COGRAFYA - dunya sekli hareketleri (Bölüm 1)

1. Dünya'nın şekli aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?

• A) Düzlem
• B) Elipsoit (Geoit) ✓
• C) Silindir
• D) Koni
• E) Tam küre

Dünya, tam anlamıyla küre değildir. Kutuplarda basık, Ekvator'da şişkin olan bu şekle 'Geoit' ya da 'Elipsoit' adı verilir. Ekvator yarıçapı (~6378 km), kutup yarıçapından (~6357 km) yaklaşık 21 km daha büyüktür.

2. Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüş hareketi aşağıdaki sonuçlardan hangisine yol açmaz?

• A) Saat farklılıklarının oluşması
• B) Güneş'in doğudan batıya hareket ediyormuş gibi görünmesi
• C) Mevsimlerin oluşması ✓
• D) Yerin şeklinin kutuplarda basık olması
• E) Gece ile gündüzün oluşması

Mevsimlerin oluşması, Dünya'nın ekseni etrafındaki dönüşünün değil; Güneş etrafındaki yörünge hareketi (Yıllık hareket) ile eksen eğikliğinin (23°27') bir sonucudur. Diğer seçeneklerin tamamı günlük hareketin sonuçlarıdır.

3. Dünya'nın Güneş etrafındaki bir tam dönüşü kaç günde tamamlanır?

• A) 24 saat
• B) 354 gün
• C) 365 gün 5 saat 48 dakika 46 saniye ✓
• D) 400 gün
• E) 360 gün

Dünya, Güneş etrafındaki yörünge hareketini (yıllık hareket) yaklaşık 365 gün 5 saat 48 dakika 46 saniyede tamamlar. Bu sürenin 6 saatlik artığı 4 yılda bir artık yıl oluşturur ve o yıl Şubat ayı 29 gün çekilir.

4. Dünya'nın ekseni, yörünge düzlemine göre kaç derecelik açı yapar?

• A) 23°27'
• B) 90°
• C) 66°33' ✓
• D) 30°
• E) 45°

Dünya'nın dönme ekseni, yörünge düzlemine (ekliptik) göre 66°33' açı yapar; bir başka ifadeyle eksen, bu düzleme dik olan çizgiye göre 23°27' eğiktir. Bu eğiklik mevsimlerin oluşmasının temel nedenidir.

5. Dünya'nın Güneş'e en yakın olduğu konum aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Solstis
• B) Perihelion ✓
• C) Zenit
• D) Aphelion
• E) Ekinoks

Perihelion, Dünya'nın Güneş'e en yakın olduğu konumdur ve yaklaşık 3 Ocak'ta gerçekleşir; bu konumda Dünya-Güneş mesafesi ~147 milyon km'dir. Aphelion ise Dünya'nın Güneş'e en uzak olduğu konumdur (yaklaşık 4 Temmuz, ~152 milyon km).

6. Aşağıdakilerden hangisi Dünya'nın günlük hareketinin (eksen dönüşünün) bir sonucudur?

• A) Kutup bölgelerinde altı aylık gece ve gündüzün yaşanması
• B) Mevsimlerin değişmesi
• C) Saat dilimlerinin oluşması ✓
• D) Tropikal kuşakların belirlenmesi
• E) Yılın 365 gün olması

Saat dilimleri, Dünya'nın kendi ekseni etrafında batıdan doğuya doğru 24 saatte bir tur atmasıyla oluşur. 360° / 24 saat = 15° hesabıyla her 15°'lik boylam farkı 1 saatlik zaman farkı yaratır. Diğer seçenekler yıllık hareket ve eksen eğikliğiyle ilgilidir.

7. 21 Mart ve 23 Eylül tarihlerinde gece ve gündüzün eşit uzunlukta olmasının temel nedeni nedir?

• A) Dünya'nın Güneş'e en yakın olması
• B) Güneş ışınlarının Ekvator'a dik açıyla gelmesi ✓
• C) Güneş'in küçülmesi
• D) Dünya'nın dönüş hızının artması
• E) Ay'ın Dünya'ya yaklaşması

21 Mart ve 23 Eylül ilkbahar ve sonbahar ekinokslarıdır. Bu tarihlerde Güneş ışınları Ekvator'a dik açıyla gelir; aydınlık-karanlık sınırı tam olarak kutuplardan geçer ve bütün enlemlerde gece ile gündüz 12'şer saat olur.

