GUNCEL - turkiye guncel (Bölüm 3)

1. Türkiye'de 2023 yılındaki seçim sürecinde ilk kez uygulanan 'Cumhurbaşkanlığı seçiminde ikinci tur' mekanizması hangi anayasal koşula bağlıdır?

• A) İlk turda iki adayın oyları eşit çıkarsa
• B) Seçime katılım %50'nin altında kalırsa
• C) Anayasa Mahkemesi ilk turu iptal ederse
• D) Hiçbir aday geçerli oyların %40'ını geçemezse
• E) Hiçbir aday geçerli oyların %50+1'ini alamazsa ✓

Türkiye Anayasası'nın 101. maddesine göre Cumhurbaşkanlığı seçiminin birinci turunda geçerli oyların salt çoğunluğunu (yüzde elli artı bir) alan aday Cumhurbaşkanı seçilmiş olur. Bu çoğunluk sağlanamazsa ilk iki aday arasında ikinci tur yapılır. 2023 seçimlerinde bu mekanizma tarihte ilk kez devreye girmiştir.

2. Türkiye'nin savunma sanayii alanında 2024 yılı itibarıyla %80'i aşan bir hedef olarak öne çıkan kavram hangisidir ve bu oran neyi ifade etmektedir?

• A) Arge yatırım oranı – savunma bütçesinin AR-GE'ye ayrılan kısmı
• B) Offset oranı – yabancı tedarikçilere yaptırılan yerli üretim payı
• C) İhracat artış oranı – bir önceki yıla göre savunma ihracatındaki büyüme
• D) Yerlilik oranı – savunma ihtiyaçlarının yurt içinden karşılanma payı ✓
• E) Personel yerlilik oranı – Türk mühendis istihdamı

Savunma sanayiinde 'yerlilik oranı', Türkiye'nin savunma ve güvenlik ihtiyaçlarını yurt içinde üretilen sistem ve ekipmanlarla karşılama payını ifade etmektedir. SSB (Savunma Sanayii Başkanlığı) bu oranın %20'den %80'in üzerine çıkarılmasını temel hedef olarak benimsemiştir. 2023-2024 verileri bu hedefe yaklaşıldığını ortaya koymaktadır.

3. Türkiye'de 2024 yılında yerel seçimler sonrasında büyükşehir belediyelerinin siyasi dağılımı değerlendirildiğinde, Cumhuriyet Halk Partisi'nin kazandığı büyükşehir sayısı kaçtır?

• A) 21
• B) 35
• C) 14 ✓
• D) 7
• E) 10

31 Mart 2024 yerel seçimlerinde CHP, İstanbul ve Ankara dahil 14 büyükşehir belediyesini kazanarak Türkiye yerel siyasetinde önemli bir güç dengesi değişimine yol açmıştır. AK Parti'nin önceki dönemlerde hâkim olduğu bazı büyükşehirler CHP'ye geçmiş; bu sonuç ulusal siyasi dengelerin okunmasında kritik bir referans noktası hâline gelmiştir.

4. Türkiye'nin Suriye politikasında 2024 yılı sonu itibarıyla belirleyici olan 'güvenli bölge' konsepti öncelikle hangi tehdidi engellemeye yönelik tasarlanmıştır?

• A) IŞİD artıklarının Türkiye topraklarına sızması
• B) Rus askeri varlığının Türkiye sınırına yaklaşması
• C) YPG/PKK bağlantılı yapıların Türkiye'ye yönelik tehdit oluşturması ✓
• D) Suriyeli mültecilerin düzensiz geri dönüşünün önlenmesi
• E) İran destekli Şii milislerin Türkiye sınırına yaklaşması

Türkiye'nin Kuzey Suriye'deki güvenli bölge politikasının temel amacı, PKK ile organik bağı olduğunu değerlendirdiği YPG (Halk Koruma Birlikleri) kontrolündeki bölgelerin güney sınırında tampon alan oluşturmaktır. Fırat Kalkanı, Zeytin Dalı ve Pençe-Kilit operasyonları bu stratejinin askeri ayaklarını oluşturmaktadır.

5. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre Türkiye'nin nüfusu 2023 yılı itibarıyla hangi eşiği geçmiş ve bu artışta en belirleyici etken nedir?

