Ekonomik Faaliyetler: Tarım, Sanayi, Hayvancılık

1. Çay tarımının Türkiye'de yalnızca Doğu Karadeniz kıyısında yoğunlaşmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Bu bölgenin step iklimine sahip olması
• B) Çayın yüksek nem ve bol yağış isteyen bir bitki olması, bu koşulun da yalnızca burada bulunması ✓
• C) Bölgenin dona dayanıklı toprak yapısına sahip olması
• D) Bölgede sulama kanallarının fazla olması
• E) Bölgenin GAP kapsamında olması

Çay, gelişimi için yüksek nem ve bol miktarda yağış ister. Türkiye'de bu iklim koşulunu en fazla karşılayan yer, her mevsim bol yağış alan Doğu Karadeniz kıyı şerididir; bu nedenle çay tarımı bölgeye özgüdür.

2. Turunçgil (portakal, mandalina vb.) tarımının Akdeniz ve Ege kıyılarında yoğunlaşmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Bu bölgelerin küçükbaş hayvancılığa elverişli olması
• B) Bu bölgelerde kışın don olayının yaşanmaması ✓
• C) Bu bölgelerin İç Anadolu kadar kurak olması
• D) Bu bölgelerde yazların serin geçmesi
• E) Bu bölgelerin step bitki örtüsüne sahip olması

Turunçgiller dona karşı çok hassastır ve donda zarar görür. Akdeniz ikliminin görüldüğü kıyı kesimlerinde kışlar ılıman geçtiği için don riski düşüktür; bu da turunçgil tarımına uygun ortam sağlar.

3. Aşağıdakilerden hangisi pamuk tarımının yoğun olarak yapıldığı alanlardan biri değildir?

• A) Çukurova
• B) Büyük Menderes Havzası (Ege)
• C) Güneydoğu Anadolu (GAP sayesinde)
• D) Doğu Karadeniz kıyı şeridi ✓
• E) Adana ve çevresi

Pamuk, yüksek sıcaklık ve büyüme döneminde bol su isteyen bir bitkidir; Çukurova, Ege ve GAP'la sulanan Güneydoğu Anadolu bu koşulları sağlar. Doğu Karadeniz ise serin ve aşırı nemli olduğu, pamuk için uygun sıcaklık sağlamadığı için bu bölgede pamuk tarımı yapılmaz.

4. Buğdayın İç Anadolu'da en yaygın tarla bitkisi olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Buğdayın yalnızca dağlık alanlarda yetişmesi
• B) İç Anadolu'nun her mevsim yağışlı olması
• C) Buğdayın kurak ve yarı kurak iklim koşullarına dayanıklı olması ✓
• D) Buğdayın yüksek nem isteyen bir bitki olması
• E) İç Anadolu'nun deniz seviyesinde olması

Buğday, diğer birçok tarım ürününe göre az yağışla yetişebilen, kurak ve yarı kurak iklim koşullarına dayanıklı bir tahıldır. İç Anadolu'nun karasal/step ikliminde bu nedenle yaygın biçimde yetiştirilir.

5. Büyükbaş hayvancılığın (özellikle sığır yetiştiriciliğinin) Karadeniz Bölgesi'nde yoğun olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Bölgenin kurak step alanlarına sahip olması
• B) Bölgenin her mevsim yağışlı olması nedeniyle çayır-mera bakımından zengin olması ✓
• C) Bölgenin yüksek sıcaklık ortalamasına sahip olması
• D) Bölgede tiftik keçisi yetiştiriciliğinin yaygın olması
• E) Bölgenin pamuk üretiminde öncü olması

Karadeniz Bölgesi'nin her mevsim yağışlı olması, bol otlak/çayır alanı oluşmasını sağlar. Sığır gibi büyükbaş hayvanlar bol yeşil ot ve su ihtiyacı duyduğu için bu bölgede büyükbaş hayvancılık yaygındır.

6. Küçükbaş hayvancılığın (koyun-keçi) İç Anadolu ve Doğu Anadolu'da yaygın olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Bu bölgelerin her mevsim bol yağış alması
• B) Bu bölgelerde turunçgil tarımının yaygın olması
• C) Koyun ve keçinin kurak/step bitki örtüsüne ve daha az suya dayanıklı olması ✓
• D) Bu bölgelerin deniz kıyısında bulunması
• E) Çayın bu bölgelerde yetişmesi

Koyun ve keçi gibi küçükbaş hayvanlar, sığıra göre daha az su ve daha düşük kalitede otlakla yetinebilir; step bitki örtüsüne sahip kurak iç ve doğu kesimlerde bu nedenle küçükbaş hayvancılık öne çıkar.