8. Dünya'nın Güneş etrafındaki yörüngesi hangi şekle sahiptir?

• A) Elips ✓
• B) Hiperbol
• C) Parabol
• D) Sarmal
• E) Tam daire (çember)

Kepler'in 1. Yasası'na göre gezegenler, Güneş'in odak noktalarından birinde bulunduğu eliptik yörüngeler üzerinde hareket eder. Dünya'nın yörüngesi de elips şeklindedir; bu nedenle Güneş'e olan uzaklık yıl boyunca değişir.

9. Kuzey Yarımküre'de en uzun gece, en kısa gündüz hangi tarihte yaşanır?

• A) 3 Ocak
• B) 23 Eylül
• C) 22 Aralık ✓
• D) 21 Mart
• E) 21 Haziran

22 Aralık kış gündönümüdür (solstis). Bu tarihte Güneş ışınları Oğlak Dönencesi'ne (23°27' G) dik gelir. Kuzey Yarımküre'de gece en uzun, gündüz en kısa yaşanır. Güney Yarımküre'de ise tam tersi geçerlidir.

10. Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüş yönü aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Güneyden kuzeye
• B) Her gün değişir
• C) Kuzeyden güneye
• D) Doğudan batıya
• E) Batıdan doğuya ✓

Dünya, kendi ekseni etrafında batıdan doğuya (saat yönünün tersine, Kuzey Kutbu'ndan bakıldığında) doğru döner. Bu dönüş yönü nedeniyle Güneş, Ay ve yıldızlar doğudan yükselip batıya doğru hareket ediyormuş gibi görünür.

11. Ekvator'da güneş ışınları, yıl boyunca hiçbir zaman tam olarak dik açıyla gelmez. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Dünya'nın yıllık hareketi
• B) Dünya'nın ekseninin yörünge düzlemine dik olmaması ✓
• C) Dünya'nın günlük hareketi
• D) Güneş'in Dünya'ya olan uzaklığının değişmesi
• E) Ekvator'un 0° enleminde bulunması

Dünya'nın ekseni, yörünge düzlemine (ekliptik düzlemi) dik değil, 23°27' eğik durmaktadır. Bu nedenle güneş ışınları Ekvator'a yılda yalnızca iki kez (21 Mart ve 23 Eylül) dik açıyla gelir; diğer zamanlarda ışınlar biraz eğik gelir. Eğer eksen dik olsaydı, güneş ışınları Ekvator'a her gün dik gelirdi.

12. Aşağıdaki enlem değerlerinden hangisinde, yılın belirli dönemlerinde güneş hiç batmaz ya da hiç doğmaz?

• A) 70° K enleminde
• B) 60° K enleminde
• C) 80° K enleminde
• D) 45° K enleminde
• E) 66°33' K enleminde ✓

Kuzey Kutup Dairesi (66°33' K), kutup günü ve kutup gecesinin yaşandığı en düşük enlem sınırıdır. Bu enlemde yılda tam olarak bir gün güneş batmaz (yaz gündönümü) ve bir gün hiç doğmaz (kış gündönümü). Bu enlemin kuzeyinde kalan bölgelerde ise bu olaylar daha uzun süre yaşanır. 60° K'de bu olaylar yaşanmaz; 70° ve 80° K'de ise daha uzun süreli kutup gecesi/gündüzü görülür.

13. Dünya'nın günlük hareketi sonucunda oluşan sapma kuvveti (Coriolis) hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

• A) Ekvator'da etkisi en fazladır, kutuplara gidildikçe azalır.
• B) Kuzey Yarım Küre'de hareketler sağa, Güney Yarım Küre'de sola sapar. ✓
• C) Kuzey Yarım Küre'de hareketler sola, Güney Yarım Küre'de sağa sapar.
• D) Yalnızca yüksek enlemlerde etkilidir, tropik kuşakta etkisi yoktur.
• E) Yalnızca rüzgârları etkiler, okyanus akıntılarını etkilemez.