• A) 95 milyon – sağlık hizmetlerindeki gelişmelerle azalan ölüm oranı
• B) 85 milyon – Suriyeli ve diğer göçmenlerin nüfusa katılımı ile doğal artış ✓
• C) 90 milyon – yüksek doğum oranı
• D) 75 milyon – yurt dışı Türk diasporasının geri dönüşü
• E) 80 milyon – iç göçün kentsel nüfusu şişirmesi

TÜİK verilerine göre Türkiye nüfusu 2023 yılında 85 milyonu aşmıştır. Bu artışın arka planında doğal nüfus artışının yanı sıra Suriyeli ve diğer uluslararası göçmenlerin adrese dayalı nüfus kayıt sistemine yansıması belirleyici rol oynamaktadır. Türkiye, dünyada en fazla mülteci barındıran ülkeler arasında yer almaktadır.

6. Türkiye'nin 2023 yılında açıkladığı 'Yeşil Mutabakat Eylem Planı' kapsamında 2053 yılına kadar ulaşmayı hedeflediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Tüm fosil yakıt kullanımına son vermek
• B) Nükleer enerji payını toplam üretimin yarısına çıkarmak
• C) Yenilenebilir enerji kapasitesini mevcut düzeyin 3 katına çıkarmak
• D) AB ülkeleriyle ortak enerji pazarı kurmak
• E) Karbon nötr bir ekonomiye geçişi tamamlamak ✓

Türkiye, 2053 yılını 'net sıfır emisyon' hedef yılı olarak belirlemiş ve bu doğrultuda Yeşil Mutabakat Eylem Planı'nı hazırlamıştır. Hedef, karbon nötr bir ekonomiye geçişin tamamlanmasıdır. Türkiye bu taahhüdünü COP26'da açıklamış, Paris Anlaşması'nı da 2021 yılında onaylamıştır.

7. Türkiye'nin 2024 yılı itibarıyla üyesi olduğu ve dönem başkanlığını üstlendiği uluslararası ekonomik iş birliği örgütü aşağıdakilerden hangisidir?

• A) D-8 (Gelişen Sekiz Ülke) ✓
• B) ASEAN
• C) BRICS
• D) Körfez İşbirliği Konseyi
• E) Şanghay İşbirliği Örgütü

D-8 (Developing 8), Türkiye, Endonezya, Pakistan, Bangladeş, Mısır, Nijerya, İran ve Malezya'dan oluşan gelişmekte olan İslam ülkeleri örgütüdür. Türkiye bu örgütün kurucu üyesidir ve dönemsel başkanlığı üstlenmiştir. BRICS'e Türkiye henüz tam üye değildir; Şanghay İşbirliği Örgütü'nde ise diyalog ortağı statüsündedir.

8. Türkiye'nin uzay programı kapsamında TÜRKSAT uyduları ile yürütülen faaliyetlere ek olarak, yerli ve milli olarak geliştirilen ilk gözlem uydusu hangisidir?

• A) RASAT
• B) İMECE ✓
• C) TÜRKSAT 5A
• D) GÖKTÜRK-1
• E) GÖKTÜRK-2

İMECE, Türkiye'nin ilk yerli ve milli yüksek çözünürlüklü gözlem uydusudur. 2023 yılında fırlatılmış olup tamamen yerli imkânlarla tasarlanmış ve üretilmiştir. GÖKTÜRK-1 ve GÖKTÜRK-2 savunma amaçlı gözlem uyduları olmakla birlikte geliştirme sürecinde yabancı iş birliği de bulunmaktadır. RASAT ise daha küçük ölçekli deneysel bir uydudur.

9. Türkiye'de 2024 yılında yürürlüğe giren Kentsel Dönüşüm Kanunu değişikliğiyle riskli alan ilanı ve dönüşüm kararlarında yetkinin önemli ölçüde hangi kuruma devredildiği tartışılmaktadır?

• A) Büyükşehir Belediyeleri
• B) Türkiye Büyük Millet Meclisi
• C) Cumhurbaşkanlığı
• D) Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD)
• E) Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ✓

Kentsel dönüşüm mevzuatında yapılan değişikliklerle riskli yapı ve riskli alan tespiti, yıkım kararları ve dönüşüm projelerinin onaylanması süreçlerinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın yetki ve koordinasyon rolü güçlendirilmiştir. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun bu bakanlık eliyle yürütülmektedir.

