Hukukun Temel Kavramları 14

1. Hukuk sınavında 'Kanunla eş değer düzeydeki hukuk normları hangileridir?' sorusuna şu yanıtlar verilmiştir: • Büşra: Yönetmelik ve genelge • Cem: Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve yönetmelik • Deniz: Anayasa ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi • Emre: Milletlerarası antlaşmalar ve OHAL Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri • Filiz: Anayasa ve OHAL Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri Buna göre hangi öğrencinin verdiği yanıt doğrudur?

• A) Cem
• B) Emre ✓
• C) Büşra
• D) Filiz
• E) Deniz

Milletlerarası antlaşmalar ve Olağanüstü Hâl Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (OHAL CBK), normlar hiyerarşisinde kanun düzeyinde/kanuna eş değer belgelerdir. Bu nedenle Emre'nin yanıtı doğrudur.

2. Normlar hiyerarşisinde aşağıdakilerden hangisi diğerlerine göre daha genel ve soyut bir nitelik taşır?

• A) Kanun
• B) Yönetmelik
• C) Anayasa ✓
• D) Genelge
• E) Cumhurbaşkanı Kararnamesi

Normlar hiyerarşisinde üst basamaklara çıkıldıkça kurallar daha genel ve soyut hâle gelir. Seçenekler içinde en üst norm Anayasa olduğundan en genel ve soyut düzenleme odur.

3. Kişiyi devlete bağlayan hukuki ve siyasi uyrukluk bağına sahip kişiyi tanımlayan kavram hangisidir?

• A) Millet
• B) Tebaa
• C) Ulus
• D) Halk
• E) Vatandaş ✓

Kişiyi devlete bağlayan hukuki ve siyasi bağ vatandaşlık, bu bağla devlete bağlı bulunan kişi ise vatandaştır.

4. Türk Medeni Kanunu'na göre, kanunun durumun gereklerini veya haklı sebepleri gözetmeyi emrettiği hallerde hâkimin hukuka ve hakkaniyete göre karar verme yetkisi nedir?

• A) Yasa boşluğunu doldurma yetkisi
• B) Kıyas yapma yetkisi
• C) Takdir yetkisi ✓
• D) İyi niyet yetkisi
• E) Hukuk yaratma yetkisi

Hâkimin somut olayın özelliklerini ve hakkaniyeti gözeterek karar vermesine olanak tanıyan bu yetki 'takdir yetkisi'dir. Kanunun açıkça izin verdiği durumlarda kullanılır.

5. Medeni hukuktaki kişilik ve ehliyet kavramlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

• A) Ayırt etme gücüne sahip ve mahkeme kararıyla ergin kılınmış kişi tam ehliyetlidir. ✓
• B) Gaiplik kararıyla evlilik kendiliğinden sona erer.
• C) Ölüm karinesinde olaydan sonra bir yıl beklenmesi gerekir.
• D) Gerçek kişilik ana rahmine düşüldüğü anda başlar.
• E) Sağ ve tam doğmak koşuluyla herkes fiil ehliyetine sahiptir.

Ayırt etme gücüne sahip, ergin ve kısıtlı olmayan kişi tam ehliyetlidir. Mahkeme kararıyla ergin kılınan ve diğer koşulları taşıyan kişi de bu gruba girer.

6. Türk Medeni Kanunu'na göre, aşağıda belirtilen durumlardan hangisi mutlak butlan (kesin hükümsüzlük) yaptırımına tabi bir geçersizlik sebebi değildir?

• A) Ahmet'in kendi mülkiyetindeki evi kendisine satması
• B) Dört yaşındaki Ali'nin yaptığı alım satım işlemi
• C) Ayşe'nin öz amcası Mehmet ile evlenmesi
• D) Evlenecek olan Hüseyin'in önemli bir hastalığını evleneceği kişiden saklaması ✓
• E) Mete'nin kumarhane işletmek amacıyla bir iş yeri kiralaması

Evlenecek kişinin önemli bir hastalığı saklaması aldatma kapsamında nispi butlan sebebidir; işlem ancak iradesi sakatlanan tarafın talebiyle iptal edilebilir. Diğer seçeneklerdeki işlemler kesin hükümsüz kabul edilmiştir.

7. Kanunun uygulandığı zamanın koşulları, teknik gelişmeler ve güncel ihtiyaçlar doğrultusunda yorumlanmasını ifade eden yorum yöntemi hangisidir?

