GUNCEL - turkiye guncel (Bölüm 2)

1. Türkiye'nin G20 üyeliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

• A) Türkiye G20'nin kurucu üyesi değildir
• B) Türkiye G20'de oy hakkına sahip değildir
• C) Türkiye G20'ye gözlemci statüsünde katılmaktadır
• D) Türkiye G20'nin daimi üyesi olup 2015'te dönem başkanlığı yapmıştır ✓
• E) Türkiye G20'ye 2010 yılında katılmıştır

Türkiye, G20'nin kurucu üyeleri arasında yer almakta olup 2015 yılında G20 dönem başkanlığını üstlenmiştir. 2015 G20 Liderler Zirvesi Antalya'da düzenlenmiştir.

2. Türkiye'nin 2023 yılında açıkladığı 'Türkiye Yüzyılı' vizyonuna göre aşağıdaki hedeflerden hangisi bu vizyon kapsamında öncelikli olarak belirlenmiştir?

• A) Teknoloji, enerji ve savunmada dışa bağımlılığı azaltarak 2053 ve 2071 hedeflerine ulaşmak ✓
• B) NATO üyeliğinden çıkarak bağımsız bir dış politika izlemek
• C) Cumhuriyetin 100. yılı olan 2023'te dünyanın ilk 10 ekonomisi arasına girmek
• D) Nüfusu 2050 yılına kadar 100 milyonun üzerine çıkarmak
• E) 2030 yılına kadar tamamen yenilenebilir enerji kullanımına geçmek

'Türkiye Yüzyılı' vizyonu; 2053 (Fetih'in 600. yılı) ve 2071 (Malazgirt'in 1000. yılı) hedef yıllarını esas alarak teknolojik bağımsızlık, enerji güvenliği ve savunma sanayii güçlendirmesini ön plana çıkarmaktadır. B şıkkındaki 'ilk 10 ekonomi' hedefi 2023 için konulan bir vizyon sloganıydı ancak bu şık 'Türkiye Yüzyılı' vizyonunun özünü değil yalnızca kısa vadeli bir hedefi yansıtmaktadır.

3. Türkiye, 2023 yılında imzalanan Tahıl Koridoru Anlaşması'nın uzatılmasına arabuluculuk yapmıştır. Bu anlaşmayla doğrudan ilgili olan uluslararası kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Birleşmiş Milletler (BM) ✓
• B) Avrupa Birliği (AB)
• C) NATO
• D) Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ)
• E) Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ)

Karadeniz Tahıl Koridoru Anlaşması; Türkiye, BM, Ukrayna ve Rusya arasında İstanbul'da imzalanmıştır. BM'nin etkin arabuluculuğuyla hayata geçirilen bu anlaşma, Ukrayna'nın tahıl ihracatının sürdürülmesini sağlamayı amaçlamıştır. Türkiye bu süreçte tarafsız arabulucu rolünü üstlenmiştir.

4. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde anayasa değişikliklerinin halk oylamasına sunulabilmesi için gerekli olan asgari oy oranı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Tüm üyelerin oybirliği (600 ov)
• B) Üye tam sayısının salt çoğunluğu (301 oy)
• C) Üye tam sayısının beşte üçü (360 oy) ✓
• D) Üye tam sayısının üçte ikisi (400 oy)
• E) Üye tam sayısının dörtte üçü (450 oy)

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 175. maddesine göre; anayasa değişiklik teklifleri üye tam sayısının beşte üçü (360) ile üçte ikisinden az (400'den az) oy alırsa Cumhurbaşkanı bu değişikliği halkoyuna sunabilir ya da bir kez daha görüşülmek üzere Meclis'e iade edebilir. 360 oy, halkoylamasına sunulabilecek asgari eşiktir.

5. Türkiye'nin savunma sanayiindeki yerli üretim kapasitesini artırmak amacıyla kurulan ve yönetimini doğrudan Cumhurbaşkanlığı'na bağlayan kurum aşağıdakilerden hangisidir?

• A) ROKETSAN
• B) Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) ✓
• C) ASELSAN
• D) TÜBİTAK Savunma Araştırmaları Enstitüsü
• E) Milli Savunma Bakanlığı Tedarik Dairesi

Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB), 2017 yılında yürürlüğe giren Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi kapsamında doğrudan Cumhurbaşkanlığı'na bağlanmıştır. SSB; savunma projelerinin planlanması, yerli üreticilerin desteklenmesi ve ihracat koordinasyonunu üstlenen üst kurumdur. ASELSAN ve ROKETSAN ise SSB'ye bağlı savunma şirketleridir.