10. Türkiye'nin Filistin meselesindeki tutumuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

• A) Türkiye, Filistin Devleti'ni tanıyan ülkeler arasındadır.
• B) Türkiye, Hamas'ı terör örgütü olarak tanımlamayan ülkeler arasındadır.
• C) Türkiye, BM Güvenlik Konseyi'nde daimi üyelik statüsüyle Filistin lehine oy kullanmıştır. ✓
• D) Türkiye, 2024 yılında İsrail ile tüm ticari ilişkilerini askıya aldığını açıklamıştır.
• E) Türkiye, İsrail'i Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne şikâyet etmek için girişimlerde bulunan ülkeleri desteklemiştir.

Türkiye, BM Güvenlik Konseyi'nin daimi üyesi değildir; Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesi ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa'dır. Türkiye yalnızca geçici üye sıfatıyla bu konseyde yer alabilmektedir. Diğer şıklardaki bilgiler genel hatlarıyla doğrudur: Türkiye Filistin'i tanımakta, 2024'te İsrail'e yönelik ticari kısıtlamalar uygulamakta ve Hamas'ı terör örgütü saymamaktadır.

11. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın 2023-2024 döneminde uyguladığı para politikasındaki temel değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Faiz oranları düşürülerek parasal genişleme politikası sürdürülmüştür.
• B) Enflasyonla mücadele için doğrudan fiyat kontrolleri getirilmiştir.
• C) Türk lirası değer kaybını önlemek için sabit kur rejimine geçilmiştir.
• D) Döviz rezervlerini artırmak amacıyla altın ithalatı yasaklanmıştır.
• E) Ortodoks para politikasına dönüş kapsamında politika faizi yükseltilmiştir. ✓

2023 yılı ortasında Hafize Gaye Erkan ve ardından Fatih Karahan'ın TCMB başkanlığı döneminde Türkiye, yıllarca sürdürülen düşük faiz politikasından vazgeçerek ortodoks (geleneksel) para politikasına geri döndü. Bu çerçevede politika faizi kademeli olarak artırılarak enflasyonla mücadele edilmeye çalışıldı. Bu, önceki 'heterodoks' yaklaşımdan köklü bir sapma anlamına geliyordu.

12. Türkiye'nin savunma sanayii alanında geliştirdiği ve 2023 yılında envantere giren, yerli üretim muharip insansız hava aracı (MIUS) olarak bilinen proje aşağıdakilerden hangisidir?

• A) AKINCI
• B) AKSUNGUR
• C) KIZILELMA ✓
• D) BAYRAKTAR TB3
• E) ANKA-3

KIZILELMA (MIUS - Muharip İnsansız Uçak Sistemi), Baykar tarafından geliştirilen, jet motorlu, füze atışı yapabilen ve insansız savaş uçağı kategorisindeki ilk yerli platformdur. 2023 yılında ilk uçuşunu gerçekleştirmiştir. AKINCI ve BAYRAKTAR TB3 de insansız sistemler olmakla birlikte KIZILELMA, muharip uçak sınıfında konumlandırılmasıyla ayrışmaktadır.

13. Türkiye'nin 2024 yılı Merkezi Yönetim Bütçesi'nde en yüksek pay ayrılan harcama kalemi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Savunma ve Güvenlik Harcamaları
• B) Sağlık Harcamaları
• C) Eğitim Harcamaları
• D) Sosyal Güvenlik Transferleri
• E) Faiz Ödemeleri ✓

Yüksek enflasyon ve faiz artışları sonucunda Türkiye'nin 2024 bütçesinde faiz ödemeleri, toplam harcamalar içinde tarihin en yüksek payına ulaşmıştır. Bütçe açığının ve iç borç stoğunun genişlemesiyle birlikte faiz giderleri, savunma, eğitim ve sağlık harcamalarının önüne geçmiş; bu durum maliye politikasında ciddi bir kırılganlık unsuru olarak öne çıkmıştır.

14. Türkiye ile Yunanistan arasında son yıllarda yürütülen 'istikşafi görüşmeler'in temel gündem maddesini oluşturan konu aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Türk-Yunan serbest ticaret anlaşmasının yenilenmesi
• B) Kıbrıs'ın BM gözetiminde yeniden birleşmesi
• C) Batı Trakya'daki Müslüman azınlığın hakları
• D) Ege'deki kıta sahanlığı ve hava sahası sınır anlaşmazlıkları ✓
• E) İstanbul'daki Rum Ortodoks Patrikhanesi'nin statüsü

Türkiye ile Yunanistan arasındaki ikili istikşafi görüşmeler, ağırlıklı olarak Ege'deki kıta sahanlığı sınırları ve FIR (uçuş bilgi bölgesi) dahil hava sahası konusundaki anlaşmazlıklar üzerine yürütülmektedir. Kıbrıs meselesi BM çerçevesinde ayrı bir süreç olarak ele alınmaktadır. Diğer şıklardaki konular ikili ilişkileri etkileyen faktörler olmakla birlikte istikşafi görüşmelerin asli gündemini oluşturmamaktadır.

