Yazım Kuralları 4

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir _yazım yanlışı_ vardır?

• A) Ben de bu konuyu anlamadım.
• B) Okulun bahçeside çok genişti. ✓
• C) 20 Mart Salı günü sınav yapılacak.
• D) Senin de bu işte parmağın var.

'Bahçesi de' (bağlaç olan 'de') ayrı yazılmalıydı. Cümlede 'bahçesinde' (bulunma) anlamı olmadığı için bitişik yazılması hatadır.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir _yazım yanlışı_ vardır?

• A) Onunla göz göze gelmek istemiyorum.
• B) Bunu yapabilirmisin? ✓
• C) Bu işin üstesinden gelebilecek mi?
• D) Yaz tatilinde Güneydoğu Anadolu'yu gezeceğiz.

Soru eki 'mi' (mi, mu, mü) her zaman ayrı yazılır. 'Yapabilir misin?' şeklinde olmalıydı. 'Göz göze', 'üstesinden gelebilecek mi' ve 'Güneydoğu Anadolu' yazımları doğrudur.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir _yazım yanlışı_ vardır?

• A) Bu akşam televizyonda güzel bir film var.
• B) Yeni bir iş birliği için anlaştılar.
• C) Bana önsöz yazmam için teklifte bulundu. ✓
• D) Herkes onun öngörüsüne güvenir.

'Ön söz' (kitabın başındaki yazı) sözcüğü **ayrı** yazılmalıdır; 'önsöz' şeklindeki bitişik yazım yanlıştır. Diğer seçeneklerdeki yazımlar doğrudur: • İş birliği (Ayrı yazılır) • Öngörü (Bitişik yazılır)

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yoktur?

• A) Bugün işyerimdeki toplantı uzadı.
• B) Açıkcası bu konuyu pek bilmiyorum.
• C) Onunla ayaküstü sohbet ettik. ✓
• D) Herşey çok güzel olacak.

A seçeneğindeki 'iş yeri' ayrı yazılmalıdır. B seçeneğinde ünsüz benzeşmesi kuralına uyulmadığı için 'açıkcası' kelimesinin yazımı yanlıştır, doğrusu 'açıkçası' olmalıdır. D seçeneğindeki 'her şey' kelimesi daima ayrı yazılır. C seçeneğindeki 'ayaküstü' kelimesi ise somut olarak yer bildirmeyen alt, üst ve üzeri sözlerinin sona getirilmesiyle kurulan bir birleşik kelime olduğu için bitişik yazılır ve yazımı tamamen doğrudur.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) Fırat Nehri'nin suları çekilmiş.
• B) Toplantıya Ali Bey de katıldı.
• C) Bu bölgede Karadeniz İklimi görülür. ✓
• D) Yolculukta ona Kaptan Ahmet eşlik etti.

Özel ada dâhil olmayıp tamlama kuran şehir, il, ilçe, belde, köy vb. sözler ile 'iklim' gibi tür adları küçük harfle başlar. • **Yanlış:** Karadeniz İklimi • **Doğru:** Karadeniz iklimi C seçeneğinde 'İklimi' büyük yazılarak yanlışlık yapılmıştır.

6. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde yazım yanlışı vardır?

• A) Bu konuda ona el vermiş.
• B) Gördüğüm eli sıkı insanlardan biridir.
• C) Cüneyt Arkın filmlerinde duplör kullanmış mı? ✓
• D) Dramatik sahnelerin çekiminde çok başarılıydı.

Doğru cevap C seçeneğidir. Türkçe yazım kuralları açısından incelendiğinde, Kelimenin doğrusu 'dublör'dür. 'Duplör' yazımı yanlıştır. Türk Dil Kurumu (TDK) güncel kılavuzuna göre bu sözcüğün doğru yazımı 'dublör' şeklindedir.

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir _yazım yanlışı_ vardır?

• A) Mademki gelmeyecektin, haber verseydin.
• B) Evdeki hesap çarşıya uymadı.
• C) Açıktaki gemilere doğru baktı.
• D) Halbuki o da bizimle gelecekdi. ✓

D seçeneğindeki 'Halbuki' kelimesinin bitişik yazımı doğrudur (İstisna bağlaçlar: SOMBAHÇEM). Ancak cümlenin sonundaki 'gelecekdi' fiilinin yazımı yanlıştır. Ünsüz benzeşmesi (sertleşme) kuralına göre 'k' sert ünsüzünden sonra 'd' değil, 't' gelmelidir (Doğrusu: gelecekti).

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık vardır?