Coriolis kuvveti, Dünya'nın kendi ekseni etrafında dönmesinden kaynaklanan görünür bir sapmadır. Kuzey Yarım Küre'de hareketler (rüzgârlar, akıntılar) sağa, Güney Yarım Küre'de ise sola doğru sapar. Ekvator'da bu kuvvet sıfırdır ve kutuplara gidildikçe artar. Hem atmosferik hem de okyanus hareketlerini etkiler.

14. Bir yerde yerel saat 12.00 olduğunda güneş tam tepe noktasında (meridyenden geçerken) gözlemlenmektedir. Bu yerin boylamı 30° D ise, aynı anda 90° D boylamındaki yerin yerel saati kaçtır?

• A) 16.00 ✓
• B) 08.00
• C) 14.00
• D) 10.00
• E) 18.00

Dünya 24 saatte 360° döndüğünden, her 1° boylamda 4 dakikalık zaman farkı oluşur. 30° D ile 90° D arasında 60° fark vardır. 60° × 4 dakika = 240 dakika = 4 saat fark mevcuttur. Doğuya gidildikçe saat ileri alındığından 90° D'deki yer 12.00 + 4 saat = 16.00 yerel saatine sahiptir.

15. 21 Haziran günü Kuzey Yarım Küre'de gündüz süresinin en uzun, gece süresinin en kısa olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Dünya'nın bu tarihte en hızlı dönme hareketini gerçekleştirmesi
• B) Güneş'in bu tarihte Ekvator'un güneyine geçmesi
• C) Kuzey Kutup Dairesi'nin Güneş'e dönük olması ve aydınlanma dairesinin kutbu içine alması ✓
• D) Dünya'nın bu tarihte Güneş'e en yakın konumda bulunması
• E) Güneş'in yalnızca Kuzey Yarım Küre'yi aydınlatması

21 Haziran'da Dünya'nın eğik ekseni nedeniyle Kuzey Kutup Dairesi tamamen aydınlanma dairesi içine girer; yani Kuzey Kutbu Güneş'e en fazla yönelmiş konumdadır. Bu durumda aydınlanma dairesi Kuzey Yarım Küre'de enlemlerin büyük bölümünü daha uzun süre aydınlatır. Dünya'nın Güneş'e yakınlığı (perihelon) Ocak'ta gerçekleşir, 21 Haziran'da değil.

16. Aynı meridyen üzerinde birbirinden 111 km uzaklıkta olan iki nokta arasındaki enlem farkı yaklaşık kaç derecedir?

• A) 1° ✓
• B) 10°
• C) 2°
• D) 0,5°
• E) 5°

Dünya'nın çevresi yaklaşık 40.000 km olup 360°'ye bölündüğünde, her 1° enlem farkının yaklaşık 40.000 ÷ 360 ≈ 111 km'ye karşılık geldiği görülür. Bu değer meridyenler boyunca sabittir çünkü meridyenler büyük daire yaylarıdır. Dolayısıyla aynı meridyen üzerinde 111 km'lik mesafe yaklaşık 1° enlem farkına eşittir.

17. Dünya'nın şekli nedeniyle yerçekimi ivmesi (g) kutuplardan Ekvator'a doğru gidildikçe azalmaktadır. Bu durumun nedenleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer ALMAZ?

• A) Güneş'in çekim kuvvetinin Ekvator'da daha fazla hissedilmesi ✓
• B) Kutupların Dünya'nın merkezine daha yakın olması
• C) Ekvator yarıçapının kutup yarıçapından büyük olması
• D) Ekvator bölgesindeki kütlenin kutuplardan daha büyük bir yarıçap üzerinde dağılmış olması
• E) Ekvator'da Dünya'nın dönme hızından kaynaklanan merkezkaç etkisinin daha fazla olması

Yerçekimi ivgesinin kutuptan Ekvator'a doğru azalmasının iki temel nedeni vardır: Dünya'nın elipsoid şekli nedeniyle Ekvator'un Dünya merkezine uzaklığının fazla olması (merkezden uzaklaştıkça çekim azalır) ve Ekvator'da günlük dönme hareketinin oluşturduğu merkezkaç kuvvetinin daha büyük olması. Güneş'in çekim kuvvetinin bu yerel farka anlamlı bir etkisi yoktur ve bu durum g'nin Ekvator-kutup farkını açıklamaz.