15. Türkiye, 2024 yılında hangi uluslararası kuruluşa tam üyelik başvurusu yaparak Batı dışı çok taraflı yapılara entegrasyon sürecini hızlandırmıştır?

• A) Arap Birliği
• B) ASEAN
• C) MERCOSUR
• D) BRICS ✓
• E) Afrika Birliği

Türkiye, 2024 yılında BRICS'e (Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin, Güney Afrika ve yeni üyeler) tam üyelik başvurusunda bulunmuştur. Bu hamle, Türkiye'nin çok boyutlu dış politika anlayışı çerçevesinde Batı ekseninin dışındaki çok taraflı yapılara yöneliminin somut bir göstergesi olarak değerlendirilmiştir. Türkiye NATO üyeliğini sürdürürken bu başvuruyu yapmıştır.

16. Türkiye'de 2023 yılında gerçekleştirilen genel seçimler sonucunda kurulan 67. Hükümet'te Hazine ve Maliye Bakanlığı görevine getirilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Mehmet Şimşek ✓
• B) Lütfi Elvan
• C) Berat Albayrak
• D) Nureddin Nebati
• E) Cevdet Yılmaz

Mayıs 2023 seçimlerinin ardından kurulan 67. Hükümet'te eski Morgan Stanley ekonomisti ve eski Hazine Bakanı Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanlığı'na getirilmiştir. Şimşek'in göreve başlaması, Türkiye'nin heterodoks para ve maliye politikasından ortodoks dengeye dönüş sürecinin mimarı olarak sembolik bir anlam taşımaktadır.

17. Türkiye'nin nüfusuna ilişkin 2023 yılı verilerine göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

• A) İstanbul, dünya genelinde nüfus yoğunluğu en yüksek on şehir arasından çıkmıştır.
• B) Türkiye'de 65 yaş ve üzeri nüfus oranı ilk kez yüzde 10'u aşmıştır.
• C) Türkiye doğurganlık hızı (TFH) 2,1 olan nüfusu yenileme eşiğinin üzerine çıkmıştır.
• D) Türkiye nüfusu ilk kez 90 milyonu aşmıştır.
• E) Türkiye'nin yıllık nüfus artış hızı binde 6'nın altına düşmüştür. ✓

TÜİK verilerine göre Türkiye'nin yıllık nüfus artış hızı son yıllarda belirgin biçimde gerilemiş ve binde 6'nın altına düşmüştür. Türkiye nüfusu 2023 itibarıyla 85 milyon civarındadır; 90 milyonu henüz aşmamıştır. Toplam Doğurganlık Hızı ise 2,1 eşiğinin altında, yaklaşık 1,5-1,6 düzeyindedir. Bu tablo, Türkiye'nin demografik dönüşüm sürecinde önemli bir eşiği geçtiğine işaret etmektedir.

18. Türkiye'de 2023 depremleri sonrasında ilan edilen 'olağanüstü hal' kapsamındaki bölgelerde uygulanan vergi ve sigorta prim muafiyetleri başta olmak üzere ekonomik destek tedbirleri hangi yasal düzenlemeyle hayata geçirilmiştir?

• A) 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname
• B) 7440 Sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması Hakkında Kanun
• C) 6306 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'da değişiklik
• D) Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile ilan edilen Deprem Ekonomi Programı
• E) 7456 Sayılı Deprem Konutları ve Ekonomik Destek Kanunu ✓

Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerinin ardından etkilenen 11 il için kapsamlı ekonomik destek tedbirleri, vergi ve SGK prim muafiyetleri, kira yardımları ve işletmelere finansman desteği 7456 sayılı Kanun ile düzenlenen mevzuat çerçevesinde hayata geçirilmiştir. Bu kanun, deprem bölgesindeki yatırım ortamını canlı tutmaya yönelik teşvik tedbirlerini de kapsamaktadır.

