlesinde ayraçla ( ) belirtilen yere hangi noktalama işareti getirilmelidir?

• A) Virgül (,)
• B) Noktalı Virgül (;) ✓
• C) İki Nokta (:)
• D) Nokta (.)

Cümle içinde virgüllerle ayrılmış (elma, armut, portakal) ve (peynir, zeytin, ekmek) gibi farklı tür veya takımları (meyveler ve kahvaltılıklar) birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _yüklem çatısı_ bakımından farklıdır?

• A) Bütün gün pencereden dışarıyı seyretti.
• B) Olayı duyunca hemen bize geldi.
• C) Toplantıda önemli kararlar alındı. ✓
• D) Her sabah erken kalkar.

Diğer cümlelerin yüklemleri _etken_ çatılıdır (seyretti, geldi, kalkar). _'alındı'_ fiili ise işi yapan belli olmadığı için _edilgen_ çatılıdır.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ögelerin dizilişi 'Özne - Belirtisiz Nesne - Yüklem' şeklindedir?

• A) Adam, elindeki bastonu yere fırlattı.
• B) Sınav stresi, öğrencilere zor anlar yaşattı.
• C) Küçük çocuk, annesine kocaman bir gül verdi.
• D) Yaşlı kadın, pazar torbası taşıyordu. ✓

'Taşıyordu' (Yüklem). Taşıyan kim? 'Yaşlı kadın' (Özne). Ne taşıyordu? 'pazar torbası' (Belirtisiz Nesne). Diziliş: Özne - Belirtisiz Nesne - Yüklem.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde basit yapılı bir sıfat kullanılmıştır?

• A) Kırık dökük eşyaları dışarı çıkardılar.
• B) Mavi gömleğiyle herkesin dikkatini çekti. ✓
• C) Gözü yaşlı anneler evlatlarını bekliyor.
• D) Evsiz kalan insanlara yardım eli uzatıldı.

'Mavi' sözcüğü yapım eki almamış ve başka bir kelimeyle birleşmemiştir, kök halindedir (basit).

11. Parçada 'gözü yükseklerde olmak' deyimiyle anlatılmak istenen nedir?

• A) Maddi açıdan zengin olmaya çalışmak
• B) Çevresindeki insanları küçümsemek
• C) Çok daha üstün makamları hedeflemek ✓
• D) Kendisini diğer kişilerden üstün görmek

Gözü yükseklerde olmak, daha iyi makam, mevki veya başarıyı hedeflemek demektir.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'mi' soru ekinin yazımı yanlıştır?

• A) Sen de mi bizimle geliyorsun?
• B) Güzel mi güzel bir elbise almış.
• C) Yağmur yağdı mı dışarı çıkmam.
• D) Beni neden aramadınmı? ✓

Soru eki 'mi', kendinden önceki kelimeden her zaman ayrı yazılır. 'Aramadın mı?' şeklinde olmalıydı. Bitişik yazılması yanlıştır.

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'kurum' sözcüğü terim anlamıyla kullanılmıştır?

• A) Sobanın üstündeki tencerenin dibi kurum bağlamıştı.
• B) Bu kurum, yıllardır eğitim alanında hizmet vermektedir. ✓
• C) Kendine gereksiz bir kurum yapıyor, çok kibirli davranıyordu.
• D) Motorun egzozundan siyah kurumlar çıkıyordu.

'Bu kurum...' ifadesi (Türk Dil Kurumu, okul vb.) 'belirli bir amacı gerçekleştirmek için kurulan yasal organizasyon' anlamında bir terimdir. Diğer seçeneklerde 'is, duman karası' (gerçek anlam) veya 'kibir, çalım' (mecaz anlam) kullanılmıştır.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamı sıfatla sağlanmamıştır?

• A) O kasabada kaç yıl görev yaptınız?
• B) Bizden tam olarak ne bekliyorsunuz? ✓
• C) Hangi gün bize kararınızı bildirirsiniz?
• D) Ne tarafa gideceksiniz?

'Ne bekliyorsunuz' cümlesinde 'ne' ismin yerini tuttuğu için soru zamiridir. Diğerlerinde (Kaç yıl, Hangi gün, Ne taraf) soru sıfatıdır.

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _yüklem ad soylu bir sözcük_ değildir?

• A) Dün akşamki maç çok heyecanlıydı.
• B) En büyük hayali bir yazar olmaktı.
• C) Bütün gün kitap okudu. ✓
• D) Bu evin sahibi Ali'ydi.

Diğer cümlelerin yüklemleri isim soylu sözcüklerdir (heyecanlıydı, yazar olmaktı, Ali'ydi). _'okudu'_ ise _fiil_ soylu bir sözcüktür.

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'dahi/bile' anlamında kullanılan 'de' bağlacı vardır?

• A) Çocuk da geliyor mu? ✓
• B) Evde oturuyor.
• C) Sözde bize gelecekti.
• D) Gözde bir öğrenciydi.

Doğru cevap A seçeneğidir. Türkçe yazım kuralları açısından incelendiğinde, Ayrı yazılan 'da' bağlacı, 'dahi, bile, başkaları gibi' anlamı katar. Türk Dil Kurumu (TDK) güncel kılavuzuna göre bu sözcüğün doğru yazımı 'da' şeklindedir.

