Türkiye'nin Su Kaynakları
Türkiye'nin Su Kaynakları
Tamamen Türkiye toprakları içinde doğup denize dökülen en uzun akarsu aşağıdakilerden hangisidir?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (15 soru)
1. Tamamen Türkiye toprakları içinde doğup denize dökülen en uzun akarsu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Fırat
- B) Dicle
- C) Kızılırmak ✓
- D) Sakarya
- E) Gediz
Kızılırmak, Orta Anadolu'dan doğup Karadeniz'e dökülen ve tamamıyla Türkiye sınırları içinde akan en uzun akarsudur. Fırat ve Dicle daha uzundur; ancak Türkiye sınırları dışına çıkarlar.
2. Van Gölü'nün neden tuzlu (soda gölü) olduğunun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Karadeniz'e bağlı olması
- B) Aşırı yağış alması
- C) Kapalı havzada yer alması; gideğeninin (drenaj çıkışının) bulunmaması ve yüksek buharlaşma ✓
- D) Volkanik faaliyetin tuz üretmesi
- E) Deniz altında kalıp sonradan yükselmesi
Van Gölü kapalı bir havzada yer alır; buraya akan sular denize ulaşacak çıkış bulamaz. Yüksek buharlaşma su hacmini azaltırken, mineraller (özellikle sodyum karbonat) birikir; bu nedenle göl tuzlu ve sodalıdır.
3. Türkiye'nin en büyük tatlı su gölü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Van Gölü
- B) Tuz Gölü
- C) Beyşehir Gölü ✓
- D) Eğirdir Gölü
- E) İznik Gölü
Beyşehir Gölü, Türkiye'nin en büyük tatlı su gölüdür. Van Gölü (tuzlu) ve Tuz Gölü (tuzlu/sodalı) tatlı su gölü değildir; Beyşehir ise tatlı su kategorisinde birincisidir.
4. Atatürk Barajı hangi akarsu üzerinde inşa edilmiştir?
- A) Dicle
- B) Kızılırmak
- C) Sakarya
- D) Fırat ✓
- E) Yeşilırmak
Atatürk Barajı, Güneydoğu Anadolu'da Fırat Nehri üzerinde inşa edilmiş ve Türkiye'nin en büyük barajıdır. GAP kapsamında sulama ve enerji amacıyla kullanılmaktadır.
5. Fırat ve Dicle nehirleri hangi denize (körfeze) dökülür?
- A) Karadeniz
- B) Akdeniz
- C) Hazar Denizi
- D) Basra Körfezi ✓
- E) Kızıl Deniz
Fırat ve Dicle, Türkiye'den doğup Suriye ve Irak üzerinden birleşerek Şattülarap adını alır ve Basra Körfezi'ne dökülür.
6. Türkiye'nin en büyük gölü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Tuz Gölü
- B) Beyşehir Gölü
- C) Van Gölü ✓
- D) Eğirdir Gölü
- E) Sapanca Gölü
Van Gölü, yaklaşık 3.713 km² yüzölçümü ile Türkiye'nin en büyük gölüdür. Tuzlu (soda) bir göl olup Doğu Anadolu Bölgesi'ndedir.
7. Gediz Nehri hangi denize dökülür?
- A) Karadeniz
- B) Marmara Denizi
- C) Ege Denizi ✓
- D) Akdeniz
- E) Hazar Denizi
Gediz Nehri, Ege Bölgesi'nde İzmir yakınlarında Ege Denizi'ne dökülür. Büyük Menderes ve Küçük Menderes ile birlikte Ege Bölgesi'nin başlıca akarsularındandır.
8. Su havzası kavramı en doğru biçimde aşağıdakilerden hangisiyle tanımlanır?
- A) Bir göl çevresindeki şehirlerin toplamı
- B) Bir akarsuya ya da denize dökülen suların toplandığı coğrafi alan ✓
- C) Barajın su tuttuğu rezervuar
- D) Yağış miktarı en yüksek olan bölge
- E) Yeraltı suyu tabakasının bulunduğu alan
Su havzası (drenaj havzası), tüm yağış sularının belirli bir akarsuya ya da iç denize/göle doğru aktığı coğrafi sınırlarla çevrili bölgedir. Havza sınırları genellikle su bölümü çizgisiyle (sıradağ tepeleriyle) belirlenir.