18. Uluslararası tarih değiştirme çizgisi (180° meridyeni) üzerinden batıya geçen bir gemi, 15 Nisan Pazartesi yerel saatiyle bu çizgiyi geçiyorsa, geçişin hemen ardından tarih ve gün ne olur?

• A) 14 Nisan Pazar
• B) 16 Nisan Çarşamba
• C) 15 Nisan Salı
• D) 16 Nisan Salı ✓
• E) 14 Nisan Cumartesi

180° meridyeni, uluslararası tarih değiştirme çizgisidir. Bu çizgiyi doğudan batıya geçen (yani batıya seyahat eden) bir araç, bir gün ileri alır; çünkü doğuya gittikçe saat ilerlemekte, batıya gidince ise kaybedilen bu zaman geri kazanılmaktadır. 15 Nisan Pazartesi'den bir gün ileriye gidildiğinde 16 Nisan Salı elde edilir. (Doğuya geçilseydi bir gün geri alınırdı.)

19. Dünya'nın günlük hareketi ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi YANLIŞTIR?

• A) Güneş'in doğudan batıya hareket ediyor gibi görünmesi günlük harekete bağlıdır.
• B) Günlük hareket sonucunda gece-gündüz olayı yaşanır.
• C) Aynı anda tüm boylamlarda aynı yerel saat yaşanır. ✓
• D) Dünya kendi ekseni etrafında batıdan doğuya doğru döner.
• E) Günlük hareket süresince Dünya yaklaşık 1.670 km/sa çevresel hıza ulaşır (Ekvator'da).

Dünya batıdan doğuya döndüğü için farklı boylamlarda farklı yerel saatler yaşanır. Aynı anda tüm boylamlarda aynı yerel saat yaşanamaz; bu ifade yanlıştır. Her 15°'lik boylam farkı 1 saatlik yerel saat farkı oluşturur. Diğer seçenekler doğrudur: dönme yönü B→D'dir, gece-gündüz günlük harekete bağlıdır, Güneş'in görünür hareketi bu dönüşün yansımasıdır ve Ekvator'daki çevresel hız yaklaşık 1.670 km/sa'dir.

20. Dünya'nın elipsoid (basık küre) şekli dikkate alındığında, Ekvator üzerinde iki nokta arasındaki 1°'lik boylam farkına karşılık gelen mesafe, kutuplar yakınında aynı boylam farkına karşılık gelen mesafeyle kıyaslandığında nasıl bir sonuç çıkar?

• A) Ekvator'daki mesafe daha uzundur çünkü Ekvator en uzun paralel dairesidir. ✓
• B) İki değer de birbirine eşittir çünkü boylam farkı sabit tutulmuştur.
• C) Her iki değer de eşittir çünkü meridyenler büyük dairedir.
• D) Kutuplardaki mesafe daha uzundur çünkü yerçekimi orada daha fazladır.
• E) Ekvator'daki mesafe daha kısadır çünkü paraleller küçük dairelerdir.

Paraleller (enlem daireleri) Ekvator'dan kutuplara doğru küçülür. Ekvator en uzun paralel dairesiyken, kutuplara yaklaştıkça paraleller küçük dairelere dönüşür ve kutuplarda teorik olarak bir noktaya indirgenir. Bu nedenle aynı boylam farkı (örneğin 1°), Ekvator'da daha uzun bir yay uzunluğuna, kutuplarda ise daha kısa bir yay uzunluğuna karşılık gelir. Meridyenler ise büyük daire olduğundan 1°'lik enlem farkı her yerde yaklaşık 111 km'dir.

21. Dünya'nın günlük hareketi sonucunda oluşan Coriolis kuvveti göz önüne alındığında, Kuzey Yarım Küre'de bir nehrin sağ kıyısını daha fazla aşındırması ile Güney Yarım Küre'de bir kasırganın saat yönünün tersine dönmesi arasındaki ortak nedensellik ilişkisi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Dünya'nın ekseni etrafında batıdan doğuya doğru dönmesi
• B) Kutuplardan ekvatora doğru gidildikçe doğrusal hızın artmasının yarattığı sapma etkisi ✓
• C) Dünya'nın yassılaşmış yapısının ekvatoral bölgelerde yerçekimini azaltması
• D) Güneş'in çekim kuvvetinin kutuplarda ekvatordan daha güçlü hissedilmesi
• E) Dünya'nın yörüngesi etrafındaki hareketinin yarattığı merkezkaç kuvveti