17. Zarif bir kuyruk darbesi Bozar sonra bu sihri, Biter eriyen ayla defne kokulu ayinimiz. Ey ruhumuzdan eksilen kimya! Ey yatışmaz yokluk hissi! Bu dizelerde aşağıdakilerden hangisi yoktur?

• A) Sıfatlarla nitelenmiş isim tamlaması
• B) Sayı sıfatı ✓
• C) İşaret sıfatı
• D) Fiilden türemiş sıfat

Şiirde sayı sıfatı yoktur. 'Bir' sözcükleri 'herhangi bir' anlamında belgisiz sıfattır.

18. Aşağıdakilerin hangisinde hem niteleme sıfatı hem de durum belirteci (zarfı) kullanılmıştır?

• A) Soğuk hava yüzünden erkenden eve dönmek zorunda kaldık.
• B) Güzel sesli sanatçı, sahnede şarkı söylüyordu.
• C) Yavaş adımlarla yürüyerek tehlikeli bölgeden uzaklaştı. ✓
• D) Bu geniş salonda sadece birkaç kişi oturuyordu.

C seçeneğinde '**Yavaş adımlarla**' ifadesindeki 'yavaş', 'adım' adını niteleyen **niteleme sıfatı**dır. '**yürüyerek**' eylemsisini durum yönünden niteleyen ise 'yürüyüşün yavaş olması' anlamını taşıyan **durum belirteci**dir (yürüme eyleminin nasıl gerçekleştiği).

19. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi _türemiş yapılı_ değildir?

• A) Bilim
• B) Gözlük
• C) Sevgi
• D) Evler ✓

_'Evler'_ kelimesi sadece çoğul eki (_-ler_) aldığı için _basit_ yapılıdır. Diğerleri (bil-im, göz-lük, sev-gi) yapım eki alarak türemiş yapılı olmuştur.

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ekeylem (ek-fiil) kullanılmamıştır?

• A) Hava bugün çok güzeldi.
• B) En sevdiği meyve elmaymış.
• C) Bütün gün ders çalıştı. ✓
• D) Evin bahçesi genişti.

A (Güzel idi), B (Elma imiş), D (Geniş idi). C seçeneğinde 'çalıştı' sadece görülen geçmiş zaman kipi almıştır, ek fiil yoktur.

21. Aşağıdakilerin hangisinde ilgi adılından sonra yaklaşma durum eki alan bir sözcük, dolaylı tümleç göreviyle kullanılmıştır?

• A) İmza günleri yazarın etrafındakilere gülücükler dağıttığı şen günlerdi.
• B) Bizim ev büyüklük olarak onlarınkine benziyor. ✓
• C) Yazarın bu konudaki düşüncesi sizinkinden çok da farklı değil.
• D) Evdeki eski eşyaların hepsini yenileriyle değiştirdik.

B seçeneğinde: 'onlarınkine' sözcüğündeki '-ki' **ilgi adılı**dır (onların evi). Bu adıl, ardından **yaklaşma durum eki** (-e) almıştır ve 'benziyor' (neye?) yüklemine cevap verdiği için **dolaylı tümleç** görevindedir.

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki' eki sözcüğü sıfat yapmıştır?

• A) Benimki daha güzel.
• B) Seninki nerede?
• C) Duydum ki gelmişsin.
• D) Duvardaki saat durmuş. ✓

'Duvardaki saat' (Hangi saat?). -ki eki yer bildiren sözcüğe gelerek sıfat yapmıştır.

23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'tereddüt' (kararsızlık) anlamı vardır?

• A) Acaba ona gerçeği söylesem mi? ✓
• B) Kesinlikle oraya gitmelisin.
• C) Bence bu iş olacak.
• D) Belki yarın gelirim.

Doğru cevap A seçeneğidir. Metnin anlam bütünlüğü ve iletisi göz önüne alındığında, Söyleyip söylememe arasında kalma durumu (tereddüt) vardır. Bu doğrultuda paragrafta veya cümlede vurgulanan temel düşünceyi doğrudan yansıtan seçenek doğru cevaptır.

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'da/de' bağlaç görevinde kullanılmıştır?

• A) Sen de gelmelisin. ✓
• B) Evde kimse yok.
• C) Okulda tören var.
• D) Yolda kaza olmuş.

A seçeneğindeki 'de', cümleye 'başkaları gibi sen dahi/bile' anlamı katan bir bağlaçtır ve kendinden önceki kelimeden ayrı yazılır. Bağlaç olan 'da/de' cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı daralsa da yapısı bozulmaz (Sen gelmelisin). Diğer seçeneklerdeki (B, C, D) 'da/de' ekleri ise bulunma durumu (hâl) ekidir, isme bitişik yazılır ve cümlede yer (nerede) bildirir.

25. Aşağıdaki dizelerin hangisinde bir sıfat tamlaması, bir başka adın sıfatı görevinde kullanılmıştır?

• A) Nasıl bırakıp gideceğiz bu mavi denizi
• B) Bir avuç ışıktı incecik yüzü ✓
• C) En derin uykular, en tatlı uykulardır
• D) Geçmiş bir zamanı kalbim bulmak üzeredir

B seçeneğinde '*bir avuç*' (sıfat tamlaması/sıfat grubu), '*ışık*' adını niteleyen sıfat görevindedir.