9. Türkiye'nin su kaynakları üzerindeki sınır ötesi anlaşmazlıklar özellikle hangi akarsu havzasında yoğunlaşmaktadır?
- A) Kızılırmak havzası
- B) Sakarya havzası
- C) Fırat-Dicle havzası ✓
- D) Gediz-Menderes havzası
- E) Meriç havzası
Fırat ve Dicle nehirleri Türkiye'den doğup Suriye ve Irak üzerinden Basra Körfezi'ne ulaştığından, bu havzada üç ülke arasında su paylaşımı konusunda kronik gerilimler yaşanmaktadır.
10. Tuz Gölü'nün özellikleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Derin ve tatlı su gölüdür; Türkiye'nin en büyük tatlı su rezervidir
- B) Sığ, tuzlu ve iç drenajlı bir göldür; buharlaşma nedeniyle yaz aylarında kuruyabilir ✓
- C) Karadeniz'e bağlanan bir kanalı vardır
- D) Volkanik set sonucu oluşmuştur
- E) Doğu Anadolu'nun en yüksek noktasında yer alır
Tuz Gölü, İç Anadolu'da yer alan sığ, tuzlu ve kapalı havza gölüdür. Yaz aylarında yüksek buharlaşma nedeniyle gölün büyük kısmı kurur ve tuz tablası hâlini alır; tuz üretimi bu dönemde yapılır.
11. Sakarya Nehri hangi denize dökülür?
- A) Ege Denizi
- B) Akdeniz
- C) Karadeniz ✓
- D) Marmara Denizi
- E) Hazar Denizi
Sakarya Nehri, İç Anadolu'dan doğup kuzeye akarak Karadeniz'e dökülür. Kızılırmak ve Yeşilırmak ile birlikte Karadeniz havzasının önemli akarsularından biridir.
12. Aşağıdaki göl-özellik eşleştirmelerinden hangisi YANLIŞTIR?
- A) Van Gölü – Türkiye'nin en büyük gölü – tuzlu (soda)
- B) Tuz Gölü – sığ, tuzlu, yaz aylarında kuruyabilir
- C) Beyşehir Gölü – Türkiye'nin en büyük tatlı su gölü
- D) Eğirdir Gölü – tatlı su, Isparta yakınlarında
- E) Sapanca Gölü – Doğu Anadolu'da volkanik set gölü ✓
Sapanca Gölü, Doğu Anadolu'da değil Kocaeli-Sakarya çevresinde (Marmara yakını) yer alan tatlı su gölüdür ve İstanbul ile Kocaeli'nin içme suyu kaynaklarından biridir. Volkanik set gölü olan Van Gölü'dür.
13. Türkiye'nin tamamıyla kendi sınırları içinde kalan en uzun akarsuyu hangisidir?
- A) Fırat
- B) Dicle
- C) Kızılırmak ✓
- D) Sakarya
- E) Yeşilırmak
Kızılırmak, yaklaşık 1355 km uzunluğuyla Türkiye'nin tamamıyla kendi sınırları içinde kalan en uzun akarsuyudur.
14. Türkiye'nin en büyük gölü hangisidir?
- A) Tuz Gölü
- B) Beyşehir Gölü
- C) Van Gölü ✓
- D) Eğirdir Gölü
- E) İznik Gölü
Van Gölü, yaklaşık 3574 km² yüzölçümüyle Türkiye'nin en büyük gölüdür.
15. Tuz Gölü'nün suyu içilemez; bunun temel nedeni nedir?
- A) Çok soğuk olması
- B) Yüksek tuzluluk ve soda içermesi ✓
- C) Çok tatlı olması
- D) Kirli olması
- E) Çok sığ olması
Tuz Gölü, kapalı havzada yüksek buharlaşma nedeniyle birikim yapmış yüksek tuz ve soda (Na₂CO₃) konsantrasyonuna sahiptir.