6. Türkiye'nin 2023 genel seçimlerinde uygulanan seçim barajı yüzde kaç olarak belirlenmiştir?

• A) %10
• B) %3
• C) %7
• D) %12
• E) %5 ✓

2023 genel seçimleri, seçim barajının %10'dan %7'ye indirilmesinin ardından yapılmıştır; ancak seçim öncesinde yapılan bir düzenlemeyle baraj %7'den %5'e daha da düşürülmüştür. 14 Mayıs 2023 seçimleri %5 barajıyla gerçekleştirilmiştir. Bu değişiklik, daha küçük partilerin Meclis'e girebilmesine zemin hazırlamıştır.

7. Türkiye Merkez Bankası'nın temel para politikası aracı olan politika faizinin resmi adı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Bankalararası para piyasası faizi
• B) Zorunlu karşılık oranı
• C) Gecelik borç verme faizi
• D) Reeskont faizi
• E) Bir haftalık repo ihale faiz oranı ✓

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) temel politika faizi, 'bir haftalık repo ihale faiz oranı' olarak adlandırılmaktadır. Bu oran, bankaların merkez bankasından bir haftalık vadede borçlanırken ödedikleri faiz oranını ifade eder ve piyasalardaki likiditeyi yönlendiren en kritik araçtır.

8. Türkiye'de 2022 yılında yürürlüğe giren ve 'dezenformasyon suçu' olarak kamuoyunda tartışılan düzenleme hangi kanunda yapılan değişiklikle hayata geçirilmiştir?

• A) Türk Ceza Kanunu ✓
• B) İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun (5651 sayılı Kanun)
• C) Kişisel Verilerin Korunması Kanunu
• D) Basın Kanunu
• E) Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun

2022 yılında yapılan yasal düzenlemede 'yanlış bilgi yaymak' ile ilgili suç tanımı Türk Ceza Kanunu'na (TCK) eklenen maddelerle hukuki zemine oturtulmuştur. Söz konusu düzenlemeyle 'halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yaymak' üç yıla kadar hapis cezasını gerektiren bir suç olarak tanımlanmış ve kamuoyunda geniş çaplı tartışmalara yol açmıştır.

9. Türkiye'nin NATO bünyesinde yürüttüğü ve komuta yapısını üstlendiği deniz operasyonu aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Deniz Zaferi Harekâtı
• B) Operasyon Okyanuslar Kalkanı
• C) Operasyon Deniz Kalkanı
• D) Operasyon Aktif Çaba
• E) NATO Daimi Deniz Kuvvetleri-2 (SNMG-2) ✓

Türkiye, NATO bünyesindeki SNMG-2 (Standing NATO Maritime Group 2 – NATO Daimi Deniz Kuvvetleri-2) görev grubunun komutasını dönemsel olarak üstlenmektedir. Bu yapı, Akdeniz ve çevre denizlerde NATO'nun sürekli deniz varlığını sağlayan iki kalıcı deniz görev grubundan biridir. Türk deniz kuvvetleri bu yapıda etkin rol oynamaktadır.

10. Türkiye'de 2023 yılı itibarıyla elektrik üretiminde en yüksek paya sahip kaynak aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Güneş enerjisi
• B) Kömür (linyit dahil) ✓
• C) Hidroelektrik
• D) Doğalgaz
• E) Rüzgar enerjisi

Türkiye'nin elektrik üretim portföyü incelendiğinde, kömür (taş kömürü ve linyit toplamı) ile hidroelektrik kaynaklarının ön plana çıktığı görülmektedir. 2023 yılı verilerine göre kömür kaynaklı üretim, yıllık toplam üretimdeki payıyla lider konumdadır. Hidroelektrik ise yağış koşullarına bağlı olarak yıldan yıla değişmekte; kuraklık dönemlerinde kömürün payı belirgin biçimde artmaktadır.

11. Türkiye'nin 2023 yılında imzaladığı ve ülkeye yönelik doğrudan yabancı yatırımları artırmayı amaçlayan 'Orta Vadeli Program'da öngörülen büyüme hedefi yüzde kaçtır?

