COGRAFYA - turkiye i klimi (Bölüm 1)
COGRAFYA - turkiye i klimi (Bölüm 1)
Türkiye'nin büyük bölümünde görülen iklim tipi aşağıdakilerden hangisidir?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Türkiye'nin büyük bölümünde görülen iklim tipi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Akdeniz iklimi
- B) Ekvatoral iklim
- C) Tundra iklimi
- D) Karasal iklim ✓
- E) Muson iklimi
Türkiye'nin iç kesimlerinde, özellikle İç Anadolu ve Doğu Anadolu'da karasal iklim hâkimdir. Bu iklimde yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve kar yağışlı geçer. Türkiye'nin en geniş alanını kaplayan iklim tipi karasaldır.
2. Akdeniz ikliminin temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yazlar yağışlı, kışlar kurak geçer
- B) Her mevsim yağış görülür
- C) Dört mevsim eşit yağış dağılımı görülür
- D) Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlı geçer ✓
- E) Yazlar serin, kışlar çok soğuk geçer
Akdeniz iklimine özgü en temel özellik; yazların sıcak ve kurak, kışların ise ılık ve yağışlı geçmesidir. Bu iklim tipi Türkiye'de Akdeniz kıyıları ile Ege kıyılarında görülür. Yağışlar özellikle kış mevsiminde yoğunlaşır.
3. Türkiye'de karasal iklimin en belirgin şekilde yaşandığı bölge aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Ege Bölgesi
- B) İç Anadolu Bölgesi ✓
- C) Akdeniz Bölgesi
- D) Karadeniz Bölgesi
- E) Marmara Bölgesi
İç Anadolu Bölgesi, denizden uzak ve çevresi dağlarla çevrili kapalı bir yapıya sahip olduğundan karasal iklimin en belirgin yaşandığı bölgedir. Bu nedenle yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve az yağışlı geçer. Konya ve Ankara bu iklimin tipik örnekleridir.
4. Türkiye'de Karadeniz ikliminin görüldüğü kıyılarda yağışlar yıl içinde nasıl bir dağılım gösterir?
- A) Her mevsim yağış alınır ✓
- B) Yalnızca yaz mevsiminde yağış görülür
- C) Yaz ve kış mevsiminde yağış alınır, ilkbahar ve sonbahar kuraktır
- D) İlkbahar ve sonbaharda yağış yoğunlaşır
- E) Yalnızca kış mevsiminde yağış görülür
Karadeniz ikliminde yağışlar yıl boyunca her mevsime dağılmıştır. Bu durum Karadeniz'in sürekli nemli ve ılıman havasından kaynaklanır. Kuzey rüzgârları nem taşırken dağların bu rüzgârlara dik uzanması yağışı artırır. Bu nedenle kış, yaz, ilkbahar ve sonbahar boyunca yağış görülür.
5. Türkiye'de iklim çeşitliliğinin fazla olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Denizlerin Türkiye'yi her yönden çevrelemesi
- B) Ülkenin tamamıyla tropikal kuşakta yer alması
- C) Enlem, yükselti, dağların uzanış yönü ve denizlere göre konum gibi faktörlerin birlikte etkisi ✓
- D) Ülkenin büyük bir kıtada yer alması
- E) Türkiye'nin tamamen karasal bir konumda olması
Türkiye, küçük bir alan içinde büyük iklim çeşitliliğine sahiptir. Bu durumun temel nedeni; enlem farklılıkları, yükselti, dağların uzanış yönü, denizlere göre uzaklık ve konumun bir arada etkili olmasıdır. Aynı anda kuzey kıyılarında yağmur, iç kesimlerde kar, güneyde sıcaklık gözlemlenebilir.
6. Türkiye'de yükseltinin artmasıyla birlikte sıcaklık değerleri nasıl değişir?
- A) Her 100 metrede bir yaklaşık 0,5°C artar
- B) Yükseltiyle sıcaklık arasında bir ilişki yoktur
- C) Her 100 metrede bir yaklaşık 2°C artar
- D) Yalnızca kışın sıcaklık düşer, yazın değişmez
- E) Her 100 metrede bir yaklaşık 0,5°C azalır ✓
Atmosferde yükseldikçe sıcaklık her 100 metrede yaklaşık 0,5°C (bazı kaynaklarda 0,6°C) düşer. Bu nedenle Türkiye'de Doğu Anadolu gibi yüksek platolarda sıcaklıklar çok düşük olur. Erzurum gibi yüksek kesimler kışın -30°C'ye kadar soğuyabilir.