• A) Bu yıl TDK'nin yeni sözlüğü çıktı.
• B) Kaza, TEM'de meydana gelmiş.
• C) Doktor, 10 mg'lık bir ilaç verdi.
• D) Maçın biletleri T.C.D.D'nin sitesindeymiş. ✓

Büyük harfle yapılan kısaltmalarda, kısaltmanın okunuşu esas alınır. 'TCDD' kısaltması 'Te-Ce-De-De' olarak okunur, bu nedenle ek 'TCDD'nin' şeklinde yazılmalıydı. 'T.C.D.D'nin' yazımı yanlıştır. Küçük harfli kısaltmalara (mg) gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır ve 'mg'lık' yazımı doğrudur. 'TDK'nin' ve 'TEM'de' yazımları da doğrudur.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımı *yanlıştır*?

• A) Yazar, romanında Batı medeniyetini eleştirmiş.
• B) Türkiye'nin Doğusu kışın çok soğuk olur. ✓
• C) Bu yıl İngiliz Edebiyatı bölümüne kaydoldu.
• D) Her 23 Nisan'da Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı kutlanır.

Yön adları (doğu, batı) bir bölgenin veya yerin adından sonra gelirse küçük harfle yazılır. 'Türkiye'nin Doğusu' değil, 'Türkiye'nin doğusu' şeklinde yazılmalıydı. 'Batı medeniyeti' (tarz, yaşam biçimi), 'İngiliz Edebiyatı' (ders, bölüm), 'Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı' (resmi bayram) yazımları doğrudur.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru eki mı, mi, mu, mü’nün yazılışı ile ilgili bir yanlış yapılmıştır?

• A) Araba gürültüsünden başınız mı şişti?
• B) Bu saatte eve gelinmeyeceğini bilmiyor musun?
• C) Ben çocukmuyum da bana böyle davranıyorsun? ✓
• D) Günde iki litre su içmenin gerekliliğini bilmiyor muydun?

Soru eki 'mu' kendinden önceki kelimeden ayrı yazılır. 'Çocuk muyum' şeklinde olmalıydı.

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir _yazım yanlışı_ *yoktur*?

• A) Sipariş ettiğim dökümanlar gelmedi.
• B) Bu konuda herhangibir fikrim yok.
• C) Olaylara herzaman objektif yaklaşır.
• D) İlkokulu bu mahallede okumuş. ✓

'İlkokul' bitişik yazılır ve yazımı doğrudur. 'Doküman' (o ile), 'herhangi bir' (herhangi bitişik, bir ayrı), 'her zaman' (ayrı) şeklinde yazılmalıydı.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?

• A) Çocukluğumda -En mutlu olduğum yıllardı o yıllar- her gün mahalleden arkadaşlarla oyun oynardık. ✓
• B) Evliya Çelebi, seyahatine nereden başlamıştır?
• C) Mektup Nişancı Mehmet Paşa’ya ulaştı mı?
• D) Deli Petro hangi padişah zamanında yaşamıştır?

Ara sözler veya ara cümleler büyük harfle başlamaz. '-en mutlu olduğum yıllardı o yıllar-' şeklinde yazılmalıydı.

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bitişik yazılması gereken birleşik kelime yanlış yazılmıştır?

• A) Akdeniz’de köpek balığı yaşıyormuş.
• B) Evimizde iki tane muhabbet kuşu vardı.
• C) Sen hiç meyan kökü şerbeti içtin mi?
• D) Mahallemizdeki parkın bahçesi keçi boynuzu ağacıyla doluydu. ✓

'Keçiboynuzu' bitişik yazılan bir birleşik kelimedir (TDK). D seçeneğinde 'keçi boynuzu' şeklinde ayrı yazılarak yanlışlık yapılmıştır.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yoktur?

• A) Sıtajını nerede yapmayı düşünüyorsun?
• B) Saç sitilini hiç beğenmediler.
• C) Okulumuzda iki elektirik öğretmeni var.
• D) Ders programını müdürün odasından alınız. ✓

'Staj', 'stil', 'elektrik' kelimelerinde arada ünlü harf bulunmaz. Doğruları: Staj, stil, elektrik. D seçeneğinde 'program' doğru yazılmıştır.

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?

• A) Hasta çocuğun yüzü sapsarıydı.
• B) Fıkrayı ona anlatınca büsbütün iştahı kaçtı.
• C) Sınıfta tam otuzaltı kişi vardı. ✓
• D) Yemek yapmaya başlayalım mı?

Doğru cevap C seçeneğidir. Türkçe yazım kuralları açısından incelendiğinde, Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır: 'otuz altı'. Türk Dil Kurumu (TDK) güncel kılavuzuna göre bu sözcüğün doğru yazımı 'otuz altı' şeklindedir.

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?

• A) Babası kahvaltıda saç böreğini eksik etmez. ✓
• B) Rüzgargülü ne işe yarar?
• C) Üniversitemize ring hattı koymuşlar.
• D) Bizim pisipisi nereye saklanmış?