• A) %2,5
• B) %4,0
• C) %6,5
• D) %5,0 ✓
• E) %8,0

Türkiye'nin 2024-2026 dönemini kapsayan Orta Vadeli Programı (OVP), program dönemi için ortalama %5 büyüme hedefini öngörmektedir. OVP aynı zamanda enflasyonla mücadele, cari açığın düşürülmesi ve mali disiplinin yeniden tesisi gibi temel önceliklerini de belirlemiştir.

12. Türkiye'nin ilk yerli ve milli muharebe uçağı olarak geliştirilen KAAN'ın ilk uçuşu hangi yılda gerçekleştirilmiştir?

• A) 2021
• B) 2025
• C) 2024
• D) 2023 ✓
• E) 2022

Türkiye'nin yerli ve milli muharebe uçağı KAAN (TF-X), 18 Şubat 2023 tarihinde Ankara Mürted Hava Üssü'nden ilk uçuşunu başarıyla gerçekleştirmiştir. TAI (Türk Havacılık ve Uzay Sanayii) tarafından geliştirilen KAAN, 5. nesil muharebe uçağı özelliklerine sahip olması hedefiyle tasarlanmıştır.

13. Türkiye'de Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçilmesiyle birlikte kaldırılan makam aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı
• B) Anayasa Mahkemesi Başkanlığı
• C) Genelkurmay Başkanlığı
• D) Danıştay Başkanlığı
• E) Başbakanlık ✓

2017 anayasa referandumuyla onaylanan ve 2018 seçimlerinin ardından yürürlüğe giren Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi kapsamında Başbakanlık makamı lağvedilmiştir. Yürütme yetkisi tek elde toplanarak Cumhurbaşkanı'na devredilmiş; Bakanlar Kurulu yerine Cumhurbaşkanlığı kabinesi oluşturulmuştur.

14. Türkiye'nin 2023-2024 döneminde dönem başkanlığını üstlendiği uluslararası ekonomik işbirliği platformu aşağıdakilerden hangisidir?

• A) G-20
• B) OECD
• C) BRICS
• D) Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT/ECO)
• E) D-8 (Gelişen Sekizler) ✓

D-8 (Developing Eight – Gelişen Sekizler), Türkiye'nin öncülüğünde 1997 yılında kurulan ve Bangladeş, Endonezya, İran, Malezya, Mısır, Nijerya ile Pakistan'ı kapsayan bir ekonomik işbirliği platformudur. Türkiye, bu örgütün dönem başkanlığını belirli aralıklarla üstlenmekte ve platformun vizyonunun geliştirilmesinde etkin rol oynamaktadır.

15. Türkiye'de 2022 yılında yürürlüğe giren ve kadına yönelik şiddetle mücadele kapsamındaki temel yasal düzenlemelerden biri olan uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Nafaka sürelerini sınırlayan kanun değişikliği
• B) Boşanma davalarında zorunlu arabuluculuk uygulamasının kaldırılması
• C) Aile içi şiddeti ayrı bir suç olarak TCK'ya ekleyen düzenleme
• D) Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri'nin (ŞÖNİM) tüm illerde zorunlu hale getirilmesi ✓
• E) Türkiye'nin İstanbul Sözleşmesi'ne yeniden katılması

Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri (ŞÖNİM), 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamında kurulmuştur. Bu merkezlerin tüm il merkezlerinde zorunlu hizmet vermesi öngörülmüş; kurumlar, şiddet mağdurlarına psikososyal destek, hukuki rehberlik ve barınma yönlendirmesi sağlamaktadır. Türkiye, İstanbul Sözleşmesi'nden 2021 yılında çekilmiş olup yeniden katılım henüz gerçekleşmemiştir.

16. Türkiye'nin 2023 yılında açıkladığı 'Yeşil Mutabakat Eylem Planı' kapsamında 2053 yılına kadar ulaşmayı hedeflediği karbon nötrlüğü hedefi doğrultusunda hangi alanda en kapsamlı dönüşüm programı başlatılmıştır?

• A) Konut sektöründe kömür yakıtının kaldırılması
• B) Sanayide doğalgaz kullanımının tamamen yasaklanması
• C) Ulaşımda elektrikli araç kullanım zorunluluğu
• D) Enerji sektöründe yenilenebilir kaynaklara geçiş ✓
• E) Tarım sektöründe organik üretim zorunluluğu

Türkiye'nin 2053 net sıfır emisyon hedefi çerçevesinde en kapsamlı dönüşüm programı enerji sektöründe yürütülmektedir. Güneş, rüzgâr ve hidroelektrik kapasitesinin artırılması öncelikli alan olarak belirlenmiş; YEKA (Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları) ihaleleri bu kapsamda genişletilmiştir.

17. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin 2024 yılı itibarıyla sahip olduğu toplam milletvekili sayısı ile bu sandalyelerin seçim sistemi açısından temel belirleyicisi aşağıdakilerden hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

• A) 550 milletvekili – dar bölge sistemi
• B) 650 milletvekili – çift turlu nispi temsil
• C) 600 milletvekili – tek turlu çoğunluk sistemi
• D) 600 milletvekili – d'Hondt yöntemiyle nispi temsil ✓
• E) 550 milletvekili – d'Hondt yöntemiyle nispi temsil

2017 Anayasa referandumu ile milletvekili sayısı 550'den 600'e çıkarılmıştır. Türkiye'de milletvekili seçimlerinde d'Hondt yöntemi esas alınan nispi temsil sistemi uygulanmakta, seçim çevreleri il bazında belirlenmektedir.

18. Türkiye'nin 2023 yılında ev sahipliği yaptığı ve İstanbul merkezli olarak gerçekleştirilen hangi uluslararası zirve, küresel ekonomik yönetişim açısından tarihi bir katılım rekoru kırmıştır?

• A) NATO Zirvesi
• B) G20 Liderler Zirvesi
• C) Dünya Ekonomik Forumu Türkiye Toplantısı
• D) İslam İşbirliği Teşkilatı Olağanüstü Zirvesi
• E) Antalya Diplomasi Forumu ✓

Antalya Diplomasi Forumu, Türk dış politikasının çok boyutlu yapısını yansıtan ve her yıl Antalya'da düzenlenen üst düzey bir diplomatik platform olarak öne çıkmaktadır. 2023 yılında katılım rekorları kıran forum, bölgesel ve küresel meselelerin tartışıldığı önemli bir zemin hâline gelmiştir.

19. Türkiye'nin TEKNOFEST kapsamında geliştirilen ve 2023-2024 döneminde operasyonel kabiliyete ulaştığı ilan edilen insansız deniz aracı hangisidir?

• A) ULAQ ✓
• B) ATMACA
• C) GEZGIN
• D) AKINCILAR
• E) BAYRAKTAR TB3

ULAQ, Türkiye'nin yerli imkânlarla geliştirdiği ilk silahlı insansız deniz yüzey aracıdır (İDYA). METEKSAN Savunma ve ARES Tersanesi iş birliğiyle üretilen ULAQ, deniz güvenliği ve asimetrik tehditlere karşı kullanılmak üzere tasarlanmış olup operasyonel yeteneklere kavuşması savunma sanayii açısından önemli bir dönüm noktasıdır.

20. Türkiye'de 2024 yılında yürürlüğe giren 'Dezenformasyon Yasası' olarak da bilinen düzenleme hangi kanun kapsamında ele alınmaktadır ve temel hedef kitlesi kimlerdir?

• A) Türk Ceza Kanunu – yalnızca yabancı uyruklu gazeteciler
• B) TCK 217/A maddesi – kamuoyunu yanıltıcı bilgi yayan herkes ✓
• C) İnternet Kanunu – sosyal medya şirketleri
• D) Radyo ve Televizyon Kanunu – yayıncı kuruluşlar
• E) Basın Kanunu – yalnızca yazılı basın mensupları

7418 sayılı Kanun ile Türk Ceza Kanunu'na eklenen 217/A maddesi 'halk arasında korku ve panik yaratmaya elverişli yanlış bilgiyi alenen yaymak' eylemini suç olarak tanımlamaktadır. Düzenleme, sosyal medya kullanıcıları dahil kamuoyunu yanıltıcı bilgi yayan herkesi kapsamakta olup basın özgürlüğü tartışmalarının odağında yer almaktadır.

21. Türkiye Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi'nde Cumhurbaşkanı yardımcılarının atanma ve görevden alınma yetkisi kime aittir ve bu kişiler parlamentoya karşı sorumlu mudur?