19. Türkiye'nin enerji alanında önemli bir adım olarak değerlendirilen ve 2023 yılı sonunda ticari işletmeye geçen yerli doğalgaz sahası aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Denizli Jeotermal Gaz Projesi
• B) Sakarya Gaz Sahası (Karadeniz) ✓
• C) Türkali Gaz Sahası
• D) Gabar Petrol Sahası
• E) Filyos Doğalgaz Terminali

Karadeniz'de keşfedilen Sakarya Gaz Sahası, Türkiye tarihinin en büyük doğalgaz keşfidir. 2023 yılında Türkiye, bu sahadan ilk yerli doğalgazı şehir şebekesine vermeye başlamıştır. Cumhurbaşkanı Erdoğan, bu gelişmeyi enerji bağımsızlığı yolunda tarihi bir adım olarak duyurmuştur. Gabar ise petrol üretimi yapılan bir saha olup doğalgaz kapsamında değildir.

20. Türkiye'de 2023-2024 döneminde uygulanan 'asgari ücret politikası'na ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

• A) Türkiye, 2024 yılında asgari ücreti AB ülkeleri ortalamasının üzerine çıkarmıştır.
• B) Asgari ücret 2023 yılında iki kez güncellenerek yıl içindeki toplam artış yüzde yüzü aşmıştır. ✓
• C) Asgari ücret yalnızca yılda bir kez güncellenerek Ocak 2024'te 17.002 TL olarak belirlenmiştir.
• D) Asgari ücret artışı enflasyonun altında kalarak reel ücretlerde ciddi bir erozyon yaşanmamıştır.
• E) 2024 yılında ek zam yapılmamış, işverenler ikramiye sistemiyle farkı kapatmıştır.

2023 yılında Türkiye, yüksek enflasyon nedeniyle asgari ücreti Ocak ve Temmuz olmak üzere iki kez güncellemiştir. Ocak 2023'te 8.506 TL olan asgari ücret Temmuz 2023'te 13.414 TL'ye yükseltilmiş; bu iki artışın birleşimi yüzde yüzün üzerinde bir toplam artışa karşılık gelmektedir. Ne var ki yüksek enflasyon nedeniyle reel satın alma gücündeki artış sınırlı kalmıştır.

21. Türkiye'nin 2023 yılında açıkladığı 'Yeşil Mutabakat Eylem Planı' kapsamında 2053 net sıfır emisyon hedefine ulaşmak için belirlenen ara hedef yılı ve bu hedefe ulaşmada kritik öneme sahip olan sektör aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak eşleştirilmiştir?

• A) 2038 – Enerji sektörü ✓
• B) 2038 – Tarım sektörü
• C) 2035 – Enerji sektörü
• D) 2035 – Ulaştırma sektörü
• E) 2040 – Sanayi sektörü

Türkiye'nin 2053 net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda hazırlanan Yeşil Mutabakat Eylem Planı'nda, yenilenebilir enerji kapasitesinin artırılması ve kömürden çıkış takvimi bağlamında 2038 yılı kritik bir ara hedef olarak belirlenmiştir. Emisyonların en büyük kaynağı olan enerji sektörünün dönüşümü, bu hedefe ulaşmanın temel bileşenini oluşturmaktadır.

22. Türkiye'nin 2023-2024 döneminde uyguladığı 'Orta Vadeli Program' ile öngörülen yapısal dönüşümün temel farkı, daha önceki OVP'lerden hangisi bakımından en belirgin biçimde ayrışmaktadır?

• A) Tarım sektörüne verilen teşviklerin sanayi teşviklerinin önüne geçirilmesi
• B) Döviz kuruna dayalı büyüme hedeflerinin terk edilerek fiyat istikrarının önceliklendirilmesi ✓
• C) Kamu harcamalarının artırılarak toplam talepten büyüme modelinin benimsenmesi
• D) Dış ticaret açığının kapatılmasında ihracat yerine turizm gelirlerinin esas alınması
• E) Faiz oranlarının düşürülerek krediye erişimin kolaylaştırılması yoluyla yatırım ortamının iyileştirilmesi

2023 sonrasında uygulanan OVP, Türkiye'nin daha önce benimsediği düşük faiz-yüksek büyüme modelinden köklü bir kopuşu temsil etmektedir. Program; faiz artışları, bütçe disiplini ve enflasyonla mücadeleyi önceliklendirerek fiyat istikrarını sürdürülebilir büyümenin ön koşulu olarak tanımlamıştır. Bu yaklaşım, talep yönetimini kısıtlayan ortodoks para politikasına dönüş anlamına gelmektedir.