Metal pişirme aracının adı 'saç' değil 'sac'dır. Doğrusu 'sac böreği' olmalıdır.

17. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde yazım yanlışı vardır?

• A) Bu meselelere önyargılı yaklaşmaktan bıktım. ✓
• B) Kitabın ön sözünü okumadan kitaba başlamam.
• C) Şair hakkında slayt hazırlamanızı istiyorum.
• D) Yenilikçi projeler geliştirmezsek yakında batarız.

'Ön yargı' kelimesi ayrı yazılır. A seçeneğinde 'önyargılı' bitişik yazılarak yanlışlık yapılmıştır.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir _yazım yanlışı_ vardır?

• A) Bu olayın tek suçlusu o değildi.
• B) Yarınki antrenmana mutlaka gelmelisin.
• C) Orjinal bir fikir bulmak zorundasın. ✓
• D) Program bu akşam TRT 1'de yayınlanacak.

Yabancı kökenli 'orijinal' sözcüğü 'i' harfi ile 'orijinal' şeklinde yazılır. 'Orjinal' yazımı yanlıştır.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yoktur?

• A) Bir başağrısıyla uyandım.
• B) Ev sahibi kira beyannamesi verdi. ✓
• C) Bicon anahtarımı nereye koydunuz?
• D) Bir egsoz borusunu iki yüz liraya değiştirdi.

Doğru yazımlar: 'Baş ağrısı' (ayrı), 'Bijon' (j ile), 'Egzoz' (gz ile). B seçeneğindeki 'beyanname' doğru yazılmıştır.

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'şey' sözcüğünün yazımı *yanlıştır*?

• A) Sana söyleyecek bir şeyim var.
• B) Herşey yoluna girecek, merak etme. ✓
• C) Bugün canım hiçbir şey yapmak istemiyor.
• D) Böyle bir şey olamaz!

'Şey' sözcüğü bir zamirdir ve kendinden önceki sözcükten her zaman ayrı yazılır. 'Her şey' şeklinde olmalıydı.

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir _yazım yanlışı_ vardır?

• A) Bu konuyu birazda sen düşün. ✓
• B) Yolda kalanlara yardım ettiler.
• C) Her şeyin bir zamanı var.
• D) Pek çok insan bu filmi beğenmiş.

Bağlaç olan 'de' ayrı yazılır. 'Biraz da' şeklinde olmalıydı. 'Biraz' ve 'da' (bağlaç) ayrıdır.

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir _yazım yanlışı_ vardır?

• A) Ahmet Amcam yarın bize gelecek. ✓
• B) Zeynep Hanım odaya girdi.
• C) Doktor Ayşe Hanım hastasını muayene etti.
• D) Yarınki dersi Mehmet Öğretmen anlatacak.

Akrabalık bildiren sözcükler (amca, teyze, dayı) özel isimden sonra gelse bile küçük harfle yazılır. 'Ahmet amcam' olmalıydı. 'Zeynep Hanım' (saygı unvanı), 'Mehmet Öğretmen' (meslek unvanı) büyük yazılır, doğrudur.

23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir **yazım yanlışı** vardır?

• A) Adam, karşısındakine küfür etti. ✓
• B) Bu olay karşısında şok oldum.
• C) Lütfen bu sırrı kimseye söyleme.
• D) Onunla baş başa konuşmak istiyorum.

• Kural: Yardımcı fiillerle (etmek, olmak) kurulan birleşik fiillerde, ses düşmesi veya türemesi varsa bitişik yazılır. • Analiz: 'Küfür' ve 'etmek' birleşirken 'ü' harfi düşer. Bu yüzden 'Küfür etti' değil, 'Küfretti' şeklinde bitişik yazılmalıdır. • Diğerleri: 'Şok oldum'da ses olayı olmadığı için ayrı yazılması doğrudur.

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

• A) Kışın ellerine krem sürerdi.
• B) Yemekten sonra üzüm kompostosu içsek.
• C) On yıldır kullandığım termosifon bozuldu.
• D) Motorla giderken köşeyi yavaşcacık dön. ✓

'Yavaşçacık' kelimesinde 'ç' sert ünsüzünden sonra gelen 'cık' eki sertleşerek 'çık' olmalıdır (ünsüz benzeşmesi). 'Yavaşcacık' yazımı yanlıştır.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'herkes' sözcüğü *yanlış* yazılmıştır?

• A) Toplantıya herkes zamanında geldi.
• B) Herkez kendi işine bakmalıdır. ✓
• C) Bu durumu herkesin bilmesi gerekiyor.
• D) Herkes gibi o da şaşırmıştı.

'Herkes' belgisiz zamiri her zaman 's' harfi ile yazılır. 'Herkez' şeklindeki 'z' ile yazımı yaygın bir hatadır.