7. Aşağıdaki şehirlerden hangisi Akdeniz iklimine en iyi örnek olarak gösterilebilir?
- A) Erzurum
- B) Trabzon
- C) Konya
- D) Ankara
- E) Antalya ✓
Antalya, Akdeniz kıyısında yer aldığı için yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı geçen tipik Akdeniz iklimine örnek gösterilir. Erzurum karasal, Trabzon Karadeniz, Konya ve Ankara ise step/karasal iklim özelliği taşır.
8. Türkiye'de step ikliminin görüldüğü alanlarda doğal bitki örtüsü genellikle ne olur?
- A) Tropikal orman
- B) Tundra bitkileri
- C) Tayga ormanı
- D) Bozkır (step) ✓
- E) Maki
Step (bozkır) ikliminin hâkim olduğu yerlerde yağışın az olması nedeniyle orman yetişemez; bunun yerine kısa boylu otlar ve çalılardan oluşan bozkır (step) bitki örtüsü görülür. İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'nun büyük bölümü bu duruma örnek teşkil eder.
9. Türkiye'de Karadeniz Bölgesi'nin iç kesimleriyle kıyı kesimleri arasında iklim farkının oluşmasının temel nedeni nedir?
- A) İç kesimlerin denize yakın olması
- B) Kıyıların güneş ışınlarını daha az alması
- C) Kıyıya paralel uzanan dağların nemli havanın iç kesimlere geçişini engellemesi ✓
- D) İç kesimlerde yükseltinin çok düşük olması
- E) İç kesimlerin tropikal kuşakta yer alması
Karadeniz kıyısına paralel uzanan Kuzey Anadolu Dağları, denizden gelen nemli ve yağışlı havanın iç kesimlere geçişini engeller. Bu nedenle kıyılar her mevsim yağışlı Karadeniz iklimine sahipken, dağların iç yamaçları karasal iklimin etkisine girer.
10. Türkiye'de en düşük kış sıcaklıklarının yaşandığı bölge aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Doğu Anadolu Bölgesi ✓
- B) Akdeniz Bölgesi
- C) Karadeniz Bölgesi
- D) Ege Bölgesi
- E) Marmara Bölgesi
Doğu Anadolu Bölgesi, hem yüksek rakımı hem de karasal iklimin şiddetle hissedilmesi nedeniyle Türkiye'nin en soğuk kışlarını yaşar. Erzurum, Kars, Ağrı gibi şehirlerde kış sıcaklıkları -30°C'nin altına inebilir. Bu bölge 'Türkiye'nin soğuk deposu' olarak bilinir.
11. Maki bitki örtüsü Türkiye'de en yaygın olarak hangi bölgede görülür?
- A) Akdeniz Bölgesi ✓
- B) Güneydoğu Anadolu Bölgesi
- C) Karadeniz Bölgesi
- D) İç Anadolu Bölgesi
- E) Doğu Anadolu Bölgesi
Maki, Akdeniz iklimine özgü, sıcağa ve kuraklığa dayanıklı, genellikle bodur ve herdem yeşil çalılardan oluşan bitki örtüsüdür. Türkiye'de en yaygın olarak Akdeniz kıyılarında ve kısmen Ege kıyılarında görülür. Bu iklimin karakteristik bitki örtüsüdür.
12. Türkiye'de Ege Bölgesi'nde yağışların ağırlıklı olarak hangi mevsimde görüldüğü, bu bölgenin hangi iklim tipinin etkisinde olduğunu gösterir?
- A) Dört mevsim eşit – Ilıman okyanus iklimi
- B) Kış mevsimi – Akdeniz iklimi ✓
- C) İlkbahar mevsimi – Karasal iklim
- D) Yaz mevsimi – Karadeniz iklimi
- E) Sonbahar mevsimi – Muson iklimi
Ege Bölgesi, kış mevsiminde yağış alır ve yazları kurur. Bu durum bölgenin Akdeniz ikliminin etkisi altında olduğunu gösterir. Yağışların kış mevsiminde yoğunlaşması, Akdeniz ikliminin en ayırt edici özelliğidir.
