Dünya Siyaseti ve Uluslararası Örgütler

1. BM Güvenlik Konseyi'nin 5 daimi üyesinden biri değildir?

• A) ABD
• B) Rusya
• C) Almanya ✓
• D) Çin
• E) Fransa

BM Güvenlik Konseyi'nin 5 daimi üyesi (P5): ABD, Rusya, Çin, Fransa ve Birleşik Krallık'tır. Almanya daimi üye değildir; ancak G4 ülkesi olarak daimi üyelik talep etmektedir.

2. NATO Antlaşması'nın 'Madde 5' ilkesi ne anlama gelir?

• A) Tüm üyeler nükleer silah paylaşımına tabidir.
• B) Bir üyeye yapılan silahlı saldırı tüm üyelere yapılmış sayılır. ✓
• C) Üyeler yıllık GSYİH'larının %2'sini savunmaya harcamak zorundadır.
• D) Üyeler arasındaki ticaret anlaşmazlıkları NATO tahkimiyle çözülür.
• E) Üyeler büyük nükleer kararlar için oy birliği aramak zorundadır.

Madde 5, NATO'nun kolektif savunma ilkesini düzenler: üyelerden birine silahlı saldırı gerçekleşirse bu saldırı tüm ittifak üyelerine yapılmış sayılır ve ortak savunma mekanizması devreye girer.

3. Türkiye NATO'ya hangi yılda katılmıştır?

• A) 1945
• B) 1949
• C) 1952 ✓
• D) 1963
• E) 1980

Türkiye, Yunanistan ile birlikte 1952 yılında NATO'ya katılmıştır. NATO'nun kuruluşu 1949'dadır; Türkiye kurucu üye değildir.

4. Rusya'nın Ukrayna'ya tam ölçekli askeri saldırısı hangi tarihte başlamıştır?

• A) Ocak 2021
• B) Kasım 2021
• C) Şubat 2022 ✓
• D) Ekim 2022
• E) Mart 2023

Rusya, 24 Şubat 2022'de Ukrayna'ya tam ölçekli askeri saldırı başlattı. Bu, 2014'teki Kırım ilhakı ve Donbas çatışmalarından farklı olarak Avrupa'nın tamamını etkileyen büyük çaplı bir savaşın başlangıcı oldu.

5. 2023 yılında NATO'ya katılan ülke hangisidir?

• A) İsveç
• B) Finlandiya ✓
• C) Ukrayna
• D) Avustralya
• E) Japonya

Finlandiya, Şubat 2023'te NATO'nun 31. üyesi oldu. İsveç ise Mart 2024'te 32. üye olarak katıldı. İkisi de onlarca yıllık askeri tarafsızlık politikasını Ukrayna savaşının ardından sona erdirdi.

6. BM Güvenlik Konseyi'nin toplam üye sayısı kaçtır?

• A) 5
• B) 10
• C) 15 ✓
• D) 20
• E) 25

BM Güvenlik Konseyi 15 üyeden oluşur: 5 daimi üye (P5) ve Genel Kurul tarafından 2 yıllık dönemler için seçilen 10 geçici üye.

7. BRICS grubunun kurucu üyelerinden biri değildir?

• A) Brezilya
• B) Rusya
• C) Türkiye ✓
• D) Hindistan
• E) Çin

BRICS'in kurucu üyeleri Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika'dır (Güney Afrika 2010'da katıldı). Türkiye BRICS üyesi değildir; SCO'ya gözlemci statüsünde katılım süreci yürütmektedir.

8. BM'nin genel merkezi hangi şehirdedir?

• A) Cenevre
• B) Brüksel
• C) Lahey
• D) New York ✓
• E) Paris

BM Genel Merkezi New York'ta bulunmaktadır. Cenevre'de ise BM Avrupa ofisi ve pek çok BM kuruluşu yer almaktadır. Uluslararası Adalet Divanı Lahey'de, NATO'nun genel merkezi ise Brüksel'dedir.

9. Avrupa Birliği'nin Türkiye'ye yönelik tam üyelik müzakereleri resmen hangi yılda başlamıştır?

• A) 1987
• B) 1999
• C) 2002
• D) 2005 ✓
• E) 2013

AB tam üyelik müzakereleri Türkiye ile Ekim 2005'te resmen başlatılmıştır. Türkiye 1987'de ortaklık başvurusu yapmış, 1999'da aday ülke statüsü kazanmıştır.

10. İklim değişikliğiyle mücadelede Paris Anlaşması'nın temel hedefi nedir?

• A) Okyanus plastik kirliliğini sıfırlamak
• B) Küresel ortalama sıcaklık artışını sanayi öncesine göre 1,5-2°C ile sınırlamak ✓
• C) Tüm ülkelerin 2030'a kadar sıfır emisyona ulaşması
• D) Fosil yakıt ticaretini yasaklamak
• E) Nükleer santrallerin kapatılmasını sağlamak

2015 yılında imzalanan Paris Anlaşması'nın temel hedefi; küresel ortalama sıcaklık artışını sanayi öncesi dönemin 2°C üzerinde sınırlamak, mümkünse 1,5°C ile tutmaktır. Bu hedef için ülkeler ulusal katkı beyanlarını (NDC) BM'ye sunar.

11. BM Güvenlik Konseyi'nin daimi üyeleri hangileridir?

• A) ABD, Rusya, Çin, Fransa, Almanya
• B) ABD, Rusya, Çin, Fransa, İngiltere ✓
• C) ABD, Rusya, Çin, İngiltere, Japonya
• D) ABD, Rusya, AB, Çin, Hindistan
• E) ABD, Rusya, Çin, Fransa, İtalya

BM Güvenlik Konseyi'nin 5 daimi (veto hakkına sahip) üyesi şunlardır: ABD, Rusya Federasyonu, Çin Halk Cumhuriyeti, Fransa ve Birleşik Krallık.

12. Finlandiya NATO'ya hangi yıl katılmıştır?

• A) 2022
• B) 2023 ✓
• C) 2024
• D) 2025
• E) 2021

Finlandiya, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından Nisan 2023'te NATO'ya katılmıştır. Bu adım; Finlandiya'nın onlarca yıllık tarafsızlık politikasından vazgeçmesi bakımından tarihi bir kırılma noktasıdır.

13. İsveç NATO'ya hangi yılda katılmıştır?

• A) 2022
• B) 2023
• C) 2024 ✓
• D) 2025
• E) 2021

İsveç, Mart 2024'te NATO'ya 32. üye olarak katılmıştır. Türkiye, İsveç'in üyeliğine ilişkin onay sürecini Ocak 2024'te tamamlamıştır.

14. BRICS grubu başlangıçta hangi ülkelerden oluşmaktaydı?

• A) Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin, Güney Afrika ✓
• B) Brezilya, Romanya, İran, Çin, Suudi Arabistan
• C) Bolivya, Rusya, Irak, Çin, Arjantin
• D) Brezilya, Rusya, Hindistan, Kuveyt, Sudan
• E) Bolivya, Romanya, Endonezya, Çin, Singapur

BRICS; Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika'nın kısaltmasıdır. Gelişmekte olan büyük ekonomilerin oluşturduğu bu grup 2024'te genişleme sürecine girmiştir.