Hukukun Temel Kavramları 13

1. Türk Ceza Kanunu'nda düzenlenen ceza ehliyeti ve yaş gruplarına dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

• A) Türk Ceza Kanunu ceza ehliyetini yaş ve algılama yeteneği bakımından özel olarak düzenler.
• B) On iki yaşını doldurmuş fakat on beş yaşını doldurmamış çocukların algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneği ayrıca değerlendirilir.
• C) Sağır ve dilsiz kişiler bakımından tam ceza ehliyeti on beş yaşın doldurulmasıyla başlar. ✓
• D) On beş yaşını doldurmuş fakat on sekiz yaşını doldurmamış çocuklara yaşları nedeniyle indirimli ceza uygulanır.
• E) Fiili işlediği sırada on iki yaşını doldurmamış çocukların ceza sorumluluğu yoktur.

Sağır ve dilsiz kişiler için yaş grupları farklı uygulanır; tam ceza sorumluluğu on beş yaşında başlamaz. Bu nedenle C seçeneğindeki ifade yanlıştır.

2. Aşağıdakilerden hangisi Türk Ceza Kanunu'nda düzenlenen ana ceza türlerinden biri değildir?

• A) Adli para cezası
• B) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası
• C) Süreli hapis cezası
• D) Müebbet hapis cezası
• E) Kısas ✓

Türk Ceza Kanunu'nda cezalar hapis ve adli para cezasıdır. Hapis cezaları süreli, müebbet ve ağırlaştırılmış müebbet hapis olarak düzenlenmiştir. Kısas, Türk Ceza Kanunu'nda bulunan bir ceza türü değildir.

3. Mali güce göre vergilendirme yapılmasını öngören adalet türü aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Dikey adalet
• B) Düzeltici adalet
• C) Paylaştırıcı adalet ✓
• D) Değiştirici adalet
• E) Denkleştirici adalet

Kişilerin mali gücüne göre farklı miktarlarda vergi ödemesi nispi eşitliğe dayanır ve paylaştırıcı, diğer adayla dağıtıcı adalet anlayışına örnektir.

4. Hukuk kurallarına veya sözleşme yükümlülüklerine aykırı davranan kişilere uygulanan hukuki sonuca ne ad verilir?

• A) Hukuki sonuç
• B) Yaptırım ✓
• C) Hüküm
• D) Hukuki fiil
• E) Karar

Hukuk kuralına veya sözleşmeye aykırı davranış karşısında uygulanan hukuki sonuca yaptırım, diğer adıyla müeyyide denir. Hukuk kurallarının maddi yaptırıma sahip olması onları diğer sosyal düzen kurallarından ayırır.

5. Türk Medeni Kanunu'na göre, gaiplik kararı vermeye görevli vesayet/koruma işlerine de bakan mahkeme hangisidir?

• A) Aile mahkemesi
• B) Asliye hukuk mahkemesi
• C) Asliye ceza mahkemesi
• D) Bölge adliye mahkemesi
• E) Sulh hukuk mahkemesi ✓

Gaiplik kararı vermeye görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise kişinin Türkiye'deki son yerleşim yeri veya kanunda belirtilen diğer bağlantı yerlerindeki mahkemedir.

6. Devletin üstün gücünü kullandığı kişi-devlet ilişkileri ile kamu kurumlarının faaliyetlerini düzenleyen hukuk alanı hangisidir?

• A) Tabii hukuk
• B) Doğal hukuk
• C) Karma hukuk
• D) Kamu hukuku ✓
• E) Özel hukuk

Kamu hukuku, devletin üstün kamu gücü kullandığı kişi-devlet ilişkilerini ve devletler arasındaki ilişkileri düzenler.

7. Kendi metinlerinde yürürlüğe giriş tarihiyle ilgili özel bir hüküm yer almayan kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ne zaman yürürlük kazanır?

• A) Resmî Gazete'de yayımlandıktan 30 gün sonra
• B) Resmî Gazete'de yayımlandıktan 45 gün sonra
• C) Resmî Gazete'de yayımlandıktan 60 gün sonra
• D) Resmî Gazete'de yayımlandıktan 15 gün sonra
• E) Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün ✓

Özel bir yürürlük tarihi belirtilmeyen kanunlar ve Cumhurbaşkanı Kararnameleri Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün yürürlüğe girer.

