Yazım Kuralları 2

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “da, de” nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) Sende beni etkileyen bir şey var.
• B) Az ötede duran arabayı gördünüz mü?
• C) Bu cadde de on iki kuyumcu var. ✓
• D) Monte Carlo’da geçen sene tanışmıştık.

'Bu cadde de' ifadesindeki 'de' bağlaç değil, bulunma hâl ekidir. Cümlede 'bulunma' (nerede?) anlamı taşıdığı için bitişik yazılmalıdır: 'Bu caddede'.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bitişik yazılması gereken -da, -de ayrı yazılmıştır?

• A) Vazoda duran çiçekler kurumuş.
• B) Ben de o kitaptan yoktu. ✓
• C) İçimde bir huzursuzluk var.
• D) Çanakkale de güzel şehirlerimizden biridir.

'Bende o kitaptan yoktu' cümlesinde 'de' bulunma hal ekidir ve bitişik yazılmalıdır. 'Ben de' şeklinde ayrı yazılarak yanlışlık yapılmıştır. (D seçeneğindeki 'Çanakkale de' bağlaçtır ve ayrı yazımı doğrudur).

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir _yazım yanlışı_ *yoktur*?

• A) Buyılki sınavda başarı oranı yüksekti.
• B) Oysaki herşeyi planlamıştık.
• C) Bir takım elbise alıp hemen çıktı. ✓
• D) Bir takım sorunlar yaşadığımız doğrudur.

'Bir takım' sözcüğü 'bir adet' anlamında (takım elbise) ayrı yazılır. (A: 'Bu yılki', B: 'her şeyi', D: 'Birtakım' [bazı anlamında] olmalıydı.)

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde '-de'nin yazımı *yanlıştır*?

• A) Aralık'ta da hava oldukça sıcaktı.
• B) Bu konuyu o da biliyor mu?
• C) Yemekte salatada olsaydı güzel olurdu. ✓
• D) Saat 10.00'da orada olmalısın.

Cümlede iki 'de' vardır. 'Yemekte' (bulunma, bitişik - doğru). 'Salata da' (dahil olma, bağlaç - ayrı olmalıydı). 'Salatada' şeklinde bitişik yazılması hatadır.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir _yazım yanlışı_ vardır?

• A) Bana 'Yarın gel.' dedi.
• B) Toplantıya Ali, Veli ve Ahmet katıldı.
• C) Sınav 10:30'da başlayacakmış. ✓
• D) İstanbul'un tarihi dokusunu çok seviyorum.

TDK Yazım Kuralı'na göre saat ile dakika arasına iki nokta (:) değil, sadece nokta (.) konulur. '10.30'da' şeklinde olmalıydı.

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?

• A) Ağrıyan kulağıma sarmısak koydular. ✓
• B) Bundan sonra sana bir gıdım yok.
• C) Beyaz yakalılar köy çocuklarını muayene etti.
• D) Beslenme alışkanlığımızı kontrol etmeliyiz.

Doğru cevap A seçeneğidir. Türkçe yazım kuralları uyarınca, TDK Yazım Kılavuzu'na göre kelimenin doğru yazımı 'sarımsak'tır. Günlük dilde sıkça yapılan bu tür hatalara karşı imla kılavuzuna dikkat edilmesi önerilir.

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelime yanlış yazılmıştır?

• A) Gelirken yanına birkaç şişe al.
• B) Onda rahatsızlık duyduğum birçok davranış var.
• C) Bir takım insanlar bu konuda çok duyarsız. ✓
• D) Birçoğumuz derse zamanında yetişemedik.

Belgisiz sıfat olan 'birtakım' bitişik yazılır. 'Bir takım insanlar' (bazı insanlar) anlamında olduğu için bitişik olmalıydı. Sayı sıfatı olarak 'bir takım koltuk' denirse ayrı yazılır.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

• A) Bana yeni bir takım elbise lazım.
• B) Birtakım insanlar bu kurala uymuyor.
• C) Yarın ki toplantıya katılacak mısın? ✓
• D) Oysaki onu çok beklemiştim.

Doğru cevap C seçeneğidir. • Yarınki: Zaman bildiren sözcüklere gelen ve sıfat yapan '-ki' eki her zaman bitişik yazılır (yarınki, dünkü, akşamki vb.). Burada ayrı yazılarak hata yapılmıştır. Diğer seçeneklerin analizi: • Bir takım: Sayı sıfatı olarak kullanıldığında ayrı yazılır (bir adet takım elbise). • Birtakım: Belirsizlik sıfatı olarak kullanıldığında bitişik yazılır. • Oysaki: Bağlaç olan 'ki' normalde ayrı yazılır ancak 'SOMBaHÇeM' kodlamasındaki kelimelerde (Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki) kalıplaştığı için bitişik yazılır.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir _yazım yanlışı_ vardır?