• A) Deyimsel yorum
• B) Bilimsel yorum
• C) Tarihî yorum
• D) Yargısal yorum
• E) Amaçsal yorum ✓

Amaçsal yorumda kanunun objektif amacı, uygulandığı dönemin ihtiyaçları, teknik gelişmeler ve güncel koşullar birlikte dikkate alınır.

8. Hukukun ana dalları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi kamu hukuku dallarından biri olmayıp özel hukuk kapsamında yer alır?

• A) Vergi hukuku
• B) İdare hukuku
• C) Şirketler hukuku ✓
• D) Ceza hukuku
• E) Usul hukuku

Şirketler hukuku ticaret hukukunun alt dalıdır ve özel hukuk kapsamında yer alır. Diğer seçenekler kamu hukuku alanında değerlendirilir.

9. Ceza yargılamasında toplumsal yararı korumak adına kamu davasını devlet adına açmakla görevli makam hangisidir?

• A) Cumhuriyet savcısı ✓
• B) Müşteki
• C) Müdafi
• D) Avukat
• E) Hâkim

Bir suç işlendiği iddiasıyla devlet adına kamu davası açma yetkisi Cumhuriyet savcısına aittir.

10. Türk Medeni Kanunu'na göre, bir kimse ile halasının kızı (kuzeni) arasındaki kan hısımlığının derecesi kaçtır?

• A) İkinci derece
• B) Dördüncü derece ✓
• C) Beşinci derece
• D) Birinci derece
• E) Üçüncü derece

Hala, amca, teyze ve dayı çocukları kuzen olup birbirlerinin dördüncü dereceden yan soy kan hısımlarıdır.

11. Bir uygulamanın örf ve âdet hukuku kuralı olarak kabul edilmesi için gereken temel unsurlar hangisinde doğru verilmiştir?

• A) Maddi unsur - Manevi unsur - Toplumsal kabul unsuru
• B) Hukuki unsur - Ahlaki unsur
• C) Hukuki unsur - Manevi unsur - Genel uygulanabilirlik unsuru
• D) Maddi unsur - Manevi unsur - Hukuki unsur ✓
• E) Maddi unsur - Manevi unsur - Ahlak unsuru

Örf ve âdet hukukunun oluşması için davranışın uzun süredir tekrarlanması anlamındaki maddi unsur, toplumda uyulmasının zorunlu olduğuna dair inanç anlamındaki manevi unsur ve devlet desteği anlamındaki hukuki unsur birlikte bulunmalıdır.

12. Türk Medeni Kanunu sistematiğine göre, aşağıdakilerden hangisi medeni hukukun alt dalları (temel bölümleri) arasında yer almaz?

• A) Aile hukuku
• B) Şirketler hukuku ✓
• C) Eşya hukuku
• D) Kişiler hukuku
• E) Miras hukuku

Medeni hukuk kişiler, aile, miras ve eşya hukuku bölümlerinden oluşur. Şirketler hukuku ticaret hukukunun alt dalıdır.

13. Aşağıdaki haklardan hangisi özel hukuk kapsamındaki özel haklardan biri olmayıp kamu hukuku kaynaklı bir kamu hakkıdır?

• A) Ayni hak
• B) Alacak hakkı
• C) Velayet hakkı
• D) Çalışma hakkı ve hürriyeti ✓
• E) Telif hakkı

Çalışma hakkı ve hürriyeti Anayasa'da düzenlenen kamusal temel haklardandır. Diğer seçenekler özel hukuk kapsamında değerlendirilen haklardır.

14. Bir kişinin bir taşınır veya taşınmaz mal üzerinde fiilî hâkimiyet kurma durumunu ifade eden kavram hangisidir?

• A) İntifa hakkı
• B) İpotek hakkı
• C) İrtifak hakkı
• D) Mülkiyet hakkı
• E) Zilyetlik ✓

Bir eşya üzerinde fiilî hâkimiyet kurulmasına zilyetlik denir. Mülkiyet hukuki sahipliği, zilyetlik ise eşyanın fiilen elde bulundurulmasını ifade eder.

15. Aşağıdakilerden hangisi Türk Medeni Kanunu'nun aile hukuku kısmı kapsamında yer almaz?

• A) Ayni haklar ✓
• B) Boşanma
• C) Eşler arasındaki mal rejimleri
• D) Velayet
• E) Nişanlılık

Nişanlanma, evlenme, boşanma, velayet ve eşler arasındaki mal rejimleri aile hukukunun konularıdır. Ayni haklar ise eşya hukuku kapsamında incelenir.