7. Tiftik keçisi yetiştiriciliğiyle özdeşleşen il aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Rize
• B) Antalya
• C) Ankara ✓
• D) Trabzon
• E) Hatay

Ankara ve çevresi, tiftik keçisi (Ankara keçisi) yetiştiriciliği ile tarih boyunca özdeşleşmiştir; bu keçinin yünü olan tiftik, dokumacılıkta önemli bir hammaddedir.

8. Bir sanayi tesisinin Karabük'te demir-çelik üretimine yönelmesinde en etkili faktör aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Bölgenin turizm potansiyelinin yüksek olması
• B) Bölgenin kömür ve demir cevheri kaynaklarına yakınlığı ✓
• C) Bölgenin Akdeniz iklimine sahip olması
• D) Bölgenin nüfus yoğunluğunun en az olması
• E) Bölgenin step bitki örtüsüne sahip olması

Demir-çelik üretiminde temel hammaddeler demir cevheri ve kömürdür (enerji kaynağı). Karabük, bu hammaddelere yakınlığı nedeniyle Türkiye'nin önemli demir-çelik sanayi merkezlerinden biri olmuştur; bu, sanayide hammaddeye yakınlık faktörünün tipik bir örneğidir.

9. Aşağıdakilerden hangisi sanayi tesislerinin kuruluş yeri seçiminde etkili olan faktörlerden biri değildir?

• A) Hammaddeye yakınlık
• B) Pazara (tüketici nüfusa) yakınlık
• C) Ulaşım imkanlarının elverişliliği
• D) Nitelikli iş gücüne erişim
• E) Bölgenin matematik konumunun enlem derecesi ✓

Sanayi kuruluş yeri seçiminde hammadde, pazar, ulaşım, enerji ve iş gücü gibi ekonomik-beşeri faktörler belirleyicidir. Bir yerin yalnızca enlem derecesi (matematik konumu) tek başına sanayi yer seçiminde doğrudan belirleyici bir ölçüt değildir.

10. Zeytin tarımının Ege ve Akdeniz kıyılarında yoğunlaşmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Bu bölgelerde kışların soğuk ve karlı geçmesi
• B) Zeytinin Akdeniz ikliminin kışı ılıman, yazı sıcak-kurak özelliğine uygun bir bitki olması ✓
• C) Bu bölgelerin step bitki örtüsüne sahip olması
• D) Zeytinin yüksek rakımlı soğuk bölgelerde yetişmesi
• E) Bu bölgelerin Doğu Anadolu'ya yakın olması

Zeytin, Akdeniz ikliminin tipik bir bitkisidir; kışın ılıman ve yağışlı, yazın sıcak ve kurak geçen iklim koşullarına uyum sağlamıştır. Bu nedenle Ege ve Akdeniz kıyı kuşağında yaygın olarak yetiştirilir.

11. Türkiye'de fındık üretimi hangi bölgede yoğunlaşmıştır?

• A) Ege
• B) Akdeniz
• C) Karadeniz ✓
• D) Marmara
• E) İç Anadolu

Türkiye dünyanın en büyük fındık üreticisidir; üretimin büyük çoğunluğu Karadeniz Bölgesi'nde (özellikle Giresun ve Trabzon) yapılmaktadır.

12. Zeytin üretiminin en yoğun olduğu bölge hangisidir?

• A) Karadeniz
• B) Ege ✓
• C) Akdeniz
• D) Marmara
• E) Doğu Anadolu

Ege Bölgesi, Türkiye'nin zeytin ve zeytinyağı üretiminin merkezi konumundadır; Ayvalık, İzmir ve Muğla bu üretimde öne çıkar.

13. Pamuk üretiminin en yoğun olduğu bölge hangisidir?

• A) Karadeniz
• B) Doğu Anadolu
• C) Güneydoğu Anadolu ve Çukurova ✓
• D) Marmara
• E) İç Anadolu

Pamuk üretimi özellikle Çukurova (Adana, Mersin) ve Güneydoğu Anadolu'da (Şanlıurfa - GAP projesiyle) yoğunlaşmaktadır.

14. Şeker pancarı üretiminin en yoğun olduğu bölge hangisidir?

• A) Ege
• B) Akdeniz
• C) İç Anadolu ✓
• D) Karadeniz
• E) Güneydoğu Anadolu

Şeker pancarı, İç Anadolu Bölgesi'nde geniş kuru tarım alanlarında yetiştirilir; Konya, Ankara ve Çorum bu üretimin merkezleridir.

15. Türkiye'nin en büyük bor rezervleri hangi ilde bulunmaktadır?

• A) Afyonkarahisar
• B) Bursa
• C) Kütahya ✓
• D) Balıkesir
• E) Eskişehir

Kütahya (Emet ve Bigadiç) ile Eskişehir (Kırka), Türkiye'nin en büyük bor rezervlerine ev sahipliği yapmaktadır.