• A) Bakanlar Kuruluna aittir; Cumhurbaşkanına karşı sorumludurlar
• B) TBMM'ye aittir; TBMM'ye karşı sorumludurlar
• C) Anayasa Mahkemesi onayıyla Cumhurbaşkanınca atanır
• D) Cumhurbaşkanına aittir; yalnızca Cumhurbaşkanına karşı sorumludurlar ✓
• E) Cumhurbaşkanına aittir; TBMM'ye karşı sorumludurlar

2017 Anayasa değişiklikleriyle kurulan Cumhurbaşkanlığı hükûmet sisteminde Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır. Bu kişiler yalnızca Cumhurbaşkanına karşı sorumlu olup TBMM'ye karşı siyasi sorumlulukları bulunmamaktadır; TBMM'nin güvensizlik oyu yetkileri ortadan kalkmıştır.

22. Türkiye'nin 2023 genel seçimlerinde uygulanan yüzde kaçlık seçim barajı ve bu barajın hangi seçim döngüsünde düşürüldüğüne ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

• A) %7'ye indirilmiş, 2021 yılında yapılan yasal düzenlemeyle ✓
• B) %7'ye indirilmiş, 2022 yılında yapılan yasal düzenlemeyle
• C) %5'e indirilmiş, 2021 yılında yapılan anayasa değişikliğiyle
• D) %10 baraj korunmuş, herhangi bir değişiklik yapılmamıştır
• E) %3'e indirilmiş, AB uyum süreci kapsamında

Türkiye'de seçim barajı, 2021 yılında 6084 sayılı Kanun ile %10'dan %7'ye indirilmiştir. Bu değişiklik 2023 genel seçimlerinde ilk kez uygulanmış; barajın düşürülmesi küçük partilerin meclise girme olasılığını artırmış, ittifak siyasetinin yapısını da etkilemiştir.

23. Türkiye'nin 2023-2024 döneminde Orta Koridor (Trans-Hazar) güzergâhını kullanarak hangi ülkelerle kurduğu enerji ve lojistik ittifakı, Rusya'yı devre dışı bırakan yeni bir ihracat hattı olarak öne çıkmaktadır?

• A) Azerbaycan – Gürcistan – Türkiye üzerinden Avrupa ✓
• B) Irak – Suriye – Lübnan
• C) İran – Pakistan – Hindistan
• D) Kazakistan – Rusya – Türkiye
• E) Ermenistan – Ukrayna – Moldova

Orta Koridor (Trans-Hazar Uluslararası Taşıma Güzergâhı), Orta Asya'yı Azerbaycan ve Gürcistan üzerinden Türkiye'ye ve buradan Avrupa'ya bağlamaktadır. Rusya-Ukrayna Savaşı'nın ardından bu güzergâhın önemi stratejik açıdan büyük ölçüde artmış; Türkiye hem enerji hem de ticaret lojistiğinde kilit aktör konumuna gelmiştir.

24. Türkiye'de 2024 yılı itibarıyla yürütülen 'Kentsel Dönüşüm' sürecinde deprem riskli yapıların yenilenmesinde başvurulan temel hukuki dayanak ve uygulamayı yürüten kurum hangisidir?

• A) 3194 sayılı İmar Kanunu – Belediyeler
• B) 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu – Hazine ve Maliye Bakanlığı
• C) 5393 sayılı Belediye Kanunu – Büyükşehir Belediyeleri
• D) 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Kanunu – Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ✓
• E) 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Kanunu – AFAD

Kentsel dönüşümün temel yasal dayanağı 6306 sayılı 'Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'dur. Uygulama yetkisi esas itibarıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nda olup 2023 Kahramanmaraş depremleri sonrasında bu kanun kapsamındaki uygulamalar hız kazanmıştır.

25. Türkiye'nin uzay ajansı TUA (Türkiye Uzay Ajansı) tarafından kamuoyuyla paylaşılan 2033 Uzay Vizyonu'nun birincil hedefi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Güneş sistemi dışına ilk Türk uzay aracını göndermek
• B) Mars'ta Türk bilim üssü kurmak
• C) Türkiye'nin kendi üretimi roketle uydu fırlatma kapasitesine kavuşması
• D) Ay'a Türk yapımı araç indirmek ✓
• E) Uluslararası Uzay İstasyonu'na Türk astronot göndermek

TUA tarafından açıklanan Ulusal Uzay Programı'nın sembolik ve teknik zirvesi 2033 yılına kadar Ay'a Türk yapımı bir araç indirmektir. Bu hedef; yerli roket geliştirme, uydu teknolojileri ve uluslararası iş birlikleriyle desteklenmekte olup programın ilk somut adımı olan AYAP (Ay'a Yolculuk Programı) hayata geçirilmiştir.