23. Türkiye'nin taraf olduğu TEKNOFEST kapsamında geliştirilen insansız hava araçlarının ihracatında yaşanan artışın geopolitik yansımaları değerlendirildiğinde, aşağıdaki çıkarımlardan hangisi analitik açıdan en tutarlıdır?

• A) İnsansız hava aracı teknolojisi yalnızca çatışma bölgelerinde talep görmekte, barış dönemlerinde ekonomik değeri bulunmamaktadır.
• B) Savunma sanayii ihracatı, dış politikadan bağımsız salt ticari bir faaliyet niteliğindedir.
• C) SİHA ihracatı yalnızca ekonomik kazanım sağlamakta, stratejik bağımlılık ilişkisi yaratmamaktadır.
• D) Türkiye, savunma sanayii ihracatı aracılığıyla asimetrik güç kullanımı kapasitesi elde etmektedir. ✓
• E) SİHA ihracatındaki artış, Türkiye'nin NATO ile ilişkilerini doğrudan zayıflatmaktadır.

Türkiye'nin Bayraktar TB2 başta olmak üzere SİHA sistemlerini Ukrayna, Azerbaycan, Somali ve pek çok başka ülkeye ihraç etmesi; salt ekonomik bir ilişkinin ötesinde stratejik bağımlılık ve etki alanı oluşturma işlevi görmektedir. Alıcı devletlerin sistemin bakım, eğitim ve aksam temini için Türkiye'ye bağımlı hale gelmesi, Türkiye'nin asimetrik bir güç konumu elde etmesini sağlamaktadır. Bu durum savunma ihracatının dış politika aracına dönüştüğünün somut göstergesidir.

24. Türkiye'nin 2023 yılında imzaladığı Tahıl Koridoru Anlaşması'nın çöküşü ve sonrasında sürdürülen arabuluculuk girişimleri, Türkiye'nin dış politika kimliğini tanımlamak açısından aşağıdaki kavramlardan hangisiyle en doğru biçimde açıklanabilir?

• A) Tek kutuplu güvenlik bağımlılığı
• B) Çok vektörlü denge politikası (multi-vector balancing) ✓
• C) İzolasyonist dış politika
• D) Revizyonist bölgesel hegemonya
• E) Pasif ittifak yönetimi

Türkiye'nin Karadeniz Tahıl Girişimi'ndeki rolü; hem Rusya hem Ukrayna hem de Batı ile eş anlı diyalog sürdürebilme kapasitesini yansıtmaktadır. Bu yaklaşım, çok vektörlü denge politikası (multi-vector balancing) olarak tanımlanmakta; Türkiye'nin çatışan taraflar arasında arabulucu ve geçiş aktörü olarak konumlanmasına olanak tanımaktadır. Türkiye bu politika sayesinde hem NATO üyeliğini hem de Rusya ile işlevsel ilişkilerini sürdürebilmektedir.

25. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın 2023 yılı ortasından itibaren uyguladığı faiz artış sürecini değerlendiren bir ekonomist, aşağıdaki hangi tespiti 'ortodoks para politikasına dönüş' argümanını çürütmek için en güçlü kanıt olarak öne sürebilir?

• A) Döviz kurundaki oynaklığın faiz artışlarına rağmen devam etmesi
• B) Enflasyonun faiz artışlarından sonra da belirli bir süre yükselmeye devam etmesi
• C) Merkez Bankası başkanlığında değişiklik yapılmış olması
• D) Politika faizinin peş peşe birkaç toplantıda artırılmış olması
• E) Mevduat ve kredi faizleri üzerindeki idari yönlendirmenin sürdürülmesi ✓

Ortodoks para politikası, piyasa mekanizmasının faiz oluşumuna serbestçe yansımasını gerektirir. Faiz artışlarının yanı sıra mevduat ve kredi faizleri üzerinde idari yönlendirme ve tavan uygulamalarının sürdürülmesi, piyasa mekanizmasının işleyişini kısıtlamakta ve politikanın 'tam ortodoks' olarak nitelendirilemeyeceğini göstermektedir. Bu durum, faiz artışlarının yarı-ortodoks bir çerçevede yürütüldüğüne işaret etmektedir.