13. Türkiye'de kıyı bölgeleriyle iç bölgeler arasındaki en belirgin iklim farkı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İç kesimler kıyılara göre daha yağışlıdır
- B) Kıyılarda yıllık sıcaklık farkı az ve yağış fazla, iç kesimlerde yıllık sıcaklık farkı büyük ve yağış azdır ✓
- C) Kıyılarda sıcaklık farkı çok fazla, iç kesimlerde azdır
- D) Kıyı ve iç kesimler arasında iklim farkı yoktur
- E) İç kesimler kıyılara göre daha ılımandır
Kıyı bölgelerinde denizin ılımanlaştırıcı etkisi nedeniyle yıllık sıcaklık farkı azdır ve yağış genellikle fazladır. İç kesimlerde ise deniz etkisinden uzak olunduğu için yıllık sıcaklık farkı büyüktür (yazlar çok sıcak, kışlar çok soğuk) ve yağış azdır. Bu, kıta ve kıyı iklimleri arasındaki temel farktır.
14. Türkiye'nin büyük bir bölümünü etkisi altına alan ve dört mevsimi belirgin biçimde yaşatan iklim türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Karasal iklim ✓
- B) Step iklimi
- C) Tundra iklimi
- D) Akdeniz iklimi
- E) Karadeniz iklimi
Türkiye'nin iç kesimlerinde ve geniş bir alanda etkili olan karasal iklim, yazların sıcak ve kurak, kışların soğuk ve karlı geçmesiyle dört mevsimin belirgin biçimde yaşandığı iklim tipidir. İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'nun büyük bölümünde bu iklim egemendir.
15. Akdeniz iklimine özgü bitki örtüsü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Tundra
- B) Orman-bozkır
- C) Tayga
- D) Maki ✓
- E) Step
Akdeniz ikliminin hâkim olduğu bölgelerde yaz kuraklığına ve sıcaklığına dayanıklı, kalın ve sert yapraklı bitkilerden oluşan maki (garig) bitki örtüsü görülür. Türkiye'nin güney ve batı kıyılarında bu bitki örtüsü yaygındır.
16. Türkiye'de yıllık yağış miktarının en fazla olduğu bölge aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Ege Bölgesi
- B) Karadeniz Bölgesi ✓
- C) İç Anadolu Bölgesi
- D) Güneydoğu Anadolu Bölgesi
- E) Akdeniz Bölgesi
Karadeniz Bölgesi, Türkiye'nin en fazla yağış alan bölgesidir. Rize ve çevresi, yılda 2000 mm'nin üzerinde yağış alarak Türkiye'nin en yağışlı yeri konumundadır. Bunun temel nedeni, nemli kuzey rüzgârlarının kıyıya paralel uzanan dağlara çarparak yükselmesidir.
17. Akdeniz ikliminde yağışlar yılın hangi mevsiminde düşer?
- A) İlkbahar
- B) Yaz
- C) Yaz ve sonbahar
- D) Kış ✓
- E) Sonbahar
Akdeniz ikliminde yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlı geçer. Yağışlar ağırlıklı olarak kış mevsiminde görülür. Bu iklimi diğer iklim tiplerinden ayıran en belirgin özellik yaz kuraklığıdır.
18. Türkiye'nin hangi bölgesinde bütün mevsimlerde yağış düşer ve yağışlar yıl içine dengeli biçimde dağılır?
- A) Ege Bölgesi
- B) İç Anadolu Bölgesi
- C) Akdeniz Bölgesi
- D) Karadeniz Bölgesi ✓
- E) Doğu Anadolu Bölgesi
Karadeniz Bölgesi'nde hâkim olan Karadeniz ikliminde yağışlar yıl boyunca her mevsimde düşmekte ve yıla dengeli biçimde dağılmaktadır. Bu özellik, Karadeniz iklimini Türkiye'deki diğer iklim tiplerinden ayıran en temel özelliktir.
19. Türkiye'de kış sıcaklıklarının en düşük olduğu ve karın en uzun süre yerde kaldığı bölge aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Marmara Bölgesi
- B) Güneydoğu Anadolu Bölgesi
- C) İç Anadolu Bölgesi
- D) Doğu Anadolu Bölgesi ✓
- E) Karadeniz Bölgesi
Doğu Anadolu Bölgesi, Türkiye'nin en soğuk bölgesidir. Yüksek rakım ve karasallığın etkisiyle kış sıcaklıkları çok düşmekte, kar yerde 4-6 ay boyunca kalabilmektedir. Erzurum-Kars platosunda Türkiye'nin en düşük sıcaklık değerleri ölçülmektedir.