Coriolis kuvvetinin temel nedeni, Dünya'nın kutuplardan ekvatora doğru gidildikçe doğrusal (çizgisel) dönme hızının artmasıdır. Ekvator yaklaşık 1670 km/s doğrusal hıza sahipken kutuplarda bu hız sıfıra yaklaşır. Bu fark, Kuzey Yarım Küre'de hareket eden nesnelerin (nehir suyu, rüzgar, okyanus akıntısı) sağa sapmasına neden olur; bu yüzden nehirler sağ kıyıyı daha fazla aşındırır ve kasırgalar saat yönünün tersine döner. Güney Yarım Küre'de sapma sola olduğundan kasırgalar saat yönünde döner ancak soru her iki olgunun ortak nedenini sorduğundan doğru cevap C şıkkıdır.

22. Ekinoks günlerinde (21 Mart ve 23 Eylül) bile Dünya'nın her yerinde gece ve gündüzün tam olarak 12'şer saat olmadığı gözlemlenebilir. Bu durumun başlıca nedenleri arasında Dünya'nın şekliyle doğrudan ilişkili olan etken hangisidir?

• A) Güneş'in noktasal değil disksel bir cisim olması nedeniyle ufkun altındayken de ışık yayması
• B) Dünya'nın küresel değil elipsoidal (geoid) yapısı nedeniyle kutuplarda ufuk çizgisinin farklı konumda olması ✓
• C) Atmosferin ışığı kırarak güneşin gerçek konumundan birkaç dakika önce görünmesini sağlaması
• D) Dünya'nın eğik eksen nedeniyle kutupsal bölgelerde güneş ışığı açısının değişmesi
• E) Ekinoks günlerinde Dünya'nın Güneş'e olan mesafesinin değişkenlik göstermesi

Ekinoks günlerinde teorik olarak gece ve gündüz eşit olmalıdır; ancak uygulamada birkaç dakikalık sapmalar gözlemlenir. Bu sapmanın iki temel nedeni vardır: (1) Atmosferik refraksiyon (ışık kırılması) Güneş ufkun altındayken bile görünmesini sağlar. (2) Dünya'nın jeoid (basık küresel) yapısı nedeniyle kutup bölgelerinde yüzeyin eğriliği farklıdır ve bu durum ufuk açısını değiştirerek gündüz süresini etkiler. Soru Dünya'nın şekliyle 'doğrudan' ilişkili etkenyi sorduğundan D şıkkı doğrudur; çünkü jeoid yapı ufuk geometrisini doğrudan etkilerken atmosferik refraksiyon şekilden değil atmosferin varlığından kaynaklanır.

23. Bir gemi kuzeyden güneye doğru 0° meridyeni boyunca hareket ederken sırasıyla İngiltere, Fransa, İspanya, Fas ve Cezayir kıyılarını geçmektedir. Bu rota üzerinde geminin yerel saat farkı, güneşin öğle vakti ve Coriolis etkisi açısından değerlendirme yapıldığında, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle yanlıştır?

• A) Tüm bu ülkelerin başkentlerinin yerel saati birbirinden farklıdır.
• B) Kuzeyden güneye hareket Coriolis kuvveti nedeniyle batıya sapma yaratır. ✓
• C) Geminin konumu her zaman Doğu ve Batı Yarım Kürelerin sınırında yer alır.
• D) Gemi boyunca yerel saat sabit kalmaktadır çünkü tüm noktalarda boylam aynıdır.
• E) Güneş tüm bu noktalar için aynı anda meridyenden geçer, yani öğle vakti tüm noktalarda eş zamanlıdır.

0° meridyeni boyunca kuzeyden güneye hareket eden bir gemide: A şıkkı doğrudur; boylam değişmediğinden yerel saat sabit kalır. B şıkkı doğrudur; aynı meridyen üzerindeki tüm noktalarda Güneş aynı anda meridyenden geçer. C şıkkı YANLIŞTIR; Kuzey Yarım Küre'de Coriolis kuvveti, güneye giden bir nesneyi SAĞA yani BATI'ya değil DOĞU'ya saptırır (hareketinizin sağına). Kuzeyden güneye gidildiğinde sağ taraf batıdır, bu doğru gibi görünse de Coriolis'in yönü yüzey üzerindeki harekete göre belirlenir ve Kuzey Yarım Küre'de sağa sapma batı yönüne denk gelir. D şıkkı doğrudur; 0° meridyeni iki yarım kürenin sınırıdır. E şıkkı doğrudur; başkentler farklı boylamlardadır. Dolayısıyla yanlış olan C şıkkıdır.