8. Aşağıdakilerden hangisi kamu hukukunun alt dalları arasında yer almaz?

• A) Şirketler hukuku ✓
• B) Medeni yargılama hukuku
• C) İcra ve iflas hukuku
• D) Anayasa hukuku
• E) Vergi hukuku

Şirketler hukuku ticaret hukukunun bir alt dalıdır ve özel hukuk içinde değerlendirilir. Diğer seçenekler kamu hukukunun dalları arasında sayılır.

9. Türk ceza kanunlarına göre, kişilerin ceza ehliyeti (sorumluluğu) belirlenirken; I. Yaş II. Ayırt etme gücü (akıl sağlığı) III. Cinsiyet ölçütlerinden hangileri dikkate alınır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) I, II ve III
• E) Yalnız III

Ceza sorumluluğu değerlendirilirken kişinin yaşı ve işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği dikkate alınır. Cinsiyet ceza ehliyetini belirleyen bir ölçüt değildir.

10. Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre, bir kişinin geçerli bir vasiyetname yapabilmesi için ayırt etme gücünün yanında en az kaç yaşını doldurmuş olması aranır?

• A) 12
• B) 15 ✓
• C) 21
• D) 24
• E) 18

Vasiyetname düzenleyebilmek için ayırt etme gücüne sahip olmak ve on beş yaşını doldurmuş bulunmak gerekir.

11. Hukuki anlamda bir borç ilişkisinin doğması ve varlığı için zorunlu olan üç temel unsurdan (alacaklı, borçlu ve ...) biri hangisidir?

• A) Ödeme yeri
• B) Kefil
• C) İfa
• D) Edim ✓
• E) İrade serbestliği

Borç ilişkisinin unsurları alacaklı, borçlu ve edimdir. Edim, alacaklının talep edebildiği ve borçlunun yerine getirmekle yükümlü olduğu davranıştır.

12. Türk Borçlar Hukuku'na göre; I. Tecrübesizlik veya darda kalma sömürülerek edimler arasında açık oransızlık yaratılması II. Üçüncü kişileri aldatmak amacıyla görünüşte bir işlem yapılması tanımları sırasıyla hangi kavramları açıklar?

• A) Gabin - Muvazaa ✓
• B) Muvazaa - Gabin
• C) Gabin - Haksız fiil
• D) Gabin - Aldatma
• E) Hile - Gabin

Zor durumda veya deneyimsiz kalmaktan yararlanılarak edimler arasında açık oransızlık yaratılması gabindir. Aldatmak amacıyla görünüşte yapılan işlem ise muvazaadır.

13. Aşağıdakilerden hangisi hukukun yardımcı (tali) kaynakları arasında yer almaktadır?

• A) Cumhurbaşkanı Kararnamesi
• B) Genelge
• C) Anayasa
• D) Yargısal içtihatlar ✓
• E) Yönetmelik

Yargısal içtihatlar ve bilimsel görüşler, hâkimin karar verirken yararlanabileceği yardımcı kaynaklardır. Diğer seçenekler yazılı hukuk kaynaklarıdır.

14. Sahipsiz bir taşınır malı malik olmak amacıyla zilyetliğine geçiren bir kişinin mülkiyet hakkını aslen kazanması usulüne ne ad verilir?

• A) İhraz ✓
• B) İstimlak
• C) Temerrüt
• D) İstimval
• E) İşgal

Sahipsiz taşınır malın malik olma iradesiyle zilyetliğinin kazanılmasına ihraz denir. Sahipsiz taşınmazlarda kullanılan kavram ise işgaldir.

15. Hâkimin önüne gelen somut bir uyuşmazlıkta uygulanabilecek ne yazılı bir kanun hükmünün ne de yazısız bir örf ve âdet kuralının bulunmaması durumuna ne ad verilir?

• A) Kanun boşluğu
• B) Hukuk boşluğu ✓
• C) Gerçek olmayan boşluk
• D) Kural dışı boşluk
• E) Örtülü boşluk

Somut olaya uygulanabilecek hem yazılı hem de yazısız hukuk kuralı bulunmuyorsa hukuk boşluğu vardır. Hâkim bu boşluğu hukuk yaratarak doldurur.