20. Türkiye'de yaz sıcaklıklarının en yüksek olduğu bölge aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Güneydoğu Anadolu Bölgesi ✓
- B) İç Anadolu Bölgesi
- C) Doğu Anadolu Bölgesi
- D) Ege Bölgesi
- E) Akdeniz Bölgesi
Güneydoğu Anadolu Bölgesi, yazları Türkiye'nin en sıcak bölgesidir. Düşük rakım, enlem ve çöl sıcaklarının etkisiyle yaz sıcaklıkları çok yüksek olmaktadır. Şanlıurfa ve Mardin çevresinde yaz sıcaklıkları 45°C'ye kadar çıkabilmektedir.
21. Türkiye'de iç kesimlerdeki step (bozkır) bitki örtüsünün oluşmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Toprak yapısının killi olması
- B) Yağışların yetersiz ve düzensiz olması ✓
- C) Rakımın fazla olması
- D) Rüzgâr hızının yüksek olması
- E) Sıcaklıkların çok düşük olması
Step (bozkır) bitki örtüsü, yağışların yetersiz ve düzensiz dağıldığı bölgelerde oluşur. İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'da deniz etkisinden uzak olan bu bölgeler az yağış aldığından orman gelişimi mümkün olmamakta, bunun yerine kısa boylu otsu bitkilerden oluşan step örtüsü hâkim olmaktadır.
22. Aşağıdaki şehirlerden hangisi Akdeniz iklimiyle değil, karasal iklimle karakterize edilir?
- A) Mersin
- B) Antalya
- C) Konya ✓
- D) İskenderun
- E) Adana
Konya, İç Anadolu Bölgesi'nde yer almakta ve tipik karasal iklim özelliklerini taşımaktadır. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk geçen Konya'da yıllık yağış miktarı oldukça düşüktür. Diğer şıklarda yer alan şehirler ise Akdeniz kıyısında bulunmakta ve Akdeniz iklimine sahiptir.
23. Türkiye'de Karadeniz kıyılarının dağlık iç kesimlere göre daha fazla yağış almasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kıyı şeridinin alçak olması
- B) Karadeniz'in tuzluluk oranının düşük olması
- C) Güneş ışınlarının dik açıyla gelmesi
- D) Kuzeyden gelen nemli hava kütlelerinin kıyı dağlarını aşamaması ✓
- E) Akdeniz'den gelen sıcak hava akımları
Kuzeyden gelen nemli hava kütleleri Karadeniz kıyısına paralel uzanan Kuzey Anadolu (Karadeniz) Dağları'na çarparak yükselmek zorunda kalır. Yükselen hava soğuyarak nem bırakır ve kıyılarda çok miktarda yağış düşer. Bu dağları aşamayan nemli hava iç kesimlere ulaşamadığından iç kesimler kuru kalır.
24. Türkiye'de Ege Bölgesi'nde vadilerin denize dik uzanmasının iklim açısından önemi nedir?
- A) Karasal iklimin etkisini güçlendirir
- B) Rüzgâr hızını düşürür
- C) Yağış miktarını azaltır
- D) Deniz etkisinin iç kesimlere kadar ulaşmasını sağlar ✓
- E) Bölgeyi daha soğuk yapar
Ege Bölgesi'nde vadiler denize dik (batı-doğu) yönünde uzanmaktadır. Bu sayede Ege Denizi'nden gelen ılıman ve nemli hava kütleleri vadiler aracılığıyla iç kesimlere kadar girebilmektedir. Bu durum, Akdeniz ikliminin etkisinin Ege'de iç kesimlere kadar uzanmasına neden olur.
25. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de kıta içi karasal iklimlerin genel özelliklerinden biri değildir?
- A) Yaz yağışlarının kış yağışlarından fazla olması ✓
- B) Yazların sıcak ve kurak geçmesi
- C) Yaz ve kış sıcaklıkları arasındaki farkın fazla olması
- D) Yıllık yağış miktarının az olması
- E) Kışların soğuk ve karlı geçmesi
Karasal iklimde yağışlar kıtlıktır ve yıla nispeten düzensiz dağılır; ancak karasal iklimin temel özelliği yaz yağışlarının kış yağışlarından fazla olması değildir. Bu iklimde yağış rejimi genellikle ilkbahar ve sonbahar merkezli olup yaz kuraklık dönemini simgeler. Yaz yağışlarının kış yağışlarından fazla olması, farklı iklim tiplerine (örneğin nemli karasal) özgü bir durumdur ve Türkiye karasallığının genel özelliği değildir.