24. Dünya'nın yıllık hareketi sırasında günlerin uzunluğu değişmektedir. Buna göre aşağıdaki tabloda verilen bilgilerden hangisi hem Kuzey hem de Güney Yarım Küre için eş zamanlı olarak doğrudur? (Kuzey YK → Güney YK) 21 Haziran: En uzun gündüz → En uzun gece 22 Aralık: En uzun gece → En uzun gündüz 21 Mart: Gece = Gündüz → Gece = Gündüz 23 Eylül: En kısa gece → En kısa gündüz

• A) Her iki yarım kürede de yıl boyunca toplam gündüz ve gece süresi eşittir. ✓
• B) Tropikal bölgelerde (23,5° G - 23,5° K arası) yıl boyunca gündüz süresi değişmez.
• C) 22 Aralık'ta Kuzey Yarım Küre'de kış yaşanırken Güney Yarım Küre'de de kış yaşanır.
• D) 21 Haziran'da Kuzey Kutbu'nda gece yaşanmazken Güney Kutbu'nda da gece yaşanmaz.
• E) Ekinoks günlerinde her iki yarım kürede de eş zamanlı olarak gece ve gündüz 12'şer saat sürer.

A şıkkı doğrudur: Dünya'nın bir tam yıllık hareketi tamamladığında, her yarım küredeki herhangi bir nokta için toplam gündüz süresi ile toplam gece süresi 365 günlük periyotta birbirini dengeler; yani yıllık bazda gündüz toplamı ≈ gece toplamı ≈ 4380 saattir. B yanlıştır: 21 Haziran'da Kuzey Kutup Çevresi'nde gece yaşanmazken Güney Kutup Çevresi'nde tam tersi, yani 24 saat gece yaşanır. C yanlıştır: Ekinoks günlerinde teorik eşitlik sağlanır ancak atmosferik refraksiyon nedeniyle tam olarak 12'şer saat olmaz. D yanlıştır: 22 Aralık'ta Kuzey YK'de kış, Güney YK'de yaz yaşanır. E yanlıştır: Tropik bölgelerde de gündüz süresi yıl boyunca değişir; yalnızca ekvatorda değişim minimumdur.

25. Dünya'nın şekli ve hareketlerine ilişkin aşağıdaki önermelerden hangisi hem günlük hem de yıllık hareketten bağımsız olarak, yalnızca Dünya'nın jeoid yapısından kaynaklanan bir sonucu ifade eder?

• A) Gece ve gündüzün farklı sürelerde yaşanması
• B) Çeşitli enlemlerde yerel saatin farklı olması
• C) Mevsimlerin Kuzey ve Güney Yarım Küre'de zıt dönemlerde yaşanması
• D) Ekvator çevresinin kutupsal çevreden yaklaşık 67 km daha büyük olması ✓
• E) Güneş ışınlarının iki nokta arasında farklı açıyla düşmesi nedeniyle iklim kuşaklarının oluşması

A şıkkı doğrudur: Dünya'nın kutuplardan basık, ekvatordan şişkin (jeoid) yapısı nedeniyle ekvator yarıçapı (6378 km) kutup yarıçapından (6357 km) yaklaşık 21 km fazladır. Bu durum ekvatoral çevrenin kutupsal çevreden yaklaşık 67 km daha büyük olması sonucunu doğurur. Bu özellik yalnızca Dünya'nın şeklinden kaynaklanır; herhangi bir harekete gerek yoktur. B şıkkı: İklim kuşakları eksen eğikliğiyle (yıllık hareket) ilgilidir. C şıkkı: Günlük ve yıllık hareketin bileşiminden kaynaklanır. D şıkkı: Yıllık hareket ve eksen eğikliğiyle ilgilidir. E şıkkı: Günlük hareket sonucu boylamın önemi nedeniyle oluşur. Dolayısıyla yalnızca A şıkkı salt jeoid yapıyla açıklanabilir.