• A) Her zaman olduğu gibi alçak gönüllü davrandı.
• B) Bu işi de sağ salim bitirdik.
• C) O, çok değerbilir bir insandı.
• D) Konu hakkında gelişi güzel konuştu. ✓

D seçeneğindeki 'gelişigüzel' sözcüğü anlamca kaynaşmış birleşik bir kelimedir ve TDK'ye göre BİTİŞİK yazılmalıdır ('gelişi güzel' şeklinde ayrı yazılması yazım yanlışıdır). 💡 TDK Yazım Kuralları (Sıkça Karıştırılır): • alçak gönüllü: TDK resmi sözlüğünde AYRI yazılır. • sağ salim: İkilemedir, AYRI yazılır. • değerbilir: Bitişik yazılır.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?

• A) Bizim kaloriferin peteği hep bozuluyor.
• B) Adem, riksli işlerle uğraşmayı sever. ✓
• C) Her yaz kızılcık reçeli şerbeti yaparız.
• D) Devenin hörgücü ne işe yarar, biliyor musun?

Doğru cevap B seçeneğidir. Türkçe yazım kuralları açısından incelendiğinde, Kelimenin doğru yazımı 'riskli'dir. Türk Dil Kurumu (TDK) güncel kılavuzuna göre bu sözcüğün doğru yazımı 'riskli' şeklindedir.

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz benzeşmesi kuralına uymamaktan kaynaklanan bir yazım yanlışı vardır?

• A) Yürümekten ayaklarıma kara sular inmişti.
• B) Yemekten sonra ellerimizi yıkamalıyız.
• C) Kadınların kalbi erkeklere göre daha hassas.
• D) Görüşdüğüm insanlar öyle demiyor. ✓

'Görüşmek' fiili 'ş' sert ünsüzüyle biter. Gelen '-dük' eki sertleşerek '-tük' olmalıdır: 'Görüştüğüm'. 'Görüşdüğüm' yazımı yanlıştır.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir _yazım yanlışı_ vardır?

• A) Bu işi başbaşa halletmeliyiz. ✓
• B) Art arda gelen gollerle maçı kazandılar.
• C) Omuz omuza verip bu zorluğu aştılar.
• D) Göz göze gelmekten kaçınıyordu.

'Baş başa', 'art arda', 'omuz omuza', 'göz göze' gibi ikilemeler ayrı yazılır. 'Başbaşa' şeklindeki bitişik yazım yanlıştır.

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir _yazım yanlışı_ vardır?

• A) Bu konuyla ilgili art arda açıklamalar geldi.
• B) Peşisıra o da içeri girdi. ✓
• C) İki kardeş el ele tutuşup yürüdüler.
• D) Gitgide işler daha da zorlaşıyor.

'Peşi sıra' ikilemesi ayrı yazılır. 'Peşisıra' şeklindeki bitişik yazım yanlıştır. 'Art arda', 'el ele' ve 'gitgide' (kalıplaşmış) sözcüklerinin yazımı doğrudur.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?

• A) Bir daha sizi ziyarete gelmiyeceğim. ✓
• B) Bu ay maalesef et alamayacağız.
• C) Dünyanın bütün çocukları onun romanıyla büyüyecek.
• D) Yazamamaktan mı, unutulmaktan mı korkuyorsun?

Fiil kök veya gövdelerindeki 'a, e' ünlüleri, '-yor' eki dışında daralmaz. 'Gelmeyeceğim' şeklinde yazılmalıdır.

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir _yazım yanlışı_ vardır?

• A) Akşam yemeğinde menemen yaptık.
• B) Yeni aldığı eşofman çok güzeldi.
• C) Restoranın önünde buluştular.
• D) Boynuna taktığı kıravat ipekti. ✓

'Kravat' sözcüğünde 'ı' sesi yoktur, 'kravat' şeklinde yazılır. 'Kıravat' yazımı yanlıştır.

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?

• A) Zavallı genç, kıza sırılsıklam aşık olmuştu.
• B) Bu seneki karpuzlar nedense gömgök.
• C) Hurdacıdan aldığım bisiklet sapasağlam çıktı.
• D) Kütahya’da hediye edilen seramik vazo param parça oldu. ✓

Doğru cevap D seçeneğidir. Türkçe yazım kuralları açısından incelendiğinde, Pekiştirilmiş sözcükler bitişik yazılır. 'Paramparça' şeklinde olmalıydı. Türk Dil Kurumu (TDK) güncel kılavuzuna göre bu sözcüğün doğru yazımı 'Paramparça' şeklindedir.

17. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde ünsüz uyumuna uymamaktan kaynaklanan bir yazım yanlışı vardır?

• A) Gençliğin bizi nasıl eğip büktüğünü anlatıyor.
• B) Bir çocuğun hissettiği çaresizlik ezdi beni.
• C) Kendini unutan bir çocuğun hissettiği çaresizlik sarstı beni.
• D) Roman, yoksul bir semtde, top oynayacakları arsa için mücadele eden bir grup çocuğun hikayesini anlatıyor. ✓

'Semt' kelimesi 't' sert ünsüzüyle bittiği için '-de' eki sertleşerek '-te' olmalıdır. Doğrusu 'semtte' şeklindedir.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki'nin yazımı *yanlıştır*?

• A) Masadaki kitapları topladı.
• B) Seninki yine okula gelmemiş.
• C) Öyle hızlı koştu ki yetişemedim.
• D) Akşam ki maç iptal edilmiş. ✓

Sıfat yapan '-ki' eklendiği sözcüğe bitişik yazılır. 'Akşamki maç' olmalıydı. 'Masadaki' (sıfat -ki) ve 'Seninki' (ilgi zamiri -ki) bitişik yazılır. Bağlaç olan 'ki' (koştu ki) ayrı yazılır. Bunlar doğrudur.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?

• A) En orjinal fikirler hep ondan gelir. ✓
• B) Çocukken çocuk olmaktan çok sıkılırdım.
• C) Sokaklarda oynarken eve dönüş vaktimin hatırlatılmasından hoşlanmam.
• D) Eski bir çocuk romanını anlatmak için kıvranıyorum.

Doğru cevap A seçeneğidir. Türkçe yazım kuralları açısından incelendiğinde, Kelimenin doğru yazımı 'orijinal' şeklindedir. 'Orjinal' yazımı yanlıştır. Türk Dil Kurumu (TDK) güncel kılavuzuna göre bu sözcüğün doğru yazımı 'orijinal' şeklindedir.

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yalnız' veya 'yanlış' sözcüklerinin yazımında hata yapılmıştır?

• A) Bu soruyu yanlış çözmüşsün.
• B) Evde yanlız kaldığı için korkmuş. ✓
• C) Yalnız insanlar daha çok düşünür.
• D) Yanlış anlamanı istemem.

'Yalnız' sözcüğü 'yalın' kökünden gelir ve 'yalnız' şeklinde yazılır. 'Yanlız' şeklindeki yazım yanlıştır.

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) Yarın ay'a ayak basılmasının yıl dönümü. ✓
• B) Bu yaz İngilizce kursuna gideceğim.
• C) Kedim Tekir yine koltuğumda uyuyor.
• D) Van Gölü'nün manzarası harikaydı.

'Ay', 'Güneş', 'Dünya' gibi sözcükler coğrafi terim (gezegen, uydu) olarak kullanıldığında büyük harfle başlar. 'Ay'a' şeklinde yazılmalıydı.

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir _yazım yanlışı_ vardır?

• A) Dinozorların nesli tükendi.
• B) Apar topar evden çıkmak zorunda kaldı.
• C) Bu işi de ayaküstü konuştular.
• D) Bu aletin adının eksoz olduğunu söyledi. ✓

Doğru cevap D seçeneğidir. Türkçe yazım kuralları açısından incelendiğinde, Doğru yazımı 'egzoz'dur. 'Eksoz' veya 'egzost' gibi yazımlar yanlıştır. Türk Dil Kurumu (TDK) güncel kılavuzuna göre bu sözcüğün doğru yazımı 'egzoz' şeklindedir.

23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir _yazım yanlışı_ vardır?

• A) Bütün gün mışıl mışıl uyudu.
• B) Bu konuyu da oldubittiye getirdiler.
• C) Aramızdaki bu tatlı atışmayı severim.
• D) Ondan hiç bir haber alamadık. ✓

'Hiçbir' belgisizlik sıfatı/zamiri bitişik yazılır. 'Hiç bir' şeklindeki ayrı yazım yanlıştır. 'Mışıl mışıl' (ayrı), 'oldubitti' (bitişik), 'atışma' (doğru) yazımları doğrudur.

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) Damlaya damlaya göl olur.
• B) Dolaba koyduğunuz kapların ağzını açık bırakmayınız.
• C) Tırnaklarını haftada bir kesmelisin.
• D) Kutudan çıkanlar çocukları sevindirmişti: Çikolatalar, lokumlar, çerezler… ✓

İki noktadan sonra gelen örnekler cümle niteliğinde değilse küçük harfle başlar. 'çikolatalar, lokumlar...' şeklinde olmalıydı.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ki”nin yazılışı ile ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) Sendeki bu değişikliğin sebebi ne acaba?
• B) Odadaki lambayı hemen kapatalım.
• C) Bende ki dertler sende olsa ne yapardın? ✓
• D) Askıdaki çantada ne kadar para var.

'Bende ki' ifadesindeki '-ki' sıfat yapan ektir ve eklendiği sözcüğe bitişik yazılmalıdır